Kökeni ve Erken Yaşamı
-
Doğum Yeri ve Ailesi: Bugün Aydın'ın Didim ilçesi yakınlarında bulunan antik liman kenti Milet'te (Miletos) doğmuştur. Soylu bir aileden gelen Thales'in babasının adı Examyes, annesinin adı ise Cleobuline'dir.
-
Mısır ve Babil Yolculuğu: Gençlik yıllarında ticaret amacıyla Mısır ve Babil'e gitmiştir. Doğu kültürlerinde karşılaştığı pratik matematik, geometri ve astronomi bilgisini Yunan dünyasına taşıyarak teorik bilime dönüştürmüştür.
Felsefi Devrimi ve Sanat Anlayışı
-
Mitolojiden Logosa Geçiş: Thales'ten önce doğa olayları tanrıların keyfi kararlarıyla açıklanırken, o bu algıyı yıkmıştır. Örneğin depremlerin Poseidon’un öfkesi yüzünden değil, dünya diskini taşıyan devasa su kütlesindeki dalgalanmalardan kaynaklandığını ileri sürmüştür.
-
İlk Arkhe (Su): Evrenin ana maddesinin (arkhe) "su" olduğunu savunmuştur. Her şeyin sudan geldiğini ve yine suya döneceğini belirterek tarihteki ilk maddeci felsefi teoriyi ortaya koymuştur.
-
Hileloizm (Canlı Maddecilik): "Her şey tanrılarla (veya ruhlarla) doludur" diyerek maddede hareket ettirici bir gücün olduğunu savunmuş; kehribarın statik elektrikle nesneleri çekmesini buna kanıt göstermiştir.
-
Milet Okulu: Kendisi gibi doğa filozofları olan Anaximander ve Anaximenes'i yetiştirerek tarihin ilk felsefe okulunu kurmuştur.
Bilim, Matematik ve Pratik Hayatı
-
Teorik Geometri: Mısırlıların sadece arazi ölçümü için kullandığı geometriyi kanıta dayalı bir bilim haline getirmiştir. Benzer üçgenler prensibini kullanarak açık denizdeki gemilerin kıyıya olan uzaklığını hesaplamış ve Keops Piramidi'nin yüksekliğini kendi gölgesiyle oranlayarak ölçmüştür.
-
Astronomi Başarısı: Tarihte ilk kez Güneş tutulmasını (MÖ 28 Mayıs 585) önceden hesaplayıp tahmin etmiştir.
-
Askeri Mühendislik: Lidya Kralı Kroisos'un ordusunun Halys (Kızılırmak) nehrini geçebilmesi için nehrin yatağını değiştiren dahi bir kanal projesi uygulamıştır.
-
Zeytinyağı Girişimi: "Felsefe karın doyurmaz" diyenlere ders vermek için astronomi bilgisiyle kıştan zeytin hasadının bereketli geçeceğini öngörmüş; bölgedeki tüm zeytin preslerini ucuza kapatıp hasat zamanı yüksek fiyatla işleterek muazzam bir servet kazanmıştır.
Ölümü ve Mirası
-
Kuyu Fıkrası: Platon'un aktardığı nükteye göre; bir gece gökyüzünü incelerken önündeki kuyuyu görmeyip içine düşmüş, yanındaki hizmetçi kız ise onunla "Daha ayağının önündekini görmezken gökleri anlamaya çalışıyorsun" diye alay etmiştir.
-
Vefatı: MÖ 546 civarında bir spor müsabakasını izlerken aşırı sıcak, susuzluk ve yaşlılığa bağlı yorgunluk nedeniyle stadyumda hayatını kaybetmiştir. Mezarına "Bu mezar küçüktür ama şanı göklere ulaşmıştır, işte bu bilge Thales'in mezarıdır" yazılmıştır.
