Yozgat Sürmelisinde dini motifler
Yozgat Sürmelisini şekil, muhteva ve konu olarak işlemeye çalışacağız. Bu konudaki çalışmamıza bir açıklık getirmesi dileğiyle, Sürmeli Türkülerini incelemek istiyoruz. Bize bu konularda yardımcı olan herkese teşekkür ediyorum... 

Gel beri gel beri ben adam yemem 
Saklarım sırrını ellere demem 
Cenneti Alaya ben sensiz girmem 
Cehennem narına bile yanarım.

Bu dörtlükte işlenen konu sevdanın sırrını saklama ve birlikte Cennete kavuşma olayıdır. Cennet ve Cehennem kavramları ile İslam inancının temel anlayışı olan ahiret iman ifade edilmektedir. Sesleniş Türk halk müziğinin halay ağarlamasına uygun olup, 11'li hece ölçüsüyle söylenmiştir. Dörtlükler 6+5=11 şeklinde duraklanmıştır.

Yozgadı sel almış, Şoğluğu duman 
Sıtkınan seviyom billahi inan 
Eller yarini aldığı zaman 
Ellerim goynumda galır bi zaman.

Burada bir acı ve bir sitem vardır. Sevgili sevdasını ispat etmek için billahi seviyom!" tabirini kullanıyor. Biz de bir geieneK oluşmuştur. Sözümüzü doğrulamak için inancımıza göre de " billahi, vallahi" diye yemin etme ihtiyacı duyarız. Bununla gerçeği söylediğimizi belirtmek isteriz. Bu motif de Islami söylemdir.

Yozgat'ın yolları bükülür gider 
Siyah saç ardına dökülür gider 
Bir yiğitte sevdiğini almazsa 
Mahşerece beli bükülür gider. 

Mahşer kavramı İslam inancının hesap verme günü olarak ifade edilen toplanma yeridir. Bu ifade dini bir özellik taşımaktadır. Mahşer inancı Türk ve İslam inancının (Amentüye imanın) temelini oluşturur. Cevap gelmeyince mektup yazılmaz Nasip kalkmayınca gurbet gezilmez Vade yetmeyince mezar gazılmaz Kadir Mevlam kara yazmış yazımı. Yine bu dörtlükte ifade edildiği gibi "Alın yazısı-ka-der","Kadir Mevla","Nasibi kesilmek" kavramları da dini terimleri çağrıştıran kavramlardır." Kadir Mevla" sözü ise tamamen Islami bir terennümdür.

Nolur, Allah nolur, kulun şaşınca 
Ayrılıp da tozlu yola düşünce 
Yirmi istasyonu birden aşınca 
Adam sılasına dönüp bakmaz mı?

Bu dörtlükte bir yakarış, yalvarma vardır. Allah'a yakarış, yaradana sığınma ve ondan yardım bekle-me(dua) söz konusudur. Bu tâbir de bir dini motif özelliğine sahip olup, Tanrıya sığınma, Tanrıdan bekleme düşüncesine dayanır. Sevgiliye sitemi, Allah'a yapılan duasıyla gerçekleştirmeyi dilemektedir. 

Teşbihi yeşil de tozağı sarı 
Eİeyhude çekmişim ah ile zarı 
Kendi gönlüyünen sevmeyen yari 
Tövbeler tövbesi sevilmez imiş. 

Burada ifade edilen "Teşbihi yeşil", "Tövbeler tövbesi" tanımları da birer dini motiflerdir. Teşbih çekme Islami bir terimdir.'Tövbeler tövbesi" Tanrıya karşı bağışlama terimidir. Bu dörtlüklerdeki ifadeler Türk-Islam kültürünü ifade eden söylemlerdir. 

Sıvamış kolları aktır bilekler 
Hak yolunda kabul olsun dilekler 
Gökte uçan binbir türlü melekler 
Dua edin nazlı yare kavuşak. 

"Hak yolunda kabul olsun dilekler", "Gökte uçan binbir melekler", "Dua edin nazlı yare kavuşak." Bu ifadelerin özü tamamen Islami motiflerdir. Türk- İslam kültürünün temel özelliklerini taşıyan "Yozgat Sürme-leleri" bir Ermeni kızının ağzından çıkan türküler olamaz!...Dörtlükleri; konu, muhteva ve ölçü bazında da incelediğimizde karşımıza Türk Halk şiirinin temel özellikleri çıkıyor. Bu pınar bizim pınarımı/dır, bu çeşmeden dökülen nameler bizim namelerimizdır, bundan hiç şüpeniz olmasın!..Yozgat Sürmelileri incelendiğinde şekil ve muhteva olarak Türk Halk şiiri özelliğini buluruz. Islami motiflerden ,Allah inancı, dua ve yalvarma, ahiret inancı, sabır gösterme, sıkıntılara gögüs germe, cennet ve cehennem inancı, kaza ve kadere inanma, alın yazısına saygı duyma, Tanrı İnancına bağlı kalma, İlahi adalete boyun eğme gibi temel duygular vardır.
Bu düşünceler tamamen Türk-lslam kültüründe var olan islami motiflerdir.Ş.u güzellige bakın şimdi, ne de güzel söylenmiş: Bir içim su gibi, içilen bir badenin akışı gibi!...
Hem de Çamlığın soğuk sularının [akışı gibi!...

Yedi kaleminen yazı yazarım
Aslım Yozgatlı'dır gurbet gezerim
Çamlığın altına kazın mezarım
Yar gelip geçtikçe seyran eylesin!*. Bir başka yazımızda Yozgat Sürmelilerinde yer alan Atasözü ve deyimler üzerinde duracağız...