Yerköy ilçesinin Saray Kasabası Cumhuriyet Mahallesi'nde bulunan Saray Çapanoğlu Camii, 277 yıllık geçmişiyle bölgenin tarihî yapıları arasında bulunuyor.
Kapucubaşı Çapanoğlu Ahmet Paşa tarafından 1749 yılında yaptırılan cami, ahşap mimarisi ve üç sahınlı ibadet alanıyla öne çıkıyor.
Yapının inşa tarihini doğrudan gösteren bir kitabe bulunmazken, camiye ait şamdanların üzerindeki kitabelerde yer alan bilgiler, yapının Hicri 1163, Miladi 1749 yılında inşa edildiğini ortaya koyuyor.
Üç Sahınlı Mimari Yapısıyla Dikkati Çekiyor
Dikdörtgen planlı caminin ana ibadet alanı, iki sıra halinde yerleştirilen dört kare kesitli ahşap taşıyıcıyla üç sahına ayrılıyor.
Güney-kuzey ekseninden doğuya doğru kaydırılmış konumuyla dikkati çeken mihrap, çokgen gövdeli niş şeklinde tasarlanırken, minber sade ahşap işçiliğiyle öne çıkıyor.
Caminin kuzey bölümünde mahfil ve son cemaat yeri bulunuyor. İç mekânı aydınlatan sekiz pencere de yapının mimari özellikleri arasında yer alıyor.
Dışarıdan uzunlamasına dikdörtgen planıyla dikkati çeken caminin üzeri kırma çatıyla örtülü bulunuyor.
Saray Çapanoğlu Camii'nin günümüzdeki minaresi, ana yapının inşasından yaklaşık iki asır sonra, 1957 yılında yapıldı.
Tarihî kayıtlarda, minarenin caminin son cemaat yerinin batısında bulunduğu belirtiliyor.
Yapının ilk döneminde iç mekân duvarlarının kalem işi süslemelerle bezeli olduğu, ancak bu süslemelerin günümüze ulaşmadığı bildiriliyor. Caminin iç mekânında günümüze ulaşan süsleme unsurları arasında ahşap işçiliği öne çıkıyor.
Saray Çapanoğlu Camii, 2001 yılında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından tescillenerek koruma altına alındı.
Osmanlı döneminin mimari özelliklerini yansıtan yapı, ahşap taşıyıcı sistemi, ibadet alanının düzeni ve mimari ayrıntılarıyla Yerköy'ün tarihî mirası arasında yer alıyor.
