Hazırlıkları sürdürülen modelin, özellikle düşük gelirli emekliler ve dar gelirli ailelere yönelik sosyal destek mekanizmalarını genişletmesi planlanıyor. Sistemin yasama sürecine taşınması halinde hane bazlı gelir hesabı üzerinden destek sağlanması hedefleniyor.
Dar gelirli vatandaşların ekonomik şartlarının iyileştirilmesine yönelik sosyal destek çalışmaları kapsamında gündeme gelen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek (GETAD) Sistemi, milyonlarca vatandaşın gündemindeki yerini koruyor.
Hane gelirini merkeze alan yeni sosyal yardım modelinde, ailelerin ekonomik durumunun yalnızca tek bir gelir kalemi üzerinden değil, hanedeki toplam gelir ve ihtiyaçlar dikkate alınarak değerlendirilmesi planlanıyor.
Modelin hayata geçirilmesi halinde, belirlenen gelir seviyesinin altında kalan hanelere yönelik sosyal desteklerin devreye alınması ve hane gelirindeki açığın belirli ölçüde tamamlanması hedefleniyor.
Özellikle düşük emekli aylığıyla yaşamını sürdüren vatandaşlar açısından sistemin nasıl uygulanacağı merak edilirken, desteklerin kapsamı, gelir kriterleri ve başvuru koşullarının yasal düzenleme ve uygulama ayrıntılarıyla netleşmesi bekleniyor.
GETAD sistemi nedir?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi olarak ifade edilen GETAD modelinin temelinde, sosyal yardım mekanizmalarının hane gelirini esas alacak şekilde yeniden yapılandırılması bulunuyor.
Mevcut sosyal yardım uygulamalarında farklı destek kalemleri üzerinden yapılan değerlendirmelerin daha bütüncül bir yapıya kavuşturulması ve ihtiyaç sahibi ailelerin gelir seviyesinin belirli bir sınırın altına düşmemesi için desteklenmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda hanedeki kişi sayısı, toplam gelir ve ekonomik ihtiyaçların dikkate alınması ve buna göre destek miktarının belirlenmesi planlanıyor.
Emekliler de sistemden yararlanabilecek mi?
GETAD konusunda en fazla merak edilen başlıklardan biri, düşük gelirli emeklilerin sistem kapsamına alınıp alınmayacağı oldu.
Hazırlanan modelin, yalnızca çalışan veya işsiz vatandaşları değil, gelir seviyesi düşük olan farklı hane gruplarını kapsayacak şekilde uygulanması gündemde.
Bu nedenle düşük emekli aylığıyla geçimini sürdüren vatandaşların da hane gelir kriterlerini karşılamaları halinde sistem kapsamında değerlendirilebilmesi bekleniyor.
Ancak hangi emekli gruplarının destekten yararlanacağı, gelir sınırının ne olacağı ve destek miktarının nasıl hesaplanacağına ilişkin ayrıntıların yapılacak yasal düzenlemeyle kesinleşmesi bekleniyor.
Emekli maaşları için üç aşamalı plan
Ekonomi gündeminin değerlendirildiği toplantılarda emekli ve dar gelirli vatandaşların yaşadığı ekonomik sorunların da ele alındığı belirtiliyor.
Edinilen bilgilere göre gündeme gelen çözüm başlıkları üç ana alanda yoğunlaşıyor.
Bunlar;
- Konut ve kira fiyatlarının baskısını azaltmak amacıyla sosyal konut projelerinin yaygınlaştırılması,
- KOBİ'lerin finansmana erişimini kolaylaştırarak istihdamın korunmasına yönelik adımlar atılması,
- Emekli ve dar gelirli vatandaşların gelir seviyesinin desteklenmesi amacıyla GETAD sisteminin hayata geçirilmesi
olarak sıralanıyor.
Bu başlıkların, artan yaşam maliyetleri karşısında hane bütçelerinin desteklenmesine yönelik ekonomi politikalarının bir parçası olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
GETAD ile gelir açığının tamamlanması hedefleniyor
Yeni modelde temel hedefin, belirlenen gelir seviyesinin altında kalan hanelerin sosyal desteklerle desteklenmesi olduğu ifade ediliyor.
Böylece hanedeki kişi sayısı ve toplam gelir dikkate alınarak bir gelir seviyesi oluşturulması, bu seviyenin altında kalan hanelere ise ihtiyaç durumuna göre destek sağlanması planlanıyor.
Sistem uygulanmaya başlarsa, sosyal yardımların daha hedefli hale getirilmesi ve desteğe gerçekten ihtiyaç duyan hanelere düzenli bir gelir katkısı sağlanması amaçlanıyor.
Ekim ayında Meclis gündemine gelmesi bekleniyor
Uzun süredir üzerinde çalışıldığı belirtilen GETAD sistemi için bütçe ve uygulama planlamalarının devam ettiği ifade ediliyor.
Modelin, bütçe çalışmalarının tamamlanmasının ardından ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşınmasının beklendiği aktarılıyor.
Ancak bu aşamada GETAD sisteminin kapsamı, başvuru şartları, gelir sınırı, destek tutarı ve ödemelerin başlangıç tarihi gibi ayrıntılar kesinleşmiş değil.
Söz konusu başlıkların, hazırlanacak yasal düzenlemenin Meclis'e sunulması ve ilgili kurumların yapacağı çalışmaların ardından netlik kazanması bekleniyor.
“1999 öncesi ve sonrası SGK girişi” için henüz kesinleşmiş bir düzenleme yok
Öte yandan bazı haber ve sosyal medya paylaşımlarında GETAD sisteminin özellikle 1999 öncesi ve sonrası SGK girişi bulunan emeklilerin maaşlarına doğrudan yeni bir hesaplama getirileceği yönünde ifadeler kullanılıyor.
Ancak mevcut bilgiler çerçevesinde, SGK giriş tarihine göre tüm emeklilere uygulanacak kesinleşmiş yeni bir maaş sistemi veya otomatik maaş artışı bulunmuyor.
GETAD'ın temel gündeminin ise emekli aylığının yeniden hesaplanmasından ziyade, hane gelirinin belirli bir seviyenin altında kalması durumunda sosyal destek sağlanması olduğu belirtiliyor.
Bu nedenle emeklilerin, sosyal medyada veya çeşitli internet sitelerinde yer alan kesinleşmemiş rakam ve başvuru tarihleri yerine resmi açıklamaları takip etmesi önem taşıyor.
Gözler Meclis sürecinde
Milyonlarca dar gelirli vatandaş ve emekli açısından yakından takip edilen GETAD sisteminin yasalaşıp yasalaşmayacağı ve uygulamanın hangi şartlarla hayata geçirileceği önümüzdeki dönemde netleşecek.
Düzenlemenin Meclis gündemine taşınması halinde, özellikle gelir kriterleri, hane hesabının nasıl yapılacağı, emeklilerin kapsamı, destek tutarları ve başvuru yöntemleri kamuoyunun en fazla merak ettiği başlıklar arasında yer alacak.
Şu aşamada ise GETAD sistemi için çalışmaların sürdüğü, ekim ayında Meclis gündemine taşınmasının beklendiği ve nihai şartların yapılacak yasal düzenlemeyle kesinleşeceği ifade ediliyor.
