Sürmeli Ermeni miydi? diye başladığım yazı serimi tamamlamak istiyorum. Tespitlerimi ifade etmeden önce dair iki noktayı daha vurgula¬mam gerekiyor. Bunlardan birisi festivallerin heyecanını gittikçe yitirdiğidir. İkincisi ise Yozgat'ın tanıtımında amacımızdan çok uzaklaştığımızdır.
 Organize konusunda ciddi eksiklerimiz vardır.
"Sürmeli Ermeni miydi?" Konumuza son olarak vereceğim örnek, sayın Ertuğrul Hocanın romanı. Ertuğrul Kapusuzoğlu Hocanın bir romanı geçti elimize :" SÜRMELİ" Sürmeli Romanını okudum , genişçe inceledim , yorumladım. Ancak yanlış an¬laşılmaması için romanın yorumlamasını yapma¬yacağım. Özeti şöyle :
Roman Çatalgayalı Osman ağa' nın oğlu Dura¬lı ile Karabıyık köylü İshak Efendi ve karısı Meloşun kızı "Sürmeli" arasında geçen bir aşk hikaye¬sini anlatıyor. Olaylar ve serüvenler Karabıyık, Lök, Çatalgaya, Sarıören, Yozgat - Çamlık ara¬sında yaşanıyor.
Serüvenler, olaylar çok uzun . Eser 447 Sayfa.
Yozgat ve Yozgat şivesi güzel işlenmiş, öyküde "Durali " bir  Türk yiğidi, "Sürmeli " ise bir ermeni olan İshak Efendi 'nin kızı olarak yer alıyor. İlginç olanda bu zaten. (Sürmeli hikaye-sini çağrıştırması...) Eseri okumayı dilerim. Çünkü yorumunuda kendiniz yaparsınız diye düşünüyo¬rum. (27)
Tabii roman bu , tarhi belge özeliği taşımaz. Hayal ürünüdür, düşünülmüş olabilir, gerçek yada hayali bir konu olması doğaldır.
Bu konudaki tespitlerim
Elime yeni bilgiler, belgeler geçtikçe köşe ya¬zılarımda " Sürmeli" konusuna yine değineceğim. Ancak bu serinin noktalanması uygun olacak.( Çünkü bir köşe yazısı için bu yeter... ) 
Tespitleri¬me gelince : 1) Sürmeli konusunun da erkek yada kızın Ermeni oluşuyla ilgili hiçbir yerde kaynak ve delil mevcut değildir.2) Sürmeli bey bir Türk'tür ve Türkmen beyidir. Bütün kaynaklar bunu tasdik edi¬yor. 3) Sürmeli kıza gelince sadece bir kaç dört¬lüğe bağlı olarak " Sürmeli kızın" Ermeni olabile¬ceği iddia edilmiştir, bu iddia zayıftır, gerçek dışı¬dır , bir kaç kişinin rivayetine dayanır. Ancak bu bir sevdadır. .
Türk ya da Ermeni olması fark etmez. Bu türkü¬leri üretenler halktır, tüm Yozgat insanıdır. 4) Tür-küler anonimdir, ortaktır, Anadolu kültürünün, Türk halk şiirinin özelliklerini taşımaktadır. Anadolu’dan akan Pınarlar gibi ak-pak ve temizdir. Bu kaynaklar Anadolu insanının temiz yüreğidir.5) Ayrıca Türküler tek ağızdan çıkmış değildir. Hika¬yeler ve kahramanlar birden fazladır. Her dörtlüğün bir başka bitiş tarzı vardır. "Sürmeli türküleri " uzunca bir dönem içerisinde söylenilerek üretil¬meye devam ettirilmiştir. 6) Bu hikayeyi bir tek halk kahramanına mal etmek de doğru değildir, kalbi kırık , gönlü yaralı , Sevda ateşi ile dolu yüzlerce hemşerimiz “Sürmeliler” söylenerek bu geleneği yaşatmışlardır.
(Devam edecek)