Yozgat Sürmelisi(21)
Yozgat Sürmelisi üzerine bilgisi olan herkesten bilgi ricasında bulunmuştum. Bu yazımın çerçevesinde beni Manisa-Alaşehir'den arayan Şair-Yazar-Araştırmacı hemşehrimiz Memduh Şenol'la uzun bir telefon görüşmesinde bulunduk.
Kendisinin bir ricası vardı: "Yozgat Sürmelisini Ermenilere mal etmek istiyorlar, lütfen bu milli marşımıza sahip çık!.." Bu konuda ne denli titiz davrandığımızı biliyorsunuz. Yozgat Sürmelisi hakkında bilgisi olan duyarlı hemşehrilerimizi bu köşede yazmaya davet ediyorum. Lütfen kimin ne bilgisi varsa, kaynak göstererek yazalım. Sapır-saçma, yalan, yanlış bilgileri de ayıklayalım.
Yozgat Sürmelisi'ni zoraki Ermeni Türküsü gibi göstermek isteyenlere de iyi bir ders verelim!.. Sizin için bu sütunlar açıktır.
Sayın Memduh Şenol'un duyarlı davranışından dolayı kutluyorum. Köşemize göndermiş olduğu "Sürmeli Hakkında Anekdotlar!.." başlıklı yazısını aynen yayınlıyorum:
SÜRMELİ HAKKINDA ANEKDOTLAR
1-Sürmeli türküleri bir türküler manzumesidir. 80 üzerinde değişik varyantları vardır. Yozgat ve yöresinde, bir türküler armonisi olarak gelişmiş, Türk folklorünün en değerli köşe taşı olmuştur. Musiki ile teganni edilenleri olduğu gibi şiir ve mâni şeklinde okunanları da vardır.
2-Mitolojik bir hikayesi ve efsanesi yoktur. Değişik zaman dilimlerinde, değişik şahısların ano- nimleşmiş Deyiş'lerinden ibarettir. Sürmeli Yozgatlı sîmsiz aşıkların sevgililerine yaktığı Türkmen tarzı türkülerdir. Böylece her sürmeli türküsünün ayrı bir hikayesi vardır. Yozgat'ta henüz yazılı edebiyata ve musikimize geçirilmemiş Sürmelilerde mevcuttur.
3-Bilindiği gibi mitolojinin oluşması için asırlar geçmesi gerekir. Papanişt (putperest) kültürlerde bu böyledir. Oysa, Türk toplumunda mitoloji yoktur. Menakıpnâme ve menkıbeler vardır.
4-Sürmeli türkülerinde Türk töresinin bütün asli unsurlarını görebilirsiniz. Allah inancı, Peygamber sevgisi, kabir ve mahşer, soy ve aşiret sevgisi, sıla hasreti bunlardan bazılarıdır.
Kelimeyi üçe ayıralım: ."Sür-sürme-sürmeli. Kelimenin etimolojik yapısı tamamen Türkçe'dir, Her Yozgatlı aşığın, sevgilisi sürmeli gözlü olarak terennüm edilir. Böylece binlerce Sürmeli kız olduğunu söylersek mübalağa etmemiş oluruz.
Sürmeli imajı ve motifi Azerbaycan Türk Edebiyatı ve musikisinde de vardır. Doğuda Aralık ilçesinde "Sürmeli çukuru" diye coğrafi bîr bölge mevcuttur. Göle-Ardahan bölgesinde erkek çocuklarına Sürmeli ismi konmaktadır.
5- Yozgat Sürmeli türkülerini ilk olarak ve ilmi olarak rahmetli Muzaffer Sarıözen ve Nidâ Tüfekçi araştırarak TRT repertuarına kazandırmışlardır. Bugünkü söylenen sürmeliler onların dedikleridir.
Son zamanlarda, Yozgatlı üç kafadar şahıs Sürmelinin ermeni kökenli olduğunu söyleyerek sözde eserler vermişlerdir. Biz onları meşhur etmemek için, isimlerini şimdilik vermiyoruz. İddia ediyorum ki: Ermecide bırakın türküleri Sürmeli kelimesi dahi yoktur. Şimdiye kadar Nidâ Tüfekçi’de dahil bir çok araştırmacının bulup bulaştıramadığı bu konuyu bu adamlar acep nasıl bulmuşlar?
Bunların iddialarının hiçbir ilmi ve folklorik değeri yoktur. Safsatadır. Ermenilerin Türkiye üzerindeki emellerini düşünürsek, bu olaydan kuşku duymamız ve milli varlığımız, sürmeliye sahip çıkmamız gerekmektedir. Şimdi: Van ilinden Sivas-Yozgat'a kadar Ermenistan haritasında anayasasında "kaybedilmiş topraklarımız" diye bahsetmektedir. Ermenilerin Digor ve Ağrı Dağı yöresinde geniş topraklar aldığını duyuyoruz. Sürmeli'ye sahip çıkmaları ise, Yozgat’ta kendileri için kültürel bir zemin oluşturmaktır.. Bu işe yardım eden yerli borazancılar vardır. Onlar çanak tutmaktadırlar.
Yozgatlı dağına, taşına, toprağına ve Sürmelisine sahip çıkacaktır
Memduh Şenol-Alaşehir
-11Ekim 2004-
