İsmail Hakkı Tonguç Kimdir, Nereli ve Eğitim Hayatı Nasıl Başladı?
-
Doğum yeri ve ailesi: 1893 yılında bugün Bulgaristan topraklarında kalan Silistre'nin Tataratmaca köyünde, Kırım göçmeni çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir.
-
İstanbul'a geliş ve eğitimi: Eğitim aşkıyla 1914 yılında tek başına İstanbul'a gelmiş; Kastamonu ve İstanbul Öğretmen Okulları'nda parasız yatılı olarak okumuştur.
-
Avrupa pedagoji eğitimi: Üstün yeteneği fark edilince devlet tarafından pedagoji, resim ve iş eğitimi alanlarında uzmanlaşması için Almanya'daki (Karlsruhe/Ettlingen) Öğretmen Okulu'na gönderilmiştir. Almanya'da dönemin modern "İş Okulu" (Arbeitsschule) akımından derinlemesine etkilenmiştir.
Eğitimcilik ve Bürokrasi Yılları: Köy Enstitüleri Nasıl Kuruldu?
-
Anadolu yolları: Yurda döndükten sonra Anadolu'nun farklı illerinde resim, el işi ve beden eğitimi öğretmenliği yapmış; okul müdürlüklerinde bulunmuş ve müfettiş olarak ülkeyi gezmiştir.
-
İlköğretim Genel Müdürlüğü: 1935'te vekaleten, 1936'da ise asaleten İlköğretim Genel Müdürü olarak atanmıştır. Bu görev, Anadolu'nun eğitim kaderini değiştirecek en büyük hamlenin başlangıcı olmuştur.
-
Hasan Âli Yücel ortaklığı: 1938'de Millî Eğitim Bakanı olan Hasan Âli Yücel ile tarihe geçecek bir uyum yakalamış; dünyada hayranlıkla izlenen Köy Enstitüleri projesini 17 Nisan 1940'ta hayata geçirmiştir.
Tasfiye Dönemi, Sürgün ve Vefatı
-
Siyasi baskılar ve görevden alınma: II. Dünya Savaşı sonrasındaki değişen siyasi dengeler, toprak ağalarının baskısı ve enstitülere yönelik haksız suçlamalar sebebiyle sistem hedef alınmıştır. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün siyasi baskılara taviz vermesiyle Tonguç, 25 Eylül 1946'da genel müdürlük görevinden alınarak Talim Terbiye Kurulu üyeliğine atanmış; ardından bakanlık emrine alınarak çeşitli okullara öğretmen olarak sürülmüştür.
-
Vefatı: 1954 yılında emekli olmuş; ömrünü adadığı enstitülerin kapatılışını görerek büyük bir hüzün yaşamıştır. 23 Haziran 1960'ta Ankara'da vefat etmiştir.
