Sosyal Güvenlik Uzmanı Ersin Bayav, söz konusu düzenlemelere ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulunarak özellikle 2027 yılına işaret etti.
Türkiye'de emeklilik sistemine ilişkin beklentiler gündemdeki yerini korurken, milyonlarca çalışan yaş, prim günü ve sigortalılık süresi açısından kendilerini doğrudan ilgilendiren olası düzenlemeleri takip ediyor.
Özellikle 1999-2008 yılları arasında sigorta girişi bulunan vatandaşların kademeli emeklilik beklentisi, EYT düzenlemesinin ardından en çok tartışılan başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Ersin Bayav, kademeli emeklilik başta olmak üzere ev hanımlarına Bağ-Kur prim desteği, staj ve çıraklık süreleri ile Bağ-Kur'luların prim gün sayısına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Bayav'ın açıklamalarında 2027 yılı dikkat çeken tarih olarak öne çıktı.
Kademeli Emeklilikte 2027 Beklentisi
EYT düzenlemesinden yaş şartı nedeniyle yararlanamayan ve emeklilik için uzun yıllar beklemek zorunda kalan vatandaşların kademeli emeklilik talebi devam ediyor.
Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında sigorta sistemine giren ancak EYT kapsamına dahil edilmeyen çalışanlar, emeklilik yaşının kademeli şekilde düzenlenmesini talep ediyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Ersin Bayav, kademeli emeklilik konusunda çalışmaların sürdüğünü belirterek düzenlemenin 2027 yılında hayata geçirilebileceği görüşünü dile getirdi.
Bayav, düzenlemenin hayata geçmesi halinde 1999-2008 yılları arasında sisteme dahil olan yüz binlerce kişinin kademeli olarak emeklilik imkanına kavuşabileceğini ifade etti.
Bayav'ın değerlendirmesine göre söz konusu modelin EYT'den farklı olarak emekliliklerin aynı anda gerçekleşmesini değil, belirli kriterlere göre kademeli şekilde ilerlemesini sağlaması bekleniyor.
Bayav, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Kademeli emeklilik çıkacak. Bu insanlar bir günle kaçırdılar, 17 yıl, 20 yıl bekliyorlar. En büyük istekleri erken emekli olmak. EMADER öncülüğünde bu süreç başladı, görüşmeler yapıldı ve 2027 yılında çıkacağını düşünüyorum."
Bayav ayrıca 1999 ile 2008 yılları arasında sisteme dahil olan 300 bin ila 400 bin kişinin düzenleme kapsamına girebileceğini öne sürdü.
Uzman, kademeli modelin EYT'deki gibi aynı anda geniş çaplı emeklilik yaratmayacağını, bu nedenle devlet bütçesi açısından da daha kontrollü bir model oluşturabileceğini savundu.
"EYT'deki gibi birdenbire herkes emekli olmayacak, hem devlet zarar etmeyecek hem de bu insanlar haklarına kavuşacak."
Ev Hanımlarına Bağ-Kur Prim Desteği Gündemde
Emeklilik sistemine ilişkin bir diğer önemli başlık ise herhangi bir işte çalışmayan ev hanımlarına yönelik sosyal güvence ve prim desteği.
Çalışma hayatında aktif olarak yer almayan kadınların kendi sosyal güvenlik haklarını oluşturabilmelerine yönelik Bağ-Kur prim desteği beklentisi bulunuyor.
Ersin Bayav, mevcut Bağ-Kur priminin yaklaşık 10 bin lira seviyesinde olduğunu belirterek bunun üçte birinin devlet tarafından karşılanmasına yönelik bir planlamanın gündemde olduğunu söyledi.
Bu modelin hayata geçirilmesi halinde ev hanımlarının primin yaklaşık üçte ikisini kendilerinin ödemesi, kalan bölümün ise devlet desteğiyle karşılanması öngörülüyor.
Bayav'ın verdiği rakamlara göre yaklaşık 10 bin liralık prim üzerinden hesaplandığında, ev hanımlarının aylık yaklaşık 6-7 bin liralık ödeme yapması ve karşılığında 30 günlük hizmet kazanması söz konusu olabilecek.
Ancak bu destekten yararlanabilmek için bazı şartların aranması bekleniyor.
Buna göre kişinin:
Aktif olarak bir işte çalışmaması,
İşletme sahibi olmaması,
Herhangi bir sigorta kolundan gelir elde etmemesi gerekecek.
Daha önce çalışmış olmak ise tek başına destekten yararlanmanın önünde engel oluşturmayacak.
Bayav, söz konusu düzenlemenin Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında değerlendirildiğini ve uygulamanın 2027 yılında hayata geçirilebileceğini düşündüğünü ifade etti.
Staj ve Çıraklık Mağduriyeti İçin Beklenti Sürüyor
Emeklilik sisteminde en uzun süredir tartışılan konulardan biri de staj ve çıraklık sürelerinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmemesi.
Meslek liselerinde veya çeşitli iş yerlerinde staj ve çıraklık yapan kişilerin önemli bir bölümü, bu dönemlerde sigorta kaydı bulunmasına rağmen söz konusu sürelerin emeklilik başlangıcı açısından değerlendirilmemesinden dolayı mağduriyet yaşadığını belirtiyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Ersin Bayav da kendisinin staj döneminin bulunduğunu belirterek bu konuda yasal düzenleme beklentisini dile getirdi.
Bayav, staj sürelerinin en azından tescil kapsamında değerlendirilmesi veya kişilere borçlanma imkanı sağlanması gerektiğini savundu.
Bayav şöyle konuştu:
"Ben de bir staj mağduruyum. 1997'de staj yaptım ama 1999'da işe başladığım için geçmiş günlerim sayılmadı. Milyonlara yakın büyük bir mağduriyet var."
Staj ve çıraklık dönemlerinin emeklilik hesabında dikkate alınması halinde, bu kişilerin sigorta başlangıç tarihlerinin geriye çekilebileceği ve bazı vatandaşların emeklilik yaşının değişebileceği belirtiliyor.
Bayav, borçlanma seçeneğinin de gündeme alınabileceğini belirterek, "İnsanlar en azından tescillerinin sayılmasını ya da borçlanarak devlete yük olmadan emekli olabilmeyi istiyorlar. Staj federasyonlarının görüşmeleri sürüyor, inşallah bu durum da bir yasal düzenleme ile çözülecektir." dedi.
Bağ-Kur'lular 7.200 Gün Mü Bekliyor?
Emeklilik sistemindeki bir diğer önemli başlık ise Bağ-Kur'luların prim gün sayısının düşürülmesi talebi.
Mevcut sistemde genel olarak 4A kapsamındaki çalışanlar ile 4B ve 4C kapsamındaki sigortalılar arasında emeklilik için gerekli prim gün sayısı açısından farklılıklar bulunuyor.
Bayav'ın değerlendirmesine göre SSK'lı çalışanlar için 7.200 gün üzerinden emeklilik imkanı bulunurken, Bağ-Kur'lular ve bazı kamu görevlileri açısından 9.000 gün prim şartı gündeme geliyor.
Bağ-Kur'lular uzun süredir bu farkın giderilmesini ve prim gün sayısının 7.200 güne indirilmesini talep ediyor.
Bayav, Orta Vadeli Program kapsamında bu yönde bir planlamanın bulunduğunu savunarak 2027 yılından itibaren Bağ-Kur'lular ve devlet memurları açısından 9.000 günlük prim şartının 7.200 güne çekilebileceğini öne sürdü.
Bayav'ın ifadeleri şöyle:
"SSK'lı çalışan 7.200 günde emekli olurken, Bağ-Kur ve Emeklilik Sandığı 9.000 gün prim ödüyor. Bağ-Kur'lular da işçiler gibi 7.200 günle emekli olmak istiyorlar. Orta Vadeli Program içerisinde yer alan planlama kapsamında, 2027 yılından itibaren Bağ-Kur'lular ve devlet memurları 9.000 gün yerine SSK'lılar gibi 7.200 gün üzerinden emekli olabileceklerdir."
2027 Yılı Neden Öne Çıkıyor?
Bayav'ın açıklamalarında kademeli emeklilik, ev hanımlarına prim desteği ve Bağ-Kur prim günlerinin eşitlenmesi başlıklarının tamamında 2027 yılı öne çıkıyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Söz konusu açıklamalar bir uzman değerlendirmesi ve beklenti niteliğinde. Bir düzenlemenin kesin olarak yürürlüğe girebilmesi için ilgili mevzuatın hazırlanması, TBMM'de kabul edilmesi ve yürürlüğe girmesi gerekiyor.
Dolayısıyla 2027 yılına ilişkin ifadelerin mevcut aşamada kesinleşmiş bir emeklilik tarihi olarak değil, gündemdeki düzenlemelere yönelik beklenti olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Kademeli emeklilik beklentisi bulunan çalışanlar, staj ve çıraklık mağdurları, Bağ-Kur'lular ve çalışma hayatının dışında bulunan ev hanımları açısından sosyal güvenlik sisteminde yapılması beklenen düzenlemeler büyük önem taşıyor.
Özellikle 1999-2008 döneminde sigorta girişi bulunanlar için kademeli emeklilik, ev hanımlarına devlet destekli Bağ-Kur primi, staj ve çıraklık sürelerinin emeklilik hesabına dahil edilmesi ve Bağ-Kur'luların 7.200 günle emekliliği başlıkları, önümüzdeki dönemde sosyal güvenlik gündeminin en fazla tartışılan konuları arasında yer almaya aday.
Şu aşamada bu başlıklardan bazıları için kesinleşmiş bir yasal düzenleme bulunmazken, açıklamalar ve beklentiler özellikle 2027 yılına ilişkin olası sosyal güvenlik reformlarını yeniden gündeme taşıdı.
