Uzun yıllar şehirlerarası yolculukların vazgeçilmez unsurları arasında yer alan kek, bisküvi, dondurma ve çeşitli atıştırmalıklar, artan işletme maliyetleri nedeniyle birçok firmanın ikram listesinden çıkarıldı. Günümüzde pek çok otobüs işletmesi yalnızca çay, kahve, su ve soğuk içecek gibi sınırlı ikramlarla hizmet vermeyi sürdürürken, sektör temsilcileri mevcut ekonomik koşulların devam etmesi halinde bu uygulamanın da sürdürülebilir olmayacağını ifade ediyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kars Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği Başkanı Mustafa Kıransal, şehirlerarası taşımacılık sektörünün ciddi ekonomik baskı altında faaliyet göstermeye çalıştığını belirterek, artan maliyetlerin firmaları zor durumda bıraktığını söyledi.
Kıransal, özellikle akaryakıt, otoyol ve köprü geçiş ücretleri ile bakım giderlerindeki yükselişe dikkat çekerek, "Otobüsçüler adeta ayakta kalma mücadelesi veriyor. Kars-İstanbul hattı yaklaşık bin 500 kilometre. Buna rağmen bilet fiyatları maliyetleri karşılamakta yetersiz kalıyor. Bu şartlarda firmaların yolculara dondurma, kek ya da benzeri ikramlar sunması oldukça güç. Biz yine de imkanlarımız ölçüsünde bazı ikramları sürdürmeye çalışıyoruz" dedi.
Yaklaşık bir yıldır birçok firmada kek ve bisküvi ikramının kaldırıldığını belirten Kıransal, sektörün karşı karşıya bulunduğu maliyet tablosunu da rakamlarla anlattı. Akaryakıtın litre fiyatının yaklaşık 80 liraya ulaştığını ifade eden Kıransal, Kars ile İstanbul arasındaki tek seferde köprü ve otoyol geçiş ücretlerinin yaklaşık 56 bin lirayı bulduğunu söyledi. Bunun yanı sıra bir otobüs lastiğinin yaklaşık 30 bin liraya, motor revizyonunun ise 600 bin liraya mal olduğunu belirten Kıransal, artan giderlerin firmaların hizmet kalitesini korumasını her geçen gün daha da zorlaştırdığını dile getirdi.
Sektörde benzer değerlendirmelerde bulunan Türkiye Otobüs İşletmecileri Federasyonu (TOFED) Malatya Şube Başkanı ve Malatya Şehirlerarası Otobüs İşletmecileri Derneği Başkanı Eyüp Fatih Bay da yükselen işletme maliyetlerinin firmaları tasarruf tedbirleri almaya zorladığını söyledi.
Bay, yalnızca yakıt ve yol giderlerinin değil, çevrim içi bilet satış platformlarının uyguladığı komisyon oranlarının da sektör üzerinde önemli bir mali yük oluşturduğunu belirtti. Dijital satış platformlarının bilet satışlarından yaklaşık yüzde 13 oranında komisyon aldığını ifade eden Bay, buna rağmen birçok yolcunun biletlerini doğrudan firmalar yerine bu platformlar üzerinden satın aldığını söyledi.
Komisyon kesintilerinin yanı sıra satış bedellerinin firmalara gecikmeli aktarılmasının da nakit akışını olumsuz etkilediğini dile getiren Bay, "Platformlar bilet ücretlerini firmalara yaklaşık 20 gün sonra ödüyor. Artan maliyetler karşısında firmalar ayakta kalabilmek için çeşitli kalemlerde tasarrufa gitmek zorunda kalıyor. İkramlardan yapılan kısıntılar da bunun bir sonucu" ifadelerini kullandı.
Havayolu şirketlerinde uygulanan ücretli yiyecek ve içecek satış modelinin şehirlerarası otobüs taşımacılığına da yansıyabileceğini belirten Bay, mevcut ekonomik koşulların devam etmesi halinde ücretsiz ikram döneminin büyük ölçüde sona erebileceğini söyledi. Bay, "Uçaklarda su ve birçok içecek ücretli olarak satılıyor. Aynı uygulamanın otobüslerde de başlaması sürpriz olmaz. Eğer maliyetler bu şekilde artmaya devam ederse, ilerleyen dönemde suyun bile ücret karşılığında sunulduğunu görebiliriz" değerlendirmesinde bulundu.
Sektör temsilcileri, maliyet baskısının hafifletilmesine yönelik yeni düzenlemelerin hayata geçirilmemesi halinde şehirlerarası yolcu taşımacılığında hem sunulan hizmetlerin daralabileceği hem de bilet fiyatlarının yeniden artış gösterebileceği uyarısında bulunuyor.
