Yargı hizmetlerinin daha etkin, hızlı ve adil şekilde yürütülmesini amaçlayan teklif; ceza muhakemesinden icra-iflas uygulamalarına, hakim ve savcı eğitimlerinden Adli Tıp Kurumu'nun yapısına kadar birçok alanda önemli değişiklikler içeriyor.
Komisyondan geçen düzenlemede özellikle banka hesaplarının suç amacıyla kullandırılmasına ilişkin yeni hükümler dikkat çekerken, dijital deliller, genetik veriler ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasına yönelik önemli değişiklikler de yer aldı.
IBAN Hesabını Kullandıranlara Yeni Ceza Düzenlemesi
Teklifte kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen kişileri ilgilendiren önemli bir düzenlemeye yer verildi.
Yeni hükme göre, dolandırıcılık suçuna doğrudan katılmayan ancak yalnızca banka hesabının kullanılmasına imkan sağlayan bilgi veya araçları paylaşan kişiler hakkında cezada indirim uygulanabilecek.
Buna göre, suçtan haksız kazanç elde edilmesine yönelik olarak banka hesabını kullandıran kişinin fiili yalnızca bu katkıyla sınırlı kalmışsa, verilecek ceza yarısına kadar indirilebilecek.
Ancak düzenleme, dolandırıcılık organizasyonunu planlayan, yöneten ya da suçtan doğrudan menfaat sağlayan kişileri kapsamayacak. Bu kişiler hakkında mevcut cezai hükümler uygulanmaya devam edecek.
İcra ve İdari Yargıda Süreçler Hızlandırılacak
Kanun teklifiyle birlikte idarenin mahkeme kararlarını daha kısa sürede yerine getirmesine yönelik yeni düzenlemeler de getiriliyor.
Özellikle para alacakları, vekalet ücretleri ve yargılama giderlerine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararlarının gecikmeden uygulanması hedeflenirken, idari yargıda tek hakim tarafından karara bağlanabilecek dava türlerinin kapsamı da genişletilecek.
Bunun yanında hukuki uzmanlık gerektiren konularda gereksiz yere bilirkişi görevlendirilmesi halinde disiplin yaptırımı uygulanmasının önü açılıyor.
Teklifte Adli Tıp Kurumu'nun üst düzey yönetim yapısına ilişkin yeni kriterler de yer aldı.
Buna göre kurul başkanlığı ve üyelik gibi görevlere atanacak kişiler için uzmanlık veya doktora şartı aranacak. Göreve getirilecek yöneticiler belirli sürelerle görev yapacak, yeni atamalar tamamlanıncaya kadar ise mevcut yöneticiler görevlerini sürdürebilecek.
Hakim ve Savcı Yardımcılarının Eğitim Programı Genişletiliyor
Yargı paketinde hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreçlerine ilişkin kapsamlı değişiklikler de bulunuyor.
Hazırlanan yeni eğitim programında anayasa hukuku, insan hakları, ceza hukuku, özel hukuk, idare ve vergi hukuku gibi temel derslerin yanı sıra duruşma yönetimi, karar yazımı ve adalet hizmetlerinin yönetimine yönelik uygulamalı eğitimler de yer alacak.
İşkence ve Eziyet Suçlarında HAGB Kararı Verilemeyecek
Teklifte öne çıkan düzenlemelerden biri de hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasına ilişkin oldu.
Yeni düzenlemeye göre işkence ve eziyet suçlarında, ayrıca kamu görevlilerinin görevleri sırasında işlediği bazı kötü muamele fiilleri bakımından artık HAGB kararı verilemeyecek.
Bu düzenlemeyle söz konusu suçlarda daha etkin bir ceza politikası uygulanması amaçlanıyor.
Genetik Veriler ve Dijital Deliller İçin Yeni Güvenceler
Kanun teklifi, ceza soruşturmalarında elde edilen genetik verilerin saklanması ve imha edilmesine ilişkin usulleri de yeniden düzenliyor.
Belirlenen şartların oluşması halinde genetik inceleme kayıtlarının silinmesi veya tamamen imha edilmesi mümkün olacak.
Aynı zamanda bilgisayarlar, cep telefonları ve diğer dijital materyaller üzerinde yapılacak arama ve incelemelerde hakim veya savcı kararı aranacak. Kanunda öngörülen süre içerisinde gerekli yargı onayı alınamazsa elde edilen veri kopyaları ile çözümlenmiş dijital içerikler imha edilecek.
Şifreli cihazlarda gerekli incelemelerin tamamlanmasının ardından ise cihazların sahiplerine iade edilmesi öngörülüyor.
Teklif Genel Kurulun Gündemine Gelecek
TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilen 12. Yargı Paketi'nin önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesi bekleniyor.
Teklifin yasalaşması halinde, banka hesaplarının suçta kullanılması, dijital delillerin incelenmesi, adli tıp yapılanması, hakim ve savcı eğitimleri ile ceza yargılamalarına ilişkin birçok alanda yeni uygulamalar yürürlüğe girecek.
