Düzenlemenin yasalaşması halinde, bugüne kadar uygulanan TÜFE bazlı geri ödeme hesaplaması kaldırılacak ve haksız ödemeler kanuni faiz uygulanarak tahsil edilecek.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, sosyal yardımlarda yaşanan suistimallerin önüne geçilmesi ve kamu alacaklarının geri tahsilinde uygulama birliğinin sağlanması amacıyla hazırlandı. Teklifte yer alan maddelerden biri ise kamuoyunda “65 yaş maaşı” olarak bilinen yaşlılık aylıklarının geri tahsil edilmesine ilişkin yöntemde değişiklik öngörüyor.
Halen yürürlükte bulunan uygulamaya göre, hak edilmediği halde alınan yaşlılık aylıklarının geri tahsil edilmesi durumunda ödeme tutarı hesaplanırken Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri esas alınıyor. Bu yöntemde, yapılan ödemenin üzerinden geçen süre boyunca enflasyon oranları dikkate alınarak geri alınacak tutar yeniden hesaplanıyor.
Yeni kanun teklifinin kabul edilmesi halinde ise bu sistem kaldırılacak. Bunun yerine, hak edilmeden alınan yaşlılık aylıkları ödeme tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanarak geri tahsil edilecek. Böylece sosyal yardımlara ilişkin geri tahsil işlemlerinin diğer kamu alacaklarında uygulanan yöntemle aynı hale getirilmesi amaçlanıyor.
Teklif kapsamında 2022 Sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde değişikliğe gidiliyor. Maddede yer alan “Türkiye İstatistik Kurumunca her ay için belirlenen Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak” ifadesinin kaldırılması ve yerine “kanuni faizi ile” ibaresinin eklenmesi öngörülüyor.
Kanun teklifinin gerekçesinde, kamuda yapılan fazla veya yersiz ödemelerin geri alınması konusunda farklı yöntemlerin uygulanmasının hukuki açıdan belirsizlik oluşturabildiği ifade edildi. Bu nedenle tüm kamu alacaklarında ortak bir tahsil yöntemi benimsenmesinin hem uygulama birliğini sağlayacağı hem de hukuki öngörülebilirliği artıracağı vurgulandı.
Gerekçede ayrıca, kamuda fazla veya yersiz yapılan ödemelerin büyük bölümünde zaten kanuni faiz uygulamasının tercih edildiğine dikkat çekilerek, sosyal yardımlar kapsamında yapılan geri tahsil işlemlerinin de aynı yöntemle yürütülmesinin kamu yönetimi açısından daha tutarlı bir sistem oluşturacağı belirtildi.
Öte yandan düzenleme yalnızca geri ödeme yöntemini değiştirmekle sınırlı kalmıyor. Mevcut mevzuatta yer alan cezai hükümler de korunmaya devam ediyor. Buna göre, gerçeğe aykırı belge düzenleyerek veya sahte belgeler kullanarak haksız şekilde yaşlılık aylığı aldığı belirlenen kişilerden ödenen tutarlar, ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süre için kanuni faiziyle birlikte geri istenecek.
Ayrıca sahte veya yanıltıcı belgelerin düzenlendiğinin tespit edilmesi halinde, bu belgeleri hazırlayan veya kullanan kişiler hakkında genel hükümler çerçevesinde adli süreç başlatılabilecek. Böylece yalnızca haksız ödemelerin geri alınması değil, aynı zamanda sosyal yardım sisteminin kötüye kullanılmasının da önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yetkililer, yapılması planlanan düzenlemenin sosyal yardım sisteminin daha şeffaf ve sürdürülebilir bir şekilde işlemesine katkı sağlayacağını belirtiyor. Düzenleme ile devlet tarafından sağlanan yaşlılık aylıklarının gerçekten ihtiyaç sahibi olan muhtaç, güçsüz ve kimsesiz vatandaşlara ulaştırılması ve kamu kaynaklarının daha etkin kullanılması amaçlanıyor.
Kanun teklifinin önümüzdeki günlerde Meclis komisyonlarında ele alınarak görüşülmesi ve ardından Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde, sosyal yardımların geri tahsilinde yeni dönem başlamış olacak.
