Mahzum kabilesinin ileri gelenlerinden olan Ebû Cehil, Müslümanlara yönelik baskı ve saldırılarıyla öne çıktı. 624 yılında gerçekleşen Bedir Savaşı’nda ağır yaralanan Ebû Cehil, Abdullah bin Mesud tarafından öldürüldü.
Ebû Cehil kimdir?
Amr bin Hişam, yaklaşık 570 yılında Mekke’de dünyaya geldi. Kureyş kabilesinin önemli kollarından Mahzum kabilesine mensup olan Amr bin Hişam’ın babası, Mekke’nin ileri gelen isimlerinden Hişam bin Muğire’ydi.
Amr bin Hişam, Kureyş içerisinde sahip olduğu konum ve etkisi nedeniyle genç yaşta dikkat çeken isimlerden biri oldu. Kaynaklarda, Mekke’nin ileri gelenleri tarafından zeki, anlayışlı ve bilgeliğiyle öne çıkan bir kişi olarak kabul edildiği ve Ebu’l-Hakem, yani “Bilgeliğin Babası” künyesiyle anıldığı aktarılır.
Kureyş’in önemli toplantılarının yapıldığı Dar’un-Nedve’de de yer alan Amr bin Hişam, kabilesi içerisindeki nüfuzu sayesinde Mekke’nin siyasi ve sosyal hayatında etkili isimlerden biri haline geldi.
Neden Ebû Cehil olarak anıldı?
Hz. Muhammed’in İslam’ı tebliğ etmeye başlamasının ardından Amr bin Hişam, yeni dine karşı çıkan en güçlü isimlerden biri oldu.
İslam’a yönelik açık muhalefeti ve Müslümanlara karşı sert tutumu nedeniyle Müslümanlar tarafından Ebû Cehil, yani “Cehaletin Babası” olarak anılmaya başladı. Kendisine ayrıca muhalefet içerisindeki konumu nedeniyle “Ümmetin Firavunu” şeklinde de hitap edildiği aktarılır.
Amr bin Hişam’ın Hz. Muhammed’e karşı çıkmasının yalnızca dini nedenlerle sınırlı olmadığı, Kureyş içerisindeki kabileler ve ileri gelen aileler arasındaki nüfuz mücadelesinin de bu tutumunda etkili olduğu anlatılır.
Hz. Muhammed’in tebliğine karşı çıktı
Amr bin Hişam, Hz. Muhammed’in Mekke’de açıktan İslam’ı anlatmaya başlamasının ardından tebliğe karşı çıktı. Buna rağmen bazı rivayetlerde, Hz. Muhammed’in Kur’an okumasını gizlice dinlediği anlatılır.
Bu rivayetlerden birine göre Amr bin Hişam, Ebu Süfyan ve Ahnes bin Şerik ile birlikte gece saatlerinde Hz. Muhammed’in evinde Kur’an okumasını dinlemek için dışarı çıktı. Üçü birbirlerinin nerede bulunduğunu bilmeden farklı noktalara oturarak Kur’an’ı dinledi.
Sabah olduğunda karşılaşan üç isim, birbirlerini bu davranıştan dolayı eleştirdi. Ancak aynı durumun sonraki iki gece de tekrarlandığı aktarılır.
Amr bin Hişam’ın, Hz. Muhammed’in söylediklerinin gerçek olduğunu bildiğini ancak kabileler arasındaki rekabet ve Kureyş içerisindeki statü mücadelesi nedeniyle İslam’ı kabul etmeyi reddettiğini söylediği de rivayet edilir.
Müslümanlara yönelik baskılarıyla tanındı
Müslüman kaynaklarında Amr bin Hişam’ın, İslam’a giren Mekkelilere karşı çeşitli baskı yöntemleri uyguladığı aktarılır.
Toplum içerisinde itibarlı kişilerin İslam’a girmesi durumunda onları aşağılamak ve sosyal itibarlarını zedelemekle tehdit ettiği, tüccarları ekonomik yaptırımlarla karşı karşıya bırakacağını söylediği, toplum içerisinde korumasız ve güçsüz durumda olan kişilere ise fiziksel şiddet uyguladığı anlatılır.
Özellikle Kureyşlilere ait kölelerin İslam’ı kabul etmesi sonrasında ağır baskılara maruz kaldıkları aktarılır. Bu baskıların dövme, kırbaçlama, aç ve susuz bırakma gibi cezaları içerdiği belirtilir.
Amr bin Hişam’ın, İslam’ın ilk döneminde Müslüman olan bazı kişilere yönelik şiddet eylemlerinde bulunduğu ve bu kişiler arasında Yasir bin Amir, Sümeyye bint Hayyat ve Ammar bin Yasir’in de bulunduğu aktarılır. Sümeyye bint Hayyat’ın uğradığı saldırı sonucu hayatını kaybettiği ve İslam tarihindeki ilk şehit olarak kabul edildiği belirtilir.
Bedir Savaşı’nda öldü
Amr bin Hişam’ın hayatındaki son dönem, Müslümanlarla Mekke müşrikleri arasında gerçekleşen Bedir Savaşı oldu.
13 Mart 624 tarihinde gerçekleşen savaşta Mekke tarafının komutanlarından biri olan Amr bin Hişam, savaş sırasında Muaz bin Amr ve Muavviz bin Amr tarafından ağır şekilde yaralandı.
Ağır yaralanmasının ardından Abdullah bin Mesud tarafından bulunduğu ve öldürüldüğü aktarılır. Böylece İslam’ın ilk döneminde Hz. Muhammed’e ve Müslümanlara karşı en sert muhalefeti gösteren Mekke ileri gelenlerinden biri olan Ebû Cehil’in hayatı Bedir Savaşı’nda sona erdi.
Amr bin Hişam’ın cesedinin, Bedir’de hayatını kaybeden diğer Mekkelilerle birlikte savaş alanındaki kör bir kuyuya atıldığı belirtilir.
Ebû Cehil neden öldü?
Ebû Cehil, Bedir Savaşı sırasında aldığı ağır yaralar sonucunda öldürüldü. Savaşta Muaz bin Amr ve Muavviz bin Amr tarafından yaralanmasının ardından Abdullah bin Mesud tarafından öldürüldüğü aktarılır.
Ölümü, Mekke ile Medine arasındaki mücadelenin önemli aşamalarından biri olarak anlatılan Bedir Savaşı’nın dikkat çeken olayları arasında yer aldı.
Amr bin Hişam, İslam’ın ilk döneminde Hz. Muhammed’e karşı çıkan Mekke ileri gelenleri arasında en etkili ve sert isimlerden biri olarak anılırken, ölümünden sonra da Ebû Cehil adıyla İslam tarihindeki en bilinen muhalif figürlerden biri haline geldi.
