Hitit’ten Galat’a: 3 Bin Yıllık İskân İzleri
Tavium Antik Kenti’nin hikayesi, M.Ö. 4. bin yıla, Kalkolitik Çağ'a kadar uzanıyor. Hitit döneminde "Taviniya" adıyla anılan bölge, asıl altın çağını M.Ö. 3. ve 1. yüzyıllar arasında Galatlar zamanında yaşadı. Romalıların Galat dediği bu kavim, bozkırın ortasında Trokmilerin başkentini ve ticaret merkezini inşa etti. M.Ö. 25 yılında İmparator Augustus tarafından Roma’nın Galatia Eyaleti’ne dönüştürülen kent, Asya, Karadeniz ve Suriye yollarının kesişim noktasında stratejik bir öneme sahipti.
Büyükkale ve Küçükkale: Şehrin Kalbi
Köyün hemen yanındaki Çatalmağra mevkiinde yükselen iki höyük, Tavium’un idari ve askeri kalbiydi. 1989 yılında 1. derece sit alanı olarak tescillenen bu tepeler, Tunç döneminden Roma’ya kadar kesintisiz bir yaşamın izlerini taşıyor.
- Küçükkale Höyüğü: 150 metre çapında ve 20 metre yüksekliğinde oval bir yapıya sahip.
- Büyükkale Höyüğü: 230 metre çapında, 35 metreye varan yüksekliğiyle ve düz zeminiyle dikkat çekiyor. İki höyük arasında sadece 60 metre bulunuyor ve araştırmacılar, Küçükkale’ye yakın bir noktada antik bir tiyatronun kalıntılarını tespit etmiş durumda.
"Devşirme" Bir Tarih: Köyün İçindeki Müze
Tavium, zamanla önemini kaybedip terk edildikten sonra, yüzeyde kalan mimari elemanları ne yazık ki devşirme malzeme olarak kullanıldı. Bugün Büyüknefes Köyü Camii önündeki çeşmenin duvarlarında, Latince yazıtlı Roma ve Bizans dönemi kabartma süslemeli taşları görmek mümkün. Mezarlıklarda sütun başlıkları, ev duvarlarında ise antik mimari parçalar yer alıyor. Kentin en görkemli buluntularından biri olan Aslan Heykeli ise bugün Yozgat Müzesi bahçesinde sergileniyor. Mimari parçaların bir kısmı, Sağlık Ocağı ve Köy Muhtarlığı bahçesinde toplanarak adeta bir açık hava müzesi haline getirilmiş durumda.
Tavium’un Geleceği
1997-2009 yılları arasında Avusturya Klagenfurt Üniversitesi’nden Prof. Karl Strobel başkanlığında yürütülen yüzey araştırmaları, ne yazık ki kazıya dönüşmeden sonlandırıldı. Bu durum, Tavium’un geleceğini belirsiz bir hale getirdi. Uzmanlar, üniversitelerin yapacağı yeni araştırmalar ve arkeolojik kazılarla kentin tam anlamıyla ortaya çıkarılmasının, bölge turizmine katkı sağlayacağını vurguluyor.
Bir Alternatif Güzergah Önerisi: Tavium’un ören yeri statüsüne alınması, dünyaca ünlü Boğazköy Hattuşaş ören yerine yakınlığı (sadece 20 km) sayesinde, bağlantılı tur seferleriyle ziyaretçiler için muhteşem bir alternatif güzergah oluşturabileceği düşünülüyor.
