OSMANLI Devleti 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesini imzaladı ve savaştan çekildi. Anlaşma gereği Medine'nin 48 saat içinde düşmana teslim edilmesi; 16.Maddeye göre de, Fahreddin Paşa’nın da teslim olması gerekiyordu. Ama inadında ısrarcıydı Fahreddin Paşa; mütarekeyi tebliği için gönderilen yüzbaşıyı dahi hapsettirmişti. Acı haber çabuk yayılmış ve Paşamız beyninden vurulmuşa dönmüştü. Asla teslim olmadı ve şehri savunmaya devam etti. Osmanlı Devleti’nin teslim oluşunun üzerine 72 gün daha geçti; Fahreddin Paşa Medine’yi savunmaya devam etmekte kararlıydı. Askerin morali bozulur ama o yüreğinin sesine kulak verir ve askerini Hz. Peygamber’in (sav) kabri önünde toplar. Onlara seslenir. Fahrettin paşa son cümlesini gözyaşları içerisinde söyler. Birden sanki gök gürler yer yerinden oynar. Askerin tekbir sesleriyle sallanır Peygamberimizin kenti. Ne yazıktır ki, bu aşk ve şevkle ancak 72 gün daha savunabilir asker Medine’yi...
Fahreddin Paşa, uzun süre en ufacık bir sorunu dahi atlamadan ilgilenerek direndi. Ancak öyle bir an geldi ki, devlet merkeziyle bağı koptu; iletişim kuramıyordu. Yiyecek ve ilaç sıkıntısı had safhaya ulaşmıştı. Medine’nin etrafı da yavaş yavaş isyancıların eline geçmeye başladı. Artık İstanbul’daki Hükümet, Medine’nin boşaltılmasını istiyordu. Fahreddin Paşa, şehirden ayrılmayı kabul edemezdi. “Peygamberin kabrinin bulunduğu Medine’deki Türk Bayrağını kendi elimle indiremem” diyordu.
Bir süre sonra Medine’nin etrafı tamamen kuşatıldı. Türk orduları da kuzeye doğru geri çekilmeye başlamıştı. Fahreddin Paşa ise pes etmek istemiyordu. Etrafındaki Türk birlikleri ile irtibatı tamamen kesildiğinde bile Medine’yi savunuyordu.
Askeri elbisesini çıkarıp kefenini giyen Fahrettin Paşa son kurşununa kadar Medine'yi savunmaya karar verdi. Artık komutan asker ayrımı kalmamıştı; ümmet vardı. Fahrettin Paşa geri çekilmeyeceğini İstanbul'a bildirdi ve yardım lazım dedi. Çok geçmeden o yardım geldi. Bununla beraber surre alayı Ayrılık Çeşmesi'nde buluştu ve kutsal topraklara gönderildi. Halk tarafından da maddi yardımlar toplanarak kutsal topraklardaki halka dağıtıldı. Millet neyi var neyi yok, toplayıp trenlerle Medine'ye yolladı.
Ancak İngiliz uşakları Hicaz demir yoluna döşedikleri mayınları patlatarak trenlerin ulaşımını engelledi. Yardımların ulaşmamasıyla cephanelikler boşaldı. Yemek sıkıntısı ve hastalıklar başlamıştı. Yemek sıkıntısının ciddi seviyelere çıktığı günlerde bir gün kılınan öğle namazında hava karardı ve bir çekirge fırtınası çıktı. Buda bir protein demekti. Çekirge fırtınası durduktan sonra Fahreddin Paşa kürsüye çıktı ve müjdeyi verdi. Çekirgenin serçeden farkı yoktur, helaldir, temizdir yiyebilirsiniz, bu bir mucizedir diyerek güçlü kalmanın yollarını vermişti. Tüm kuşatmalara rağmen Medine direniyordu. Medine'yi müdafaa eden mücahitler düşmanla süngülerle çarpıştı ve binlerce asker şehit oldu.
İşin boyutu giderek şekil değiştiriyordu. Ne yiyecek kalmıştı, ne ilaç, ne de cephanelik… Fahreddin Paşa, sonunda kendi askerleri tarafından etkisiz hâle getirildi. Medine 13 ocak 1919’da ne yazık ki teslim olmuş oldu.
400 senedir süren Medine üzerindeki Türk hakimiyeti sona ermişti. Medine kuşatmasından sonra savaş esiri olarak önce 27 Ocak 1919 tarihinde Mısır'a daha sonra da 5 Ağustos 1919 tarihinde Malta'ya sürgün edildi. Sürgün sırasında, savaş suçlularını yargılamak üzere İtilaf Devletleri tarafından İstanbul'da kurulan Kürt Nemrut Mustafa Paşa Divan-ı Harbi adı verilen mahkemece ölüme mahkûm edildi.
Ancak Ankara Hükümeti'nin gayretleriyle 8 Nisan 1921 tarihinde Malta'dan kurtulduktan sonra Eylül 1921 tarihinde Türk Kurtuluş Savaşı'na katılmak üzere Ankara'ya geldi. Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından Güney Cephesi'nde Fransız Ordusu'na karşı savaşan Türk kuvvetlerini birleştirmekle görevlendirildi. Fransızlarla Ankara Antlaşması'nın imzalanmasıyla güneyde savaş sona  erince 9 Kasım 1921 tarihinde TBMM tarafından Kabil Büyükelçiliği'ne atandı. Türk-Afgan dostluğunun gelişmesinde önemli rol oynadı.
1936 yılında Ferik korgeneral rütbesi ile ordudan emekli oldu. 22 Kasım 1948 tarihinde bir tren yolculuğu sırasında Eskişehir yakınlarında kalp krizi geçirerek 80 yaşında vefat etti. Vasiyeti üzerine Aşiyan Mezarlığına defnedildi.
Malta’ya sürgün edilmeseydi, İstiklal Harbimizde Başkomutan ATATÜRK, İsmet Paşa, Fevzi Paşa ve Kazım KARABEKİR Paşalarımızla birlikte anılmaya değer olacak Ömer Fahreddin Paşamız; seni hakkıyla öğrenmekte çok geç kalmışız. Bizleri affeyle…
Seni rahmet, minnet, saygı, sevgi ve hürmetle anıyorum. Mekanın Cennettir inşallah.
Selam, sevgi ve dualarımla. Allah’a (cc) emanet olunuz.
Yrd.Doç.Dr. Süleyman COŞKUNER
Antalya /Kaliteli Yaşam Uzmanı