Caminin, harime giriş kapısı üzerindeki kitabeye göre H. 1260/M. 1844 yılında II. Mahmut’un ikinci kadını Hoşyar Kadın tarafından medrese ile birlikte yaptırıldığı belirtiliyor.
Caminin harime giriş kapısı üzerindeki medrese kitabesinde yapının 1844 yılında yaptırıldığı bilgisi yer alıyor. Kitabede Hoşyar Kadın’ın Beyhan Sultan’ın manevi kızı ve Mihrimah Sultan’ın kızı olarak görüldüğü ifade ediliyor. Metinde ayrıca Hoşyar Kadın’ın Beyhan Sultan’ın manevi annesi, Mihrimah Sultan’ın ise öz annesi olduğu belirtiliyor.
Kitabede, her iki kızının da kendisinden önce hayatını kaybettiği ve eserin onların adına yaptırıldığı aktarılıyor. Kitabe ustasının ise Ziya isimli biri olduğu kaydediliyor.
Vakfiyeler Caminin Giderlerini Destekliyor
Nakıpzade Cami’ne ait iki vakfiye bulunuyor. İlk vakfiye, H. Zi’l-Hicce 1268/M. 21 Eylül 1852 tarihinden önce düzenlenmiş. Bu vakfiyede caminin banisi tarafından 12 bin guruş para vakfedildiği ve bu paranın caminin bakım, onarım ve diğer giderlerinde kullanılması istendiği belirtiliyor.
İkinci vakfiye ise H. 26 Cemaziyel-Evvel 1332/M. 22 Nisan 1914 tarihini taşıyor. Vakfiye, Yozgat Tekke Mahallesi’nde oturan Sivas Ziraat Müfettişi Ayıntabi-zade Mustafa Mahzar Bey bin Hacı Ömer Lütfi Bey tarafından vakfedilen gayrimenkullerden elde edilen yıllık 500 guruş geliri konu alıyor. Vakıf şartlarına göre bu gelirin 200 guruşunun caminin bakım ve onarımına, 30 guruşunun ise su yollarının tamirine ayrılması öngörülüyor.
Caminin İç Mekânı Özgün Detaylar Taşıyor
Nakıpzade Cami’nin harimi boyuna dikdörtgen planlı ve düz tavanlı olarak düzenlenmiş. Güney duvarının ekseninde beşgen gövdeli bir mihrap bulunuyor. Mihrabın batısında ise korkulukları kafes oyma tekniğiyle yapılmış orijinal ahşap minber yer alıyor. Mihrap renkli rehberlerden yapılmış.
Doğu duvarında, güneydeki pencerelerden ikisinin arasında, pencere içerisinden geçilerek ulaşılan balkon biçiminde bir vaiz kürsüsü bulunuyor. Vaiz köşkünün önü ahşap parmaklıklarla, yanları ise taş silmelerle süslenmiş yuvarlak kemerli bir düzenlemeye sahip.
Harimin kuzey bölümünde, önü balkon şeklinde güneye doğru çıkıntı yapan bir mahfil yer alıyor. Mahfile, son cemaat yerinin kuzeydoğusundaki yan duvar içerisinde bulunan merdivenlerle ulaşılıyor.
Pencereler Harimi Aydınlatıyor
Harim, doğu ve batı duvarlarında üçer, güney ve kuzey duvarlarında ikişer alt pencere ile bunların üzerindeki üst pencereler aracılığıyla aydınlatılıyor.
Harimin kuzeyinde çift katlı bir son cemaat yeri bulunuyor. Yanları harimin uzantısı olan duvarlarla çevrilen bölümün önü camekânla kapatılmış. Yapı, dört sütun üzerine oturan üç yuvarlak kemerle dışarı açılıyor.
Minare Yapının Güneybatısından Yükseliyor
Harim ile son cemaat yerini birbirine bağlayan mihrap eksenindeki kapının yanında minare bulunuyor. Minare, halka biçimli kaval silmeli ve şerefeli olarak düzenlenmiş. Minareye güneybatı köşesinde yer alan kapıdan çıkılıyor.
Caminin içindeki süsleme unsurları arasında, ahşap minberin kafes oyma tekniğiyle yapılmış korkulukları, vaiz kürsüsünün köşkü ve yanındaki selvi motifli bezemeler dikkat çekiyor. Kesme taştan yapılan yapının duvarlarında bulunan silmeler de caminin mimari özellikleri arasında yer alıyor.
Nakıpzade Camii, kitabesiyle 1844 yılına tarihlenen yapım geçmişi, iki vakfiyesi ve özgün mimari ayrıntılarıyla Yozgat’ın Köseoğlu Mahallesi’ndeki tarihî yapılardan biri olarak varlığını sürdürüyor.
