Yozgat şehir merkezinde, Cumhuriyet Meydanı yakınında İstanbulluoğlu Mahallesi’nde yer alan Çapanoğlu Camii, halk arasında “Büyük Cami” ve “Ulu Cami” isimleriyle de anılıyor. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Avrupa etkisiyle gelişen Türk mimari anlayışının Anadolu’daki en önemli temsilcilerinden biri olan yapı, hem tarihi hem de estetik yönüyle dikkat çekiyor.
İki Aşamada İnşa Edilen Tarihi Yapı
Tarihi kaynaklara göre cami, iki ayrı dönemde inşa edildi. Yapının güney bölümünü oluşturan ve “içeri cami” olarak adlandırılan kısım, Bozok Sancağı Valisi Çapanoğlu Mustafa Bey tarafından 1779 yılında yaptırıldı. Kuzey yönüne eklenen ve “dışarı cami” olarak bilinen bölüm ise Mustafa Bey’in kardeşi Süleyman Bey tarafından 1793-1794 yılları arasında inşa ettirildi.
Bu yönüyle cami, farklı dönemlerde tamamlanmış bütüncül mimari yapısıyla dikkat çekiyor.
Osmanlı Barokunun Anadolu’daki İzleri
Caminin dört tarafı avlu duvarlarıyla çevrili bulunuyor. Avlunun doğu ve batı yönlerinde yer alan kemerli anıtsal kapılara, 1964 yılında kuzey cephesine üçüncü bir giriş kapısı daha eklenmiş durumda.
İç mekânda yoğun şekilde kalem işi süslemeler göze çarpıyor. İçeri cami ve dışarı cami bölümlerinin harim duvarları, üst duvar yüzeyleri, kemer kavsleri ve kubbe içlerinde mermer taklidi boyamalar yer alıyor. Özellikle dışarı caminin ana kubbesi ve pandantiflerinde kıvrık dallar, yapraklar, çiçek ve meyve motiflerinden oluşan süslemeler dikkat çekiyor.
Dış camiden ana harime geçişte yer alan taç kapı, akantus yaprakları, “C” ve “S” kıvrımları ile deniz kabuğu motifleriyle zengin bir kompozisyon sunuyor. Mihrap çevresi ise barok üslubun etkilerini taşıyan görkemli süslemelerle taçlandırılmış durumda.
Minberde kullanılan renkli damarlı mermerler ve barok motifler, yapının estetik değerini daha da artırırken, caminin iç süsleme anlayışı Türk barok mimarisinin Anadolu’daki en güçlü örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Tarihi Türbe Bölümü
Caminin iç ve dış bölümlerinin birleştiği kuzeydoğu köşesinde yer alan türbe, beden duvarlarından dışa taşkın küçük kubbeli yapısıyla dikkat çekiyor. Beyaz kesme taştan inşa edilen türbeye, dış cami içerisinden açılan yuvarlak kemerli bir kapıdan giriş sağlanıyor.
Türbe içerisinde farklı büyüklüklerde toplam 18 sanduka bulunuyor. Bu sandukaların Çapanoğlu ailesi ve Yozgat eşrafına ait olduğu biliniyor.
Yozgat’ın Kültürel Mirası
Yozgat’ın en önemli tarihi ve kültürel mirasları arasında yer alan Çapanoğlu Camii, mimari özellikleri ve tarihi dokusuyla hem yerli hem de yabancı ziyaretçilerin ilgisini çekmeye devam ediyor.
