Türkiye'nin kültürel mirasına adını altın harflerle yazdıran Prof. Dr. Metin Sözen, 89 yaşında yaşamını yitirdi. Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL)’ün kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı olan Sözen, doğal ve tarihi mirasın korunması için verdiği ömürlük mücadeleyle tanınıyordu.
METİN SÖZEN KİMDİR?
1936 yılında Elazığ’ın Harput ilçesinde doğan Metin Sözen, İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nde lisans eğitimini tamamladıktan sonra, akademik kariyerini İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde sürdürdü. 1973 yılında doçent, 1979 yılında ise profesör unvanını aldı. Uzun yıllar boyunca İTÜ’de öğretim üyeliği yapan Sözen, sanat tarihi ve mimarlık tarihi alanlarında birçok öğrenci yetiştirdi.
Prof. Dr. Metin Sözen Hangi Görevlerde Bulundu?
24 Mayıs 1936’da Elazığ’ın tarihi Harput ilçesinde dünyaya gelen Metin Sözen, akademik hayatı boyunca binlerce öğrenci yetiştirdi, yüzlerce restorasyon projesine öncülük etti. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü’nde öğretim üyeliği yapan Sözen, aynı zamanda mimari alanında da uzmanlaşarak Türkiye’nin birçok bölgesinde alan çalışmalarıyla iz bıraktı.
Prof. Dr. Sözen’in önderliğinde kurulan ÇEKÜL Vakfı, “7 Bölge 7 Kent”, “Kültürel Miras ve Korumacılık”, “Kentler Çocuklarındır” gibi projelerle yerel değerlerin korunmasına yönelik farkındalık yarattı. Sivas, Kayseri, Mardin, Safranbolu gibi birçok kentte tarihi yapıların restorasyonunu destekleyen Sözen, miras bilincini yaygınlaştırma konusunda öncü oldu.
Sanat tarihçisi kimliğiyle öne çıkan Metin Sözen, “Anadolu’da Konutun Öyküsü”, “Sinan’ın Anıları” ve “İstanbul’un Kültür Durakları” gibi belgesellerle kültürel mirasın halkla buluşmasına katkı sundu. Türk mimarisi, taş yapı geleneği, geleneksel konut kültürü gibi konularda yazdığı kitaplar, akademik çevrelerin yanı sıra halkın da ilgisini çekti.
Sözen’in Sahadaki Çabaları Neler?
1990 yılında kurduğu ÇEKÜL (Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı) ile Türkiye’nin dört bir yanında koruma bilincinin yaygınlaşmasına öncülük etti. Aynı zamanda Tarihi Kentler Birliği’nin kurulmasına önayak oldu ve bu kurumun Onursal Danışma Kurulu Başkanı olarak görev yaptı. Türkiye Büyük Millet Meclisi Milli Saraylar Daire Başkanlığı Bilim Kurulu Başkanlığı gibi önemli görevlerde de bulunan Sözen, Safranbolu’nun UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınması sürecinde de etkili isimlerden biriydi.
Prof. Dr. Metin Sözen, çalışmalarından dolayı birçok saygın ödüle layık görüldü. TBMM Üstün Hizmet Ödülü, Kültür ve Turizm Bakanlığı Koruma Onur Ödülü, Vakıf İnsan Ödülü, TMMOB Jüri Özel Ödülü, Aga Khan Mimarlık Ödülü ve 2007 Kültür ve Sanat Büyük Ödülü bunlar arasında yer aldı. Ayrıca İstanbul Kültür Üniversitesi tarafından da onursal doktora unvanı verildi.
Sözen’in adı yalnızca ödüllerle değil, somut olarak da yaşatılıyor. Türkiye’nin çeşitli kentlerinde parklar, kültür merkezleri ve caddelere onun ismi verildi.
Tarihi Kentler Birliği’nin her yıl belediyelere verdiği “Metin Sözen Koruma Büyük Ödülü” onun mirasını gelecek kuşaklara taşıyor.
