İSTANBUL'un taşı toprağı altındır, derler. Ama bilmezler ki; Yozgat’ın her karış toprağının altında bir tarih yatmaktadır. Tarih öncesinden günümüze kadar yerleşim alanı olarak kullanılan, birden fazla medeniyete ev sahipliği yapan Yozgat, bu tarihi gizimin göbeğinde deyim yerinde ise yalnızları oynuyor. Yozgat’ta bulunan tarihi kalıntılardan sadece birisinin bulunduğu şehirler, turistlerin akınına uğrayıp, bu şehirler ekonomilerini, ticaretlerini, sosyal yapılarını turizm sektörüne göre inşa ediyor. Yozgat, tarihin, medeniyetlerin üzerinde yalnızlıkları oynamaya devam ediyor.
TARİHİ SIĞINAKLAR
Yıl 2008. Yenifakılı ilçesinde ilk belirlemelere göre, Bizans dönemine ait olduğu tahmin edilen sığınaklar bulundu. Yozgat Valisi Amir Çiçek, İl Kültür ve Turizm Müdürü Fuat Dursun, Müze Müdürü Arkeolog Hasan Kerim Şenyurt ile birlikte Yenifakılı ilçesinin Damlalı Vadisi'nde bulunan sığınak girişlerini gezip, bilgi aldı. Vali Çiçek, Yozgat'ta gizli kalmış, açığa çıkmamış tarihi eser, kalıntı ve yerleşim birimlerini ortaya çıkartma çabası içerisinde olduklarını belirtti. Vali Çiçek, ''Yozgat, değişik medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir il. Buradaki tarihi kalıntıları çıkartıp, turizme kazandırmak istiyoruz'' dedi.
Vali Çiçek, Nevşehir, Kırşehir, Niğde, Sivas, Kayseri ve Yozgat civarda milattan öncelerine kadar medeniyetlerin yaşadığını, belli medeniyetlerin buralardan gelip, geçtiğini, krallıklar kurulduğunu da ifade ederek, bölgede tarihi öneme haiz bulguların mevcut olduğuna dikkat çekti. Yenifakılı ilçesinin Nevşehir iliyle sınır komşusu olduğunu da anlatan Vali Çiçek, ''Bu gün Nevşehir'in birçok yer altı şehirleri var, turizme açılmış var ve oraya turist çekiliyor, turizm orada gelişiyor. Bu civarlarda böyle yerlerin olması muhtemeldir. Burada belli bir yerde çalışma yapılmış, belirtiler yer altı şehri olabilir yönünde ama kesin değil. Arkadaşlarımız teknik açıdan inceleyecekler, bakacaklar, belki kazı çalışması da yapılacak, buradan belki de önemli bir altı şehri çıkacak. Bunu çalışmalar yapıldıktan sonra hep birlikte göreceğiz'' diye konuştu.
Yozgat Müze Müdürü Arkeolog Hasan Kerim Şenyurt da, bölgede ön inceleme yaptıklarını, buna göre ise sığınakların Bizans dönemine ait olduğunu tahmin ettiklerini bildirdi. Yenifakılı ilçesinin Damlalı Vadisi içerisinde insan eliyle oyulmuş mağaralar ve kaya sığınaklarının bulunduğunu da vurgulayan Şenyurt, ''Buradaki sığınakların erken Bizans dönemine ait olduklarını düşünüyoruz. Valiliğimiz talimatları doğrultusunda burada temizlik çalışması yapmak üzere Genel Müdürlüğümüze izin başvurusunda bulunduk. İzin geldiği andan itibaren 2 uzmanımızla birlikte, Yenifakılı Belediyesi'nin insan gücü desteği ile çalışmalara başlayacağız. Burayı mümkün olan en kısa sürede açarak Yozgat turizmine katkıda bulunmasını sağlayacağız. Yenifakılı ilçesinde sadece burası yok, Damlalı Vadisi boyunca bir kaç tane giriş var. 30 günlük çalışma programı içerisinde biz değişik noktalarda açma çalışması yaparak kesin koordinatları tespit edip, tescillerini de yaptıracağız. Bu şekilde Kültür Bakanlığı'nın ileride yapılacak projelere kaynak aktarımı da sağlanmış olacaktır'' bilgisini verdi. 
HİTİTLERİN TAŞOCAĞI 
Tarihte birçok medeniyete ev sahipliği yapan Yozgat´ta Hitit döneminde taş ocağı olarak kullanıldığı tahmin edilen kalıntılar Şefaatli ilçesinin Paşaköy Beldesi yakınlarında bulunuyor. Paşaköy Beldesinde 'Cemalin İni' olarak bilinen bölgede çeşitli mağaraların bulunduğu, bu mağaralardan birisinin çok uzun olduğu belirtildi. Mağaralarla ilgili belde halkı çeşitli rivayetler anlatıyor. Yozgat İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü arkeologları, Paşaköy Beldesi Cemalin İni bölgesinde geçmişte incelemelerde bulunup, mağaraların tespiti yapıldı. Bölgede Hitit dönemine ait taş ocağının bulunduğu belirlendi, hazırlanan raporda ''İlk tespitlerimize göre bu bölgede Hitit dönemine ait taş ocağı mevcut. Buradan o dönemlerde genel olarak Hattuşaş´a granit taşlar götürülmüş'' denildi.  Bölgede bulunan mağaralarda, taş ocağında çalışan insanlarla birlikte keşişlerin inzivaya çekilip, dinlendikleri vurgulanarak, bölgenin birinci derecede sit alanı ilan edilip, yapılacak bilimsel araştırmalar sonucunda da turizme kazandırılmasını talep edildi.
HEYKEL ATÖLYESİ
Şefaatli ilçesine bağlı Paşaköy Beldesi'nde bulunan Hitit dönemine ait granit ocaklarından sonra, Sorgun ilçesinin Kakakız Beldesi'nde de aynı döneme ait taş heykel atölyesi ortaya çıkartıldı. Sorgun ilçesi Şahmuratlı köyü yakınlarında bulunan Kerkenes dağında kayıp şehir Peteria'nın izlerini arayan ekip, ilçenin diğer bölgelerine düzenledikleri gezide, Hitit dönemine ait heykel atölyesi kalıntılarıyla karşılaştı. Kazı ekibinden İngiliz araştırmacı Françoise Summers, bölgede yaptıkları gezide elde ettikleri bilgi ve fotoğraflara 'Kerkenes' adlı derginin son sayısında ayrıntılı olarak yer verdiklerini ifade etti. Summers, ''Karakız Beldesi'nde bulunan tamamlanmamış aslan heykelleri M.Ö. 2. binyılın sonlarına ait olduğu düşünülmektedir'' dedi.
Summers, eşine daha önce rastlanılmamış aslan kaidelerinin, bir Hitit İmparatorluk dönemi tapınak yada sarayı için hazırlanmış olabileceğine dikkat çekti. Summers, ''Bu aslan heykellerinin tam konumları belirsizdir. Bir girişin iki yanına yerleştirilebilecekleri gibi, heykel veya taşıyıcı kerpiç ayaklara ait kaideler de olabilir'' diye konuştu. Summers, Karakız'da bulunan taş ocağı ve heykel atölyesinin, Orta Anadolu Platosu'nun halen anlaşılmayı bekleyen gizemleri ve çözülmeyi bekleyen bilmecelerinin bulunduğunu gösterdiğini de sözlerine ekledi.
DEFİNE AVCILARI
Karakız Beldesi'nde konutların arasında ve koruluğunda bulunan Hitit dönemine ait olduğu tahmin edilen tamamlanmamış aslan heykelleri, kahve fincanını andıran büyük taştan oyma kap, belde halkının deyimiyle 'oturaklar' define avcılarının iştahını kabartıyor. Birçok eserin bulunduğu bölgeye gizlice giren kaçak definecilerin, dinamit kullanarak, taşları tahrip ettiğini vurgulayan belde halkı, beldeye gelen her yabancıya şüpheyle baktıklarını, jandarmaya ihbarda bulunduklarını bildirdiler.
TEŞHİR SALONU AÇILDI
Yozgat'ta demir çağı antik kenti kalıntılarının bulunduğu Kerkenes dağında İngiliz arkeologlar tarafından yürütülen kazılarda ortaya çıkartılan eserlerin sergilendiği Yozgat Müzesi'ndeki teşhir salonunun açılış törenine İngiltere, Avustralya ve Kanada Büyükelçileri de katıldı. 'Kerkenesi tanıtım' programı kapsamında Yozgat'a gelen İngiltere Büyükelçisi Nick Baird, Avustralya Büyükelçisi Peter Doyle, Kanada Büyükelçisi Yves Brodeur'u Yozgat Valisi Amir Çiçek karşıladı. Büyükelçilerle birlikte Ortadoğu Teknik Üniversitesi'nde okuyan değişik ülkelerden öğrencilerde programa katılmak üzere hazır bulundu.
Yozgat Müzesi'ndeki teşhir salonunun açılışında konuşan Yozgat Valisi Amir Çiçek, Sorgun ilçesinin Şahmuratlı köyü yakınlarında bulunan Kerkenes dağında tarihte kayıp şehir olarak bilinen Pteria'nın kalıntılarının bulunduğunu hatırlattı. Vali Çiçek, demir çağı antik kenti kalıntılarının bulunduğu bölgede İngiliz Arkeologlar tarafından yürütülen kazılar sonucunda ortaya çıkartılan eserlerin Yozgat Müzesi'ne getirilerek, sergilenmeye başladığını bildirdi. Daha sonra Vali Çiçek, üç ülkenin büyükelçileri ile birlikte teşhir salonunun açılışını gerçekleştirdi, konuklarına müzeyi gezdirip, müzede bulunan eserleri tanıttı. Büyükelçiler, eş ve çocuklarıyla birlikte tarihi Hayri İnal Konağı'na götürüldü. Burada yabancı büyükelçilere Türk kahvesi ikram edildi, Yozgat yöresinin mahalli sanatçılar tarafından saz ve tefle seslendirilen sürmeli türküsü dinlettirildi. Büyükelçiler ve yakınları, söylenen türküye alkış çalarak eşlik etti.