Son dönemde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın Hürmüz Boğazı’nda uyguladığı geçiş ambargosu, uluslararası petrol fiyatlarını yükseltti. Bu durum, akaryakıt fiyatlarını da doğrudan etkiledi. Önceki gün devreye girmesi beklenen 6,69 TL’lik motorin zammı ise Eşel Mobil Sistemi’nin uygulanacağı beklentisiyle ertelenmişti.
Eşel Mobil Sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkilerini önlemeyi hedefleyen bir mekanizma olarak tanımlanıyor. Sistemin temel işleyiş mantığı şu şekilde:
Uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarındaki yükseliş, akaryakıt pompa fiyatlarına yansıtılırken, artan fiyatın büyük bir kısmı ÖTV üzerinden karşılanır.
Örnekle açıklamak gerekirse, motorin fiyatı vergiler hariç 20 kuruş artarsa, ÖTV tutarı aynı miktarda düşürülerek pompa fiyatının sabit kalması sağlanır.
Petrol fiyatlarında düşüş yaşandığında ise önce ÖTV artırılarak önceki indirim telafi edilir, böylece Hazine ve Maliye Bakanlığı tüketici fiyatlarını denge altında tutar.
Sistem, hem tüketiciyi ani fiyat artışlarından korumayı hem de enflasyonun akaryakıt kaynaklı yükselişini sınırlamayı amaçlıyor. Uzmanlar, Eşel Mobil Sistemi’nin uygulanmasıyla özellikle motorin ve benzinde fiyat dalgalanmalarının kısa vadede sınırlanabileceğini belirtiyor.
Bakanlık yetkilileri, sistemin devreye girmesiyle akaryakıt fiyatlarının pompa satışında daha öngörülebilir hâle geleceğini vurguladı. Açıklamada, “Eşel Mobil Sistemi ile fiyat dalgalanmalarının tüketici üzerindeki etkisini en aza indirmeyi ve dezenflasyon sürecine katkı sağlamayı hedefliyoruz” ifadeleri kullanıldı.
