Hakkında kesin bilgi sahibi olmadan tahmine dayanarak söylenen söze suizan denir. Yüce dinimiz yasak kapsamına aldığı suizan yüce Allahın kitabıyla nede Rasulullahın sünnetiyle bağdaşmamaktadır. Kuranı K. Ey iman edenler zannın çoğundan kaçının bazı zan vardır ki günahtır. (1) İşte günah olan zan suizandır.
Dinimiz insanlar için en güzel ahlaki değerler getirmiştir. Konuştuğu zaman yalan söylemeyen emanet edildiğinde hiyanet etmeyen söz verdiğinde sözünde duran insanlarla iyi ilişkiler kuran suizanda bulunmayıp hüsnü zanda bulunan kişiler dinimizin bizlere emrettiği ahlaki değerleri kazanmış demektir.
Değerli Kardeşlerim
Kutlu Nebinin izinde olanlar yolunda gidenlere o, şöyle hitap ediyordu: Allaha ve ahiret gününe iman eden kimse, ya doğru söz söylesin ya da sussun.(2) İnsana zarar veren onun şahsiyetini eleştirerek kişilerin hayatını sıkıntıya sokan her türlü davranış yasak kapsamına alınmıştır. Bu yüzden suizan kişiyi hedef aldığı için insanlar hakkında suizanda bulunmak bin bir güçlükle kazanılan iyi amellerin böyle sözlerle, yanlış davranışlarla “Ateşin odunu yiyip bitirdiği gibi kazanılan amellerin bitirilmemesi istenmektedir” Şayet kişi davranışına, konuştuklarına dikkat etmeyip ahlakını kötüye kullanarak hayatını böyle sürdürdüğü
müddetçe Allahın rızası dışına çıkacağını unutmamalıdır.
Aziz Kardeşlerim
Yüce Allah Kur’an-ı Kerimde insan (iyi veya kötü) herhangi bir söz söylemez ki yanında (yaptıklarını) gözetleyen ve (tespit eden) hazır bir melek bulunmasın.(3) Yüce Allahın bu hitabını duyan kişi kendini düzeltmiyorsa insanlar hakkında hala suizanda bulunuyorsa Allah ve Rasulünün himayesinden çıkmış demektir. Böyle davranış sergileyenler kul hakkına girmiş olmaktadır. Kul hakkını tövbe edip helalleşmediği sürece yüce Allah bu günahı affetmeyecektir. Yüce Allah Kur’an-ı Keriminde bizlere şöyle buyuruyor: iyice bilmediğin bir şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz, kalp bunların hepsi yaptıklarından mesuldür.(4)
Muhterem Müslümanlar
Allah ve Rasulü müminlere suizanda değil de hüsnü zanda bulunmayı emrediyor. Hüsnü zan günah olmayan zan, yani bilgisi olmadığı bir konuda hakkında olumlu düşünmesidir. Müslümanların birbirleri hakkında hüsnü zanda bulunmaları güzel düşünmeleri esastır. Peygamber efendimiz (s.a.v.) iyi düşünmek güzel düşünmek imanın gereğidir buyuruyor.(5)
Değerli kardeşlerim
Gayemiz yüce Allahın rızasını kazanmaksa söz ve davranışlarımıza dikkat etmemiz gerekiyor. Söz doğru zamanda doğru bir şekilde kullanıldığı müddetçe değer kazanır. Aksi halde kullanacağımız sözlerle suizanda bulunarak kazanacağımız hiç bir güzellik yoktur. Hutbemi Allah Rasulünün şu sözüyle bitirmek istiyorum Bana en sevgili olanınız kıyamet gününde bana mevkice en yakın olanınız, ahlakça en güzel olanınızdır. Bana en menfur olanınız kıyamet gününde mevkice en uzak bulunacak olanınızdır. (menfur kimdir) boş boğazlar, gevezeler, yüksekten atanlar diye buyurmuştur. (6)
...............

1) Hucurat Suresi ayet 12
2) Müslüm iman 75. I , 68
3) Kaf Suresi ayet 18
4) İsra Suresi ayet 36
5) Ebu davut cenaiz 13, edep 81
6) Tirmizi birr 77