Hasan Âli Yücel Kimdir, Nereli ve Aile Kökleri Neden Önemlidir?
-
Doğumu ve kökeni: 17 Aralık 1897'de İstanbul’da doğmuştur. Baba tarafı Giresun'un Görele ilçesindendir; dedesi II. Abdülhamid dönemi Posta ve Telgraf Nâzırı Hasan Âli Efendi'dir. Anne tarafından dedesi ise ünlü Ertuğrul Fırkateyni faciasında şehit düşen Süvari Yarbay Ali Bey’dir.
-
Çocukluk yılları: Yenikapı Mevlevîhânesi çevresinde geçtiğinden tasavvuf kültürü, musiki ve klasik edebiyatla erken yaşta tanışmıştır.
-
Ünlü oğlu: Türk edebiyatının usta ve sıra dışı şairi Can Yücel'in babasıdır.
Eğitim Hayatı, Öğretmenlik ve Müfettişlik Dönemi Nasıl Gelişti?
-
Eğitimi: Taşmektep ve Mekteb-i Osmânî'de okuduktan sonra Vefa İdâdîsi'ni bitirmiştir. I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle yedek subay olarak askerlik yapmış, ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nden mezun olmuştur.
-
Eğitimcilik ve maarif müfettişliği: Kuleli Askerî Lisesi, İstanbul Erkek Lisesi ve Galatasaray Lisesi gibi prestijli okullarda felsefe, edebiyat ve sosyoloji öğretmenliği yapmıştır. Başarılı çalışmaları sayesinde maarif müfettişliğine yükselmiş, 1932'de Atatürk'ün dil devrimi çalışmalarına katılarak Türk Dil Kurumu'nun etimoloji kolu başkanlığını yürütmüştür.
Millî Eğitim Bakanlığı Dönemi ("Altın Çağ") ve Köy Enstitüleri
1935'te CHP'den İzmir milletvekili seçilen Yücel, 28 Aralık 1938'de Millî Eğitim Bakanı olmuş ve 8 yıl boyunca bu görevi sürdürmüştür:
-
Köy enstitüleri: İsmail Hakkı Tonguç ile birlikte kırsal kalkınmanın ve köylünün uyanışının simgesi olan Köy Enstitüleri'ni kurmuştur.
-
Tercüme bürosu ve dünya klasikleri: Kurduğu Tercüme Bürosu vasıtasıyla yüzlerce dünya klasiğini Türkçeye kazandırarak büyük bir kültür devrimine imza atmıştır.
-
Diğer reformlar: Ankara Devlet Konservatuvarı'nı kurmuş, üniversitelere özerklik kazandıran yasayı çıkartmış ve Birinci Coğrafya Kongresi gibi tarihi etkinliklere öncülük etmiştir.
Bakanlık Sonrası ve Vefatı
-
Siyasi baskılar ve vefatı: 1946'da değişen siyasi konjonktür ve enstitülere yönelik haksız baskılar nedeniyle görevinden ayrılmıştır. Siyaset sonrası Akşam ve Cumhuriyet gazetelerinde yazarlık yapmış, Türkiye İş Bankası kültür danışmanlığını üstlenerek bankanın meşhur kültür yayınlarının temelini atmıştır. 26 Şubat 1961'de İstanbul'da vefat etmiştir.
