Kıymetli dostlarım, kıymetli okuyucularım…
Bu hafta hayatımızın yanı başında duran, zamanla uzaklaştığımız ama yeniden güçlendirmeye ihtiyaç duyduğumuz bir değerden söz etmek istiyorum: Komşuluk…
Bir zamanlar köylerde komşuluk, yalnızca yan yana yaşamak değil, hayatı birlikte paylaşmaktı. Bir evde sevinç varsa herkesin yüzü güler, bir eve acı düşmüşse o acı birlikte taşınırdı. Özellikle bir evden cenaze çıktığında komşular hemen harekete geçerdi. Aile, sevdiklerini kaybetmenin hüznünü yaşarken yemek, misafir ve diğer hazırlıkların yükünü üstlenmezdi. Kimi cenazenin kaldırılmasına koşar, kimi gelenleri karşılar, kimi mutfağı üstlenir, kimi de ailenin yanında sessizce dururdu. O gün küslükler, kırgınlıklar unutulur; herkes insan olmanın ortak sorumluluğunda buluşurdu. Çünkü acı yaşayan bir insanın en çok ihtiyaç duyduğu şey, yükünü artıran değil, yanında olduğunu hissettiren insanlardı.
Komşuluk yalnızca acı günlerde değil, hayatın en güzel başlangıçlarında da kendini gösterirdi. Bir evlilik hazırlığı başladığında komşular el birliğiyle eksikleri tamamlar, yeni bir yuva kurulurken herkes imkânı ölçüsünde katkı sunardı. Bir aileye bebek müjdesi geldiğinde ise heyecan ve hazırlıklar birlikte yaşanırdı. Anne adayının doğum öncesi ihtiyaçlarından bebeğin hazırlıklarına, doğum sonrasında annenin dinlenmesinden bebeğin bakımına kadar pek çok konuda komşular birbirine destek olurdu. Kimi tecrübesini paylaşır, kimi yemek hazırlar, kimi evin işlerine yardımcı olurdu. Yeni bir hayatın başlangıcı, yalnızca bir ailenin değil, çevresindeki insanların da sevincine dönüşürdü.
Düğünlerde, hastalıklarda, yeni bir eve taşınıldığında da aynı dayanışma yaşanırdı. İmkânı sınırlı olan aileye destek olunur, ihtiyaçlar kimseyi mahcup etmeden karşılanırdı. Bir tabak yemek, bir kapıdan uzatılan ikram, zor zamanda verilen bir el… “Komşu komşunun külüne muhtaçtır” sözü, işte bu yaşam kültürünün içinden doğmuştu.
Bugün köylerin yerini büyük ölçüde apartmanlar ve siteler aldı. Birbirimize fiziksel olarak yakınız; ancak bazen aynı binada yıllarca yaşayıp birbirimizin adını bile bilmiyoruz. Oysa değişen yaşam koşullarımız, geçmişten gelen dayanışma anlayışımızı terk etmemizi gerektirmiyor. Tam tersine, bu değerleri bugünün imkânlarıyla yeniden yaşatabiliriz.
Bir düşünelim: Her sitenin içinde farklı mesleklerden, eğitimlerden ve yeteneklerden insanlar yaşıyor. Kiminin yıllarca emek verdiği bir diploması, kiminin ustalıkla yaptığı bir el işi, kiminin müzikte, sporda, sanatta ya da eğitimde birikimi var. Peki, bütün bu değerler neden yalnızca duvarlarda asılı kalsın veya çekmecelerde saklansın? İnsanların bilgi ve becerilerini paylaşabilecekleri küçük atölyeler, kitap buluşmaları, spor etkinlikleri, sanat çalışmaları ve eğitim grupları oluşturulamaz mı?
Sitelerin ortak salonları ve sosyal alanları bu amaçla değerlendirilebilir. Halk eğitim merkezlerinde verilen kurslara benzer çalışmalar, site sakinlerinin gönüllü katkılarıyla mahallelere ve sitelere taşınabilir. Bir komşu resim öğretebilir, diğeri müzikle çocukları buluşturabilir; bir başkası el becerilerini paylaşabilir, bir diğeri yabancı dil, bilgisayar veya bilim alanında destek verebilir. Böylece insanlar yalnızca vakit geçirmez; öğrenir, üretir, yeteneklerini keşfeder ve birbirlerinin hayatına değer katar.
Özellikle çocuklarımız ve gençlerimiz için okul sonrası saatlerde güvenli, düzenli ve gelişimlerini destekleyen ortamlar oluşturulabilir. Ailelerin bilgisi ve katılımıyla yürütülecek bu etkinliklerde çocuklar sporla, sanatla, kitapla, bilimle ve üretimle buluşabilir. Anne babalar çocuklarının nerede ve kimlerle olduğunu bilmenin güvenini yaşarken çocuklar da zamanlarını yalnızca ekran karşısında geçirmek yerine yeni beceriler kazanabilir.
Elbette dijital dünyayı hayatımızdan çıkaramayız. Önemli olan, teknolojiyi hayatımızın tek yönlendiricisi hâline getirmemek; onu araştırmak, öğrenmek, üretmek ve gelişmek için doğru kullanmayı öğretmektir. Çocuklarımıza yalnızca telefonu bırakmalarını söylemek yerine, ilgilerini çekebilecek yeni alanlar sunmalıyız. Çünkü insan, kendisini geliştirebildiği, ait hissedebildiği ve üretebildiği ortamlarda farklı seçimler yapma gücü kazanır.
Bağımlılıkla mücadele de tam bu noktada yalnızca bir uyarı veya yasak meselesi olmaktan çıkar; eğitim, sosyal dayanışma ve sağlıklı yaşam kültürüyle desteklenen ortak bir sorumluluğa dönüşür. Bir gencin yeteneğini keşfetmesine yardımcı olmak, bir çocuğa yeni bir ilgi alanı kazandırmak, bir aileye destek olmak bazen geleceğe yapılan en değerli yatırımdır.
Belki de bugün kendimize şu soruyu sormalıyız:
Yaşadığımız yerleri yalnızca barındığımız alanlar olmaktan çıkarıp, birlikte öğrendiğimiz, ürettiğimiz, geliştiğimiz ve hayatın her döneminde birbirimize destek olduğumuz yaşam alanlarına dönüştürebilir miyiz?
Ben inanıyorum ki geçmişin köy dayanışmasını bugünün şehir yaşamına taşıyabiliriz. Bunun için büyük imkânlardan önce paylaşmaya gönüllü insanlara, ortak bir anlayışa ve küçük ama sürdürülebilir adımlara ihtiyacımız var. Çünkü bir toplumun gerçek gücü, sahip olduğu binalardan çok, birbirine kattığı değerlerde ve yetiştirdiği nesillerde ortaya çıkar.
Belki de yeniden komşu olmayı öğrenmek, yalnızca kapılarımızı değil; bilgimizi, emeğimizi ve gönlümüzü de birbirimize açmakla başlayacaktır.
Haftaya başka bir konuyla yeniden buluşmak dileğiyle…
Sevgi ve muhabbetlerimle.