Zamanla duyuyor, işitiyor, okuyoruz, ‘‘Yozgat’ta şu kadar esnaf, tüccar işyerinin kapısına kilit vurdu’’ diye. Yani bir anlamda ‘‘İflas’’ ettiği vurgulanıyor.
Esnaf da, tüccar da ‘‘İflas’’ etmez, batar. Çünkü gerçek anlamda esnaf olan da tüccar olan da, ‘‘Alırken kazanır, satarkan kâr eder.’’ Bunu yapamayan, esnaf da değildir, tüccar da değildir. 
O halde ‘‘İflas eden’’ veya işyerinin kapısına kilit vuran, esnaf, tüccar sınıfına dahil değildir. Olsa olsa bu iflasını ilan edenler, esnaflık, tüccarlık yapan kişiler olarak adlandırmak daha doğru olur.
Esnaflık veya tüccarlık yapanlar, daha çok kısa vadede çok kazanma arzusunda olmaları nedeniyle, rekabet etme şansları da kısıtlı. Başka mesleklerden gelip, ‘‘Ne iş olsa yaparım!’’ anlayışı ile esnaflık veya tüccarlık yapmaya kalkışanlar, alırken kazanamadıklarından dolayı tüm gelirlerini kâr’a endekslemişlerdir. 
Diğer taraftan da, vadeli aldığı ürünü satıp, elde ettiği cironun tamamını gelir hanesine dahil etmesi neticesinde sıkıntıya düşüp, iflas  ile karşı karşıya kalmaktadır. O yüzdendir ki; iflas edenin kurtuluşu zordur, ama batan esnaf veya tüccarın kurtuluşu daha kolaydır. Çünkü, batık parası veya malı vardır. Zamanında değerlendiremediği için batmıştır.
Esnaflık veya tüccarlık yapanların, ‘‘Esnaf-Tüccar’’ gibi istikrarı da yoktur. Yozgat’ta sıkça iş değiştirmelerin temelinde de bu yatmaktadır. Esnaflığa özenip, işyeri kuran bir kişi, ilk başladığı gibi işletmecilik yaparken, gelişme sürecini sürdürmesi gerekirken, gelişme yerine gerileme dönemine girip, iflasla karşı karşıya kalmak suretiyle, iş değiştirme ihtiyacı duymaktadır.
‘‘Esnaf-Tüccar’’ ile esnaflık, tüccarlık yapanları aynı kefeye koyduğumuz zaman, ticaretin akışı değişir. Asıl konuya gelmeden önce, bu ayrımı yapma ihtiyacı duydum.
Bugün Yozgat’ta büyük mağazaların açılması, bölge bayiliklerinin kurulması gibi konular gündeme geldiğinde ‘‘Küçük esnaf zarar görür’’ düşüncesi ön plana atılır. Bu düşünce etrafında birleşim sağlanarak, büyük mağazaların ve bölge bayiliklerinin kurulmasına yönelik başlatılan savaştan da galip çıkılır. Bunun sonucunda da Yozgat’ta büyük mağazalar kurulamamış, bölge bayilikleri açılamamıştır, her ne kadar farklı nedenler olmasına karşılık, bu etken olmuştur.
Yozgat’ın cazibe merkezi olması, hem küçük esnafı, tüccarı, hem de Yozgat’ta her kesimin mutlu olabileceği bir ticari yapının oluşmasını sağlar. Bugün, üzerinize giyeceğiniz elbisenin, çocuklarınıza alacağınız kıyafetin, işyeri kurmaya kalkıştığınız da gerekli olan malzemenin varolup, olmadığından emin olmadığınız, elinizin boşta kalma ihtamili yüksek olan şehre mi gidersiniz?, yoksa gittiğinizde birden fazla alternatifiniz bulunan şehre mi gidersiniz?. 
Elbetteki alternatifli yeri tercih edersiniz. 
İşte herkesin tercih nedeninin bulunduğu bir şehir olabilmemiz için öncelikle zihtiyetimizi değiştirip, esnaf ile esnaflık yapanı, tüccar ile tüccarlık yapanı birbirinden ayırt ederek işe başlayıp, herkesin kazanabileceği, rahat edebileceği oluşumlara destek vermek durumundayız...