Şu günlerde Yozgat’ta en fazla konuşulan konulardan biri de, İl Özel İdaresine ait taşınmazların satışı...
Bugün Yozgat'ın göbeğinde, Lise Caddesinde, İl Özel İdaresine ait değerli iş yerleri var. Yıllardır bu binaları çok sayıda esnaf kiracı olarak kullanmakta. Bu nedenle, Özel İdareye ait taşınmazların satışlarının gündeme gelmesi tartışma konusu oldu.
Öncelikle şunun altını çizmek lazım, (istisnalar hariç) Türkiye’nin her yerinde kamuya ait taşınmazların kira bedelleri şahıs taşınmazlarına kıyasla daha uygundur.
Bugünkü haliyle, İl Özel İdaresinin taşınmazlarından kira geliri yıllık ortalama 350 bin lira civarında.
Bazıları diyor ki; Yozgat merkez, Sorgun ve Çekerek ilçelerinde bulunan iş hanı binaları 2 bin 607 metrekare ve değerli cadde üzerindeki bu 4 bina kamuya değil de şahsa ait olsaydı, 1 milyon lira civarında kira geliri olabilirdi.
Fakat unutulan bir şey var. O da kamuya ait binaların bizden alınan vergilerle, bize hizmet amaçlı yapılmış olmalarıdır.
Ayrıca devlet, kamu binalarını emlak vergisi gibi bazı borçlardan muaf tutmuştur. Dolayısıyla devletin benden aldığı para ile, yine bana hizmet ulaştırmak için diktiği binaları uygun fiyatlarla kiraya vermesi normaldir.
Kamu kuruluşlarına kar-zarar ekseninde yaklaşma mantığını doğru bulmuyorum.
Özel idareler ve belediyeler kar amacı güden kuruluşlar değildir. Bunlara ticari birer işletmeymiş gibi bakamazsınız. Bu şekilde yorumlamak ve kamu kurumlarına gelirlerinden dolayı “zarar ediyor” gibi yaklaşımlarda bulunmak da doğru değil.
Devlete ait diğer taşınmazlardan örnek vererek konuyu biraz açalım.
Maliye Bakanlığı'nın, ''Milli Emlak Genel Tebliği'' Resmi Gazete'de yayımlandı ve lojman kiraları zamlandı.
Yayımlanan bu tebliğe göre, kamuya ait lojmanların 15 Ocak 2013 tarihinden itibaren aylık metrekare kira bedelleri şöyle olacak:
“Kerpiç, ahşap, bağdadi ve benzeri konutlarda 1,30 lira, kalorifersiz konutlarda 2,03 lira, kaloriferli konutlarda 2,67 lira.”
Yozgat merkezde konut kiralarının 400 ila 750 lira arasında olduğunu göz önüne aldığınızda, bu bahsettiğim lojman kira bedelleri size komik gelebilir.
Yozgat’ta lojman kira bedelleri ile özel konutlar arasında ortalama 2-3 kat kira farkı var. Bu fark büyükşehirlerde muhitine göre 5, 6 katına, hatta daha da fazlasına çıkabiliyor.
Bu durumda, "devlet zarar ediyor" düşüncesiyle tüm lojmanlarını satışa çıkarırsa ne olacak?
Devlet, lojmanlarını vatandaşlara kiralasa daha fazla kira bedeli mi alacak? Başka bir deyişle devlet kar mı edecek?..
Öyle olsa bile değişen bir şey olmayacak! Neden mi?
Bu lojmanlar özelleştiği takdirde, devlet vergi gibi lojmanlarını daha önce muaf tuttuğu bazı alacaklarını yeni sahiplerinden tahsil edeceği için, bu binaların kiraları da artacaktır.
Lojman kiraları ile işyeri olarak kullanılan diğer taşınmazların kira bedellerinin karşılaştırılması doğru olmayabilir. Fakat, olaya kar-zarar açısından bakılmaması için böyle bir örnekleme yapmak zorunda kaldım.
Kiralardan bahsetmişken devam edelim...
Kısa bir süre önce, Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kiralık kamu binalarına yılda 215 milyon lira ödendiğini açıklamıştı.
Bir tarafta devletin kendi taşınmazlarından aldığı düşük kiralar, diğer tarafta şahıslara ödediği yüksek kiralar. Bu gidişle devlet kirayı az alıyor ama çok ödüyor tartışmaları hiç bitmeyecek.
Kamu taşınmazlarından alınan kira bedellerinin neden düşük olduğunu araştırmazsanız veya kamu kuruluşlarını birer ticari işletme gibi görürseniz yanılgıya düşebilirsiniz.
Velhasılıkelam devlet az alıyorsa da bir sebebi var, çok veriyorsa da...
Her iki durumda da devletin kaybı yok!