Gösterdiği cesaret ve fedakârlıkla Türk milletinin gönlünde özel bir yer edinen Topel'in adı bugün Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde birçok cadde, okul, park ve anıtta yaşatılmaya devam ediyor. Peki Cengiz Topel kimdir? İşte detaylar...
Cengiz Topel Kimdir?
Cengiz Topel, 2 Eylül 1934 tarihinde Kocaeli'nin İzmit ilçesinde dünyaya geldi. Aslen Trabzonlu olan Topel'in babası tütün eksperi Hakkı Topel, annesi ise Mebuse Topel'dir.
İlk öğrenimine Balıkesir'in Bandırma ilçesinde başlayan Cengiz Topel, eğitim hayatını Gönen'de sürdürdü. Babasının vefatının ardından ailesiyle birlikte İstanbul'un Kadıköy ilçesine taşındı. İlk ve orta öğrenimini Kadıköy Yeldeğirmeni Okulu'nda tamamlayan Topel, lise eğitimine Haydarpaşa Lisesi'nde başladı. Daha sonra Kuleli Askeri Lisesi'ne geçerek 1953 yılında mezun oldu.
Askerlik mesleğine olan ilgisi nedeniyle eğitimine Kara Harp Okulu'nda devam eden Topel, 1955 yılında asteğmen rütbesiyle Türk Silahlı Kuvvetleri saflarına katıldı.
Havacılık Tutkusuyla Pilot Oldu
Çocukluk yıllarından itibaren havacılığa büyük ilgi duyan Cengiz Topel, askeri kariyerinde hava sınıfını tercih etti. Pilotluk eğitimi almak üzere Kanada'ya gönderilen Topel, burada aldığı eğitimleri başarıyla tamamladı.
1957 yılında Türkiye'ye dönen genç pilot, Merzifon 5'inci Ana Jet Üs Komutanlığı'nda göreve başladı. Mesleğindeki başarıları sayesinde kısa sürede dikkat çeken Topel, daha sonra Eskişehir 1'inci Hava Ana Jet Üssü'ne atandı. 1963 yılında ise yüzbaşı rütbesine yükseldi.
Tarihe Geçen Uçuşu Ne?
1964 yılında Kıbrıs'ta Rum güçlerinin Türk yerleşimlerine yönelik saldırılarının artması üzerine Türkiye harekete geçti. Erenköy ve Mansur bölgelerinde yaşayan Kıbrıs Türklerine yönelik saldırılar sonrasında Türk Hava Kuvvetleri'nin bölgede uyarı uçuşları yapmasına karar verildi.
Bu kritik görev için seçilen isimlerden biri de Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel oldu. Topel, 8 Ağustos 1964 tarihinde Eskişehir'den havalanan görev kolunun komutanı olarak Kıbrıs semalarına gönderildi.
Görev sırasında Rum hedeflerine yönelik gerçekleştirilen harekât esnasında kullandığı F-100F tipi savaş uçağı yerden açılan ateş sonucu isabet aldı. Uçağını daha fazla kontrol edemeyen Topel, paraşütle atlamak zorunda kaldı.
Nasıl Şehit Edildi?
Paraşütle atladıktan sonra Lefke yakınlarındaki bir bölgede yere inen Cengiz Topel, kısa süre sonra Rum askerleri tarafından yakalanarak esir alındı.
Olayın ardından yaşananlarla ilgili farklı iddialar ortaya atılsa da, Topel'in uluslararası savaş hukukuna aykırı şekilde işkence gördüğü ve bu nedenle hayatını kaybettiği yönündeki bilgiler kamuoyuna yansıdı.
Rum tarafı ise Topel'in yaralı olarak yakalandığını ve hastanede tedavi gördüğü sırada yaşamını yitirdiğini öne sürdü.
Ancak Türk kamuoyunda ve resmi kayıtlarda Cengiz Topel, esir düştükten sonra gördüğü işkenceler sonucu şehit edilen kahraman bir Türk subayı olarak anılıyor.
Naaşı Türkiye'ye Ne Zaman Getirildi?
Türkiye'nin diplomatik girişimleri sonucunda Şehit Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel'in naaşı 12 Ağustos 1964 tarihinde teslim alındı.
Kıbrıs, Adana, Ankara ve İstanbul'da düzenlenen törenlerin ardından Topel, 14 Ağustos 1964 tarihinde İstanbul Edirnekapı'daki Sakızağacı Hava Şehitliği'nde toprağa verildi.
Böylece Cengiz Topel, hem Kıbrıs'taki ilk Türk hava harp şehidi hem de Cumhuriyet tarihinin ilk hava harp şehidi olarak Türk tarihindeki yerini aldı.
Adı Türkiye ve KKTC'de Yaşatılıyor
Aradan geçen yıllara rağmen Cengiz Topel'in hatırası yaşatılmaya devam ediyor. Türkiye'nin birçok il ve ilçesinde onun adını taşıyan okul, cadde, park ve çeşitli kamu kurumları bulunuyor.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde ise adına köy, hastane, anıt ve müze bulunuyor. Lefke bölgesinde yer alan Şehit Hava Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel Anıtı, kahraman pilotun anısını yaşatan en önemli mekanlardan biri olarak öne çıkıyor.
1990 yılında ziyarete açılan anıtta, Cengiz Topel'in hayat hikâyesi, fotoğrafları, Kıbrıs görevine ilişkin bilgiler ve düşürülen savaş uçağından parçalar sergileniyor. Ayrıca anıt alanında, Topel'in kullandığı F-100 savaş uçağının birebir modeli ve büstü de yer alıyor.
Görev uğruna hayatını feda eden Şehit Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel, aradan geçen onlarca yıla rağmen Türk milletinin hafızasındaki yerini koruyor. Kıbrıs'ta yürüttüğü görev sırasında gösterdiği cesaret ve fedakârlıkla tarihe geçen Topel, Cumhuriyet döneminin ilk hava harp şehidi olarak Türk havacılık tarihinin sembol isimleri arasında gösteriliyor.
