Kıymetli hemşerilerim, geçen hafta yeni başlayan yılda iş sağlığı ve güvenliği alanında yürürlüğe giren yeni yükümlülükler ile işverenlerimizin bu yükümlülükler konusunda yapması gerekli iş ve işlemler hakkında bilgiler vermeye çalışmıştık. Bu hafta bu yükümlülüklere ilave olarak devletin yükümlülüklere ilave destek faaliyetlerine de yazımızda yer vereceğiz.
Geçen haftaki yazımızda değindiğimiz tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde istihdamı ya da hizmet alımı zorunlu olan iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya diğer sağlık personelinin istihdam edilmemesi halinde karşılaşılacak olan idari para cezası yaptırımının her ay ayrı ayrı uygulanmak üzere 5.000 TL. olacağını söylemiştik. Bu rakam Kanunun yayım tarihi olan 2012 yılı için geçerli rakam olup, 2014 yılı için yeniden değerlendirme oranında artırılmıştır. Buna göre; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi istihdam etmemenin 2014 yılı için idari para cezası 5.601 TL.; diğer sağlık personelini istihdam etmemenin cezası ise 2.800 TL. olarak belirlenmiştir. Kanunun diğer hükümlerine göre de işin özelliği doğrultusunda çeşitli para cezaları belirlenmiş olup, işverenlerimiz ve işçiler bu ceza tablosuna http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal internet adresinden ulaşabilirler.
Yükümlülükleri ağır olmakla birlikte, Kanunun 7. Maddesi hükmü ile kamu kurum ve kuruluşları hariç olmak üzere ondan az çalışanı bulunanlardan, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerine, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yerine getirilmesi için devlet bir miktar destek ödeneği verilmesini kararlaştırmış ve bu konudaki yönetmelik 01.01.2014 tarihi itibarı ile yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre; işyerinin, İSG-KATİP’e kayıtlı onaylanmış ve devam eden iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin verilmesine ilişkin, hizmet sunucusu ile yapılmış bir sözleşmesinin olması şartıyla; Türkiye genelinde ondan az çalışanı bulunan (ay içerisinde giriş-çıkış yapanlar ile alt işveren işçileri dahil) tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin işverenleri bu desteklerden faydalanabilecektir. Yine işyerinde çeşitli nedenlerle ay içinde çalışması bulunmayan ve ücret ödenmeyen sigortalılar toplam çalışan sayısına dahil edilecek, ancak ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler çalışan sayısının tespitinde dikkate alınmayacaktır.
Yönetmeliğe göre tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için sağlanacak iş sağlığı ve güvenliği hizmet bedelinin sigortalı başına günlük miktarı 16 yaşından büyük sigortalılar için belirlenen prime esas kazanç alt sınırının günlük tutarının sırasıyla %1,4 ve %1,6’sıdır. Sağlanacak iş sağlığı ve güvenliği hizmet bedelinin tutarı, ikinci fıkrada belirtilen yüzdelerin aylık prim ve hizmet belgesi ile bildirilen prim ödeme gün sayısı ile çarpılması suretiyle tespit edilecektir.
Durumu bir örnekle açıklayalım. Tehlikeli sınıfta yer alan bir işyeri için çalışan başına günlük miktar, asgari ücretin günlük tutarının % 1,4’ü olacaktır. 2014 yılı ilk altı ayı için bu miktar (35,07*1,4/100=) 0,50 TL’dir. Buna göre örneğin 5 çalışanı olan bu işyerinde, işçilere 30 gün prim ödendiği takdirde aylık (0,50*2*30=) 75 TL. yaklaşık destek verilecektir.
İşverenlerin bu destekten yararlanabilmesi için, İSG profesyoneli ile ilgili hizmetin satın alınması, İSG Katip Programına giriş yapılması gerekir. SGK tarafından, kapsama giren işverenlere sağlanan hizmetin bedeli, beşinci maddede belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde; üçer aylık dönemler halinde hesaplanır. SGK Dönem sonundaki tutarları takip eden ikinci ayın sonunda işverene ödeme yapacaktır.
Görüldüğü üzere özellikle küçük ölçekli diyeceğimiz işverenlere devlet bu geçiş döneminde hem İSG hizmetlerini benimsetmek, hem de ödeme güçlüğüyle karşılaşacakları idari para cezalarına karşı koruma sağlamak amacıyla bir miktar destek sağlayarak üzerindeki yükleri hafifletmeye çalışmaktadır.
Burada unutulmaması gereken husus yukarıda saydığımız tüm koşulların işverenlerin girdiği tehlike sınıflarına göre değiştiğidir. İşverenler girdikleri tehlike sınıfını SGK işyeri numaralarında yer alan meslek koduna belirlenecektir. Örneğin 2.2311.01.01…… şeklindeki işyeri SGK numarasına göre bu işyeri, İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi’ne göre; Cam ve Cam Ürünleri İmalatı başlığında çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri kategorisine girmektedir.
Değerli okuyucular, çalışma mevzuatı oldukça dinamik bir yapıda ve sürekli takibi gereken bir mevzuattır. Bu sebeple özellikle işverenlerimizin kendileri ya da satın alacakları müşavirlik hizmetleri ile öncelikle işyerinin tabi olduğu mevzuatı doğru tespit ettirmeleri, sonrasında ise güncel gelişmelere göre izlemesini gerçekleştirmeleri yerinde olacaktır. Bizim özellikle mensubu olduğum İş Teftiş Kurul Başkanlığımızın sloganı olan “Önlemenin ödemekten daha kolay” olduğunu sizlere bu noktada tekrar hatırlatarak, güvenli günler diliyorum …