Sağlık Bakanlığının tütün kullanımını azaltmaya yönelik hazırladığı yeni kanun teklifinde sona yaklaşıldı. Yaklaşık bir yıldır üzerinde çalışılan düzenlemenin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunulması bekleniyor.
Taslağın hazırlık çalışmalarında yer alan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, düzenlemenin kapsamına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Ergüder, tütün kullanımının dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini belirterek, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre yaklaşık 1,2 milyar kişinin sigara kullandığını ve her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini ifade etti.
Türkiye'de tütün kullanımı yeniden gündemde
Türkiye'nin tütünle mücadelede geçmiş yıllarda önemli adımlar attığını hatırlatan Ergüder, 2003 yılında Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi'nin imzalandığını, 2008 yılında ise kapalı alanlarda sigara kullanımını sınırlandıran düzenlemelerin yürürlüğe girdiğini belirtti.
Ergüder, uygulanan politikalar sayesinde Türkiye'nin tütün kontrolü konusunda uluslararası alanda dikkat çeken adımlar attığını söyledi.
Ancak son yıllarda tütün kullanımındaki eğilimin yeniden değiştiğini belirten Ergüder, özellikle kadınlar ve gençler arasındaki kullanım oranlarına dikkat çekti.
Ergüder'in aktardığı verilere göre, kadınlarda sigara kullanımında son 10-15 yıllık dönemde önemli artış yaşandı. 15-24 yaş grubundaki kadınlarda da kullanım oranlarının yükseldiği ifade edildi.
Sigara satışlarında artış yaşandı
Türkiye'de sigara satışlarının da son yıllarda önemli ölçüde arttığı belirtildi.
Ergüder, 2012 yılında yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket seviyesinde bulunan sigara satışlarının, 2025 yılında yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştığını aktardı.
Bu verilerin, tütünle mücadele politikalarının yeniden ele alınması gerektiğine işaret ettiğini belirten Ergüder, özellikle çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişiminin sınırlandırılmasına yönelik politikaların önem taşıdığını ifade etti.
2015 ve sonrasında doğanlar için yeni düzenleme gündemde
Hazırlanan taslakta dikkat çeken başlıklardan birinin, belirli bir tarihten sonra doğan kişilerin tütün ürünlerine erişiminin tamamen engellenmesine yönelik düzenleme olduğu belirtildi.
Ergüder, taslakta 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilerin hayatları boyunca tütün ürünlerini kullanması ve satın almasına yönelik yasak getirilmesinin gündemde olduğunu söyledi.
Ancak söz konusu düzenlemenin henüz TBMM'de yasalaşmadığı ve teklifin Meclis sürecinde değişikliğe uğrayabileceği belirtiliyor.
Ergüder, bu tür bir uygulamanın temel amacının çocuk ve gençleri tütün kullanımına başlamadan önce korumak olduğunu ifade etti.
2040 yılı için üretim ve satış yasağı önerisi
Taslakta yer aldığı belirtilen bir diğer düzenleme ise tütün ürünlerinin üretim ve satışına ilişkin uzun vadeli bir hedef içeriyor.
Buna göre, 2040 yılından itibaren Türkiye'de tütün ürünlerinin üretimi ve satışının tamamen yasaklanmasına yönelik bir düzenleme üzerinde çalışıldığı ifade edildi.
Ergüder, bazı ülkelerin tütün ürünlerinin satışını tamamen sona erdirmeye yönelik benzer hedefler belirlediğini belirterek, Türkiye'nin de uzun vadeli bir tütünsüz toplum hedefi oluşturması gerektiğini söyledi.
Söz konusu 2040 hedefinin de mevcut aşamada taslak kapsamında gündeme geldiği, nihai düzenlemenin TBMM'deki yasama sürecinin ardından kesinleşeceği kaydedildi.
Amaç çocuk ve gençleri korumak
Yeni düzenlemenin merkezinde çocuklar ve gençlerin tütün ürünlerinden korunmasının bulunduğu belirtiliyor.
Uzmanlara göre erken yaşta tütün kullanımına başlanması, ilerleyen yıllarda bağımlılık riskini artırırken tütün kaynaklı hastalıkların ortaya çıkma ihtimalini de yükseltebiliyor.
Ergüder, tütün ürünlerinin kullanımının yalnızca bireysel bir sağlık sorunu olmadığını, aynı zamanda toplum genelinde ciddi sağlık sonuçları doğurduğunu ifade etti.
Türkiye'de sigara kullanımına bağlı hastalıkların önemli bir sağlık yükü oluşturduğunu belirten Ergüder, özellikle akciğer kanseri vakalarında tütün kullanımının önlenebilir risk faktörleri arasında bulunduğuna dikkati çekti.
Teklifin Meclis süreci bekleniyor
Sağlık Bakanlığının hazırladığı çalışmanın ekim ayında TBMM'ye sunulması beklenirken, düzenlemenin kapsamı ve maddelerinin yasama sürecinde netleşmesi öngörülüyor.
Teklifin Meclis'e sunulmasının ardından ilgili komisyonlarda görüşülmesi ve milletvekillerinin değerlendirmelerine açılması bekleniyor.
Bu süreçte taslakta yer alan maddelerde değişiklik yapılabileceği gibi, düzenlemenin yürürlüğe girecek nihai şeklinin TBMM'deki görüşmeler sonucunda ortaya çıkacağı belirtiliyor.
