12-15 ve 15-18 yaş gruplarındaki çocuklara uygulanacak ceza hükümleri yeniden düzenlenirken, bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmamasına imkan tanındı. Çocuk hükümlülerin ceza infaz kurumlarına yerleştirilmesine ilişkin sistemde de değişiklik yapıldı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda, çocuklara yönelik ceza ve infaz sisteminde önemli değişiklikler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı.
Yeni düzenlemeyle suça sürüklenen çocukların yaş gruplarına göre tabi oldukları ceza hükümlerinde değişiklik yapılırken, özellikle 15-18 yaş grubundaki çocukların bazı ağır suçlar bakımından sorumluluğuna ilişkin yeni hükümler getirildi.
Düzenleme kapsamında ceza miktarlarının belirlenmesi, yaş indiriminin uygulanması, çocuk hükümlülerin ceza infaz kurumlarına yerleştirilmesi ve çocukların yeniden topluma kazandırılmasına yönelik uygulamalar yeniden ele alındı.
15-18 Yaş Grubunda Ceza Sınırları Yeniden Belirlendi
Yeni yasayla, suçun işlendiği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında uygulanacak cezalara ilişkin yeni hükümler getirildi.
Buna göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda, çocuklar hakkında 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Diğer hapis cezalarında ise çocuklar lehine üçte bir oranında indirim uygulanacak.
Bu kapsamda, her bir fiil bakımından verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
Düzenlemeyle birlikte 15-18 yaş grubundaki çocukların işlediği suçlarda yaş ve suçun niteliğine göre uygulanacak yaptırımın çerçevesi yeniden çizilmiş oldu.
Bazı Ağır Suçlarda Yaş İndirimi Uygulanmayabilecek
Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de bazı ağır suçlarda çocuklar için uygulanan yaş indiriminin sınırlandırılması oldu.
Türk Ceza Kanunu'na eklenen hükümler kapsamında hakim, somut olayın özelliklerini değerlendirerek bazı durumlarda 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulamayabilecek.
Hakimin değerlendirmesinde;
Kasta dayalı kusurun ağırlığı,
Suçun amacı ve saiki,
Suçun işleniş biçimi,
Failin daha önce kasıtlı bir suç nedeniyle hapis cezası alıp almadığı gibi kriterler dikkate alınabilecek.
Böylece yalnızca çocuğun yaşı değil, olayın niteliği ve failin geçmişi de cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilecek unsurlar arasına girmiş oldu.
Kasten Öldürme ve Ağıslaştırılmış Yaralama Suçları Kapsamda
Yaş indiriminin uygulanmamasına ilişkin düzenlemenin bazı ağır suçları kapsaması öngörülüyor.
Bu kapsamda özellikle kasten öldürme suçunun yanı sıra mağdurun iyileşme imkanı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine neden olan ağırlaşmış yaralama fiilleri de düzenlemede yer alıyor.
Mağdurun;
Duyu veya organlarından birinin işlevini kaybetmesine,
Konuşma yeteneğini kaybetmesine,
Çocuk yapma yeteneğini kaybetmesine,
Yüzünde sürekli değişikliğe neden olacak şekilde yaralanmasına
neden olan bazı ağırlaşmış yaralama suçlarında da düzenleme uygulanabilecek.
Ayrıca gebe bir kadına karşı gerçekleştirilen ve çocuğun düşmesine neden olan yaralama ile ölümle sonuçlanan bazı ağırlaşmış yaralama fiilleri de düzenleme kapsamında değerlendirilecek.
18 Yaşından Küçükler İçin Ağır Ceza İhtimali
Yeni düzenlemenin uygulanmasıyla birlikte, şartların oluşması ve mahkemenin ilgili hükümleri uygulaması halinde 18 yaşından küçük kişiler hakkında müebbet hapis cezası verilmesinin önü açılmış oldu.
Ancak bu durumun her 15-18 yaşındaki çocuk bakımından otomatik olarak uygulanacağı anlamına gelmediği belirtiliyor.
Cezanın belirlenmesinde suçun niteliği, olayın özellikleri ve kanunda belirtilen diğer kriterler dikkate alınacak.
12-15 Yaş Grubunda Yeni Takdir Yetkisi
Düzenlemeyle yalnızca 15-18 yaş grubuna ilişkin hükümler değiştirilmedi.
12-15 yaş arasındaki çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin uygulamada da değişikliğe gidildi.
Bu yaş grubundaki çocuklara, bir üst yaş grubuna ilişkin ceza rejiminin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda hakime takdir yetkisi tanındı.
Böylece çocuğun yaşıyla birlikte olayın özelliklerinin ve çocuğun kişisel durumunun da değerlendirilmesinin önü açıldı.
Yeni yasanın önemli başlıklarından biri de çocuk hükümlülerin cezalarının nasıl infaz edileceğine ilişkin oldu.
Daha önce çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesine yönelik uygulama bulunurken, yeni düzenlemeyle infaz sisteminde değişikliğe gidildi.
Buna göre çocuk hükümlülerin hapis cezalarının infazına öncelikle çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak.
Çocukların kurumdaki durumları ve iyi halleri belirli kriterler çerçevesinde değerlendirilecek.
İyi halli olduğu tespit edilen çocukların daha sonraki aşamada çocuk eğitimevlerine ayrılması mümkün olacak.
Yeni düzenleme, çocukların işlediği suçlara ilişkin ceza hükümlerinin yanı sıra infaz sürecini de yeniden şekillendiriyor.
Çocukların yetişkinlerden farklı olarak değerlendirilmesi ilkesinin korunduğu sistemde, suçun ağırlığı ve çocuğun kişisel durumu arasında bir denge kurulması hedefleniyor.
Özellikle çocuk hükümlülerin eğitim, rehabilitasyon ve yeniden topluma kazandırılmasına yönelik süreçlerin infaz sistemi içerisinde devam etmesi önem taşıyor.
Yasalaşan düzenlemeyle birlikte çocuklara ilişkin sistemde öne çıkan değişiklikler şöyle:
12-15 yaş grubu: Bir üst yaş grubuna ilişkin ceza rejiminin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda hakime takdir yetkisi getirildi.
15-18 yaş grubu: Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis cezaları bakımından uygulanacak süreler yeniden düzenlendi.
Diğer hapis cezaları: Üçte bir oranında indirim uygulanması ve bir fiil bakımından verilecek hapis cezasının 15 yılı geçmemesi öngörüldü.
Ağır suçlar: Belirli ağır suçlarda, somut olayın özelliklerine göre yaş indiriminin uygulanmamasına imkan tanındı.
Çocuk hükümlüler: Hapis cezalarının infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması, iyi halli olanların daha sonra çocuk eğitimevlerine ayrılması düzenlendi.
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, suça sürüklenen çocuklar bakımından ceza sorumluluğu ve infaz uygulamalarında yeni dönem başlayacak.
