Milyonlarca emeklinin gözü kulağı Ankara’dan gelecek haberlerde. Ancak bu kez gündemdeki konu yalnızca altı ayda bir yapılan rutin enflasyon artışı değil; sosyal güvenlik sisteminin yıllardır kanayan bir yarasına neşter vurmayı amaçlayan kademeli ve prime dayalı yeni zam modeli.
Temmuz 2026 itibarıyla en düşük emekli aylığı 23.552 TL seviyesine çıkarılmıştı. Bu adım dar gelirli emekliler için bir nefes alma alanı yaratsa da beraberinde ciddi bir adalet tartışmasını da büyüttü. Mevcut uygulamada kök maaşı 16 bin ya da 18 bin lira bandında kalan, örneğin 3.600 gün prim ödemiş bir emeklinin maaşı Hazine desteğiyle 23.552 TL’ye tamamlanıyor. Öte yandan çalışma hayatı boyunca 7.200 hatta 9.000 gün prim ödeyen, ancak kök maaşı 23-24 bin lira sınırında kalan bir başka emekli neredeyse aynı aylığı alıyor. Sistemde daha uzun süre kalan ve daha fazla prim ödeyen vatandaşın taban aylıkta eşitlenmesi, çalışma barışı ve prim ödeme motivasyonu açısından sürdürülebilir olmaktan çıkmıştı.
İşte tam bu noktada ekonomi yönetimi ve devletin zirvesinden peş peşe gelen açıklamalar, 2027 Ocak dönemi öncesinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yılbaşından önce tamamlanacağını duyurduğu çalışma, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ile Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın ifadeleriyle somut bir çerçeveye oturdu. Buna göre düzenleme yalnızca en düşük maaş alan kesimi değil, 17-18 milyon emeklinin tamamını ilgilendiren kapsamlı bir iyileştirme olacak ve artış oranlarında prim ödeme gün sayısı ile yaş kriteri belirleyici rol oynayacak.
Peki, masadaki formül nasıl işleyecek?
Sosyal güvenlik mevzuatında emekliler; malulen emeklilikteki 1.800 günden başlayıp SSK ve Bağ-Kur kısmi emeklilikteki 3.600–5.400 gün aralığına, 1999 öncesi normal emeklilikteki 5.000–5.975 günden 2008 sonrası ve Bağ-Kur/Emekli Sandığı tam prim şartı olan 7.200–9.000 güne kadar farklı kademelerde yer alıyor. Yeni düzenlemede, yasal 6 aylık enflasyon farkına ek olarak bu prim gün dilimlerine göre değişen oranlarda kademeli bir iyileştirme yapılması öngörülüyor.
Elbette bu noktada teknik bir gerçeği gözden kaçırmamak gerekiyor: Sosyal güvenlik sisteminde maaşı belirleyen tek unsur gün sayısı değil; çalışırken SGK’ya bildirilen prime esas kazanç tutarı ve Aylık Bağlama Oranı da hesabın merkezinde yer alıyor. Asgari ücretten 9.000 gün prim ödeyen bir emeklinin kök maaşı, yüksek kazanç üzerinden 5.000 gün prim ödeyen bir emeklinin gerisinde kalabiliyor. Dolayısıyla hazırlanacak yasal düzenlemenin hem prim gün sayısını hem de kök maaş ve yaş dengesini gözeten adil bir katsayı üzerine kurulması büyük önem taşıyor.
Ankara kulislerinde ve ekonomi yönetiminin etki analizlerinde kademeli prim artışının yanı sıra iki güçlü destek seçeneği daha öne çıkıyor. İlk senaryo, 2026’nın ikinci yarısı için öngörülen yaklaşık yüzde 10’luk enflasyon farkının üzerine 10 ila 15 puanlık refah payı eklenerek toplam artışın yüzde 20-25 bandına çekilmesi. Bu durumda 23.552 TL olan en düşük emekli aylığı 28.262 TL ile 29.440 TL aralığına yükseliyor. İkinci senaryo ise enflasyon zammına ilave olarak tüm emeklilere 5.000 TL ile 10.000 TL arasında seyyanen artış verilmesi; bu formülde taban aylık 30.907 TL sınırını aşıyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in 2027 bütçesinde emekliler için mali alan oluşturulduğunu teyit etmesi, çalışmanın bütçe disiplini bozulmadan hayata geçirileceğinin işareti. Aralık ayı bitmeden torba yasa teklifiyle Meclis gündemine gelmesi beklenen düzenleme, eğer prim gününe ve emeğe dayalı dengeyi doğru kurabilirse, yalnızca Ocak 2027 maaşlarını artırmakla kalmayacak; "çok prim ödeyenin karşılığını aldığı" bir sosyal güvenlik anlayışını da yeniden tesis edecek.