Hükümet, seçim döneminde duyurulan yeni sosyal destek modelinin hazırlıklarının devam ettiğini açıkladı. Programın amacı, gelir seviyesi düşük vatandaşlara düzenli ve sürdürülebilir bir maddi destek sağlamak olarak açıklandı.
Vatandaşlık maaşı yalnızca belirli gelir koşullarını sağlayan hanelere verilecek. Bu kapsamda, hane gelirinin asgari ücret düzeyinin altında olması temel kriter olarak belirlendi. Devlet, hane gelirini belirli bir sınırın üzerine çıkarmak için gelir tamamlayıcı ödeme yapacak.
Ailelerin alacağı ödeme tutarı gelir durumuna göre değişecek. Geliri olmayan ailelere aylık 22 bin 104 lira ödeme yapılacak. Haneye giren gelir 10 bin lira ise devlet bu miktarı 22 bin 104 liraya tamamlamak için 12 bin 104 lira destek sağlayacak. Bu uygulamanın amacı, tüm ailelerin minimum yaşam standardına ulaşmasını garanti etmek olarak ifade edildi.
Başvuru yapacak vatandaşların bazı temel şartları yerine getirmesi gerekiyor. Başvuru sahibinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, 18 yaşından büyük olması, yurtdışında ikamet etmemesi ve adres gizliliği kararının bulunmaması zorunlu hale getirildi. Ayrıca son 15 gün içinde aynı haneden başka bir sosyal yardım başvurusu yapılmışsa yeni başvurular değerlendirmeye alınmayacak.
Programın en dikkat çeken maddelerinden biri istihdam zorunluluğu oldu. Evde çalışabilir durumda olan bireylerin İŞKUR’a kayıt olması gerekecek. İŞKUR tarafından sunulan uygun iş tekliflerinin kabul edilmemesi durumunda vatandaşlık maaşı kesilecek. Bu madde ile çalışabilir durumda olup yalnızca yardım alan vatandaşların sosyal yardıma bağımlı hale gelmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Uygulama başlangıçta tüm Türkiye'de hayata geçirilmeyecek. Sistem önce belirlenen pilot illerde uygulanacak ve sonuçlar değerlendirilecek. Pilot uygulamanın başarılı olması halinde plan tüm ülkeye yayılacak.
Başvurular 2026 yılında yapılmaya başlanacak. Vatandaşlar başvurularını e-Devlet üzerinden gerçekleştirecek. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları da süreçte aktif rol alacak.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, sistemin Avrupa’daki benzer modellerle uyumlu olduğunu ifade etti. Erdursun, doğru uygulandığı takdirde bu sistemin Türkiye’de yoksullukla mücadelede önemli bir rol üstlenebileceğini belirtti. Bununla birlikte, sistemin yanlış planlanması hâlinde kamu bütçesi üzerinde ciddi bir yük oluşturabileceğine dikkat çekti.
Sistemin başarısı için üç temel ilke öne çıkıyor: gelir denetimi, aşamalı uygulama ve doğru hedefleme. Devletin kayıt dışı gelirleri tespit edebilecek güçlü bir veri sistemi oluşturması gerektiği belirtiliyor. Ayrıca ödeme miktarlarının bir anda değil, gelir arttıkça kademeli şekilde azaltılması gerektiği vurgulanıyor.
