İŞKUR ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) arasındaki işbirliği kapsamında, belirli şartları taşıyan kişilerin uygun işlere veya mesleki eğitim programlarına yönlendirilmesi, bu imkanların üç kez reddedilmesi halinde ise sosyal yardımların bir yıl süreyle kesilebilmesi öngörülüyor.
Söz konusu uygulama, sosyal yardım sisteminin istihdamla bağını güçlendirmeye yönelik politikaların bir parçası olarak yürütülüyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının Orta Vadeli Programında da sosyal yardım sistemi ile aktif ve pasif işgücü programları arasındaki bağlantının güçlendirilmesi ve sosyal yardım alan kişilerin işgücüne katılımını artıracak uygulamaların yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Her sosyal yardım alan kişi kapsamda değil
Uygulamanın tüm sosyal yardım yararlanıcılarını kapsamadığı belirtiliyor.
İŞKUR'un resmi raporlarında yer alan sisteme göre, çalışabilir durumda olan, belirli yaş grubunda bulunan ve son bir yıl içerisinde düzenli nakdi sosyal yardımlardan yararlanan kişiler hedef kitle içerisinde değerlendiriliyor. Bu kişiler, SYDV'ler tarafından İŞKUR sistemine yönlendiriliyor ve durumlarına uygun açık işlerle aktif işgücü programlarına dahil edilebiliyor.
Bu nedenle sosyal yardım alan her vatandaşın, yalnızca iş teklifini kabul etmemesi nedeniyle yardımının otomatik olarak kesileceği şeklinde genel bir değerlendirme yapılmıyor. Kesinti, mevzuatta belirtilen şartları taşıyan ve hedef kitle içerisinde yer alan kişiler açısından gündeme geliyor.
İŞKUR üzerinden iş ve mesleki eğitim yönlendirmesi
Sistem kapsamında SYDV'ler tarafından belirlenen kişiler, İŞKUR'a yönlendiriliyor.
İŞKUR tarafından kişinin durumuna ve mesleki özelliklerine uygun açık iş ilanları belirlenirken, uygun iş bulunmayan veya mesleki becerisinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulan kişiler için aktif işgücü piyasası programları da değerlendiriliyor.
Bu kapsamda mesleki eğitim, işbaşı eğitim ve benzeri programlardan yararlanılması amaçlanıyor. Böylece sosyal yardım alan çalışabilir durumdaki kişilerin yalnızca yardım sisteminde tutulması yerine, kalıcı istihdama geçişlerinin desteklenmesi hedefleniyor.
Üç kez reddedenin yardımı bir yıl kesilebilecek
İŞKUR'un resmi faaliyet raporuna göre, hedef kitle içerisinde bulunan sosyal yardım yararlanıcılarının kendilerine sunulan uygun açık işi üç kez reddetmesi veya hak kazandıkları bazı aktif işgücü programlarına başlamaması halinde durum SYDV'lere bildirilebiliyor.
Bunun ardından kişinin sosyal yardım durumu yeniden değerlendiriliyor ve ilgili şartların oluşması halinde yardımın bir yıl süreyle kesilmesi mümkün olabiliyor.
Benzer uygulama, geçmiş dönemlerde de İŞKUR ve SYDV'ler arasındaki koordinasyon kapsamında yürütüldü. İŞKUR'un raporlarında, bu mekanizmanın 2018'den itibaren işletildiği ve sosyal yardım yararlanıcılarının uygun işlere ve aktif işgücü programlarına yönlendirildiği belirtiliyor.
İş görüşmesine gidene destek veriliyor
Sistem yalnızca yaptırım mekanizmasından oluşmuyor. Çalışabilir durumdaki sosyal yardım yararlanıcılarının istihdama geçişini teşvik etmek amacıyla çeşitli destekler de uygulanıyor.
İŞKUR'un resmi raporunda, İŞKUR aracılığıyla özel sektör açık işlerine yönlendirilen kişilerden iş görüşmesine gidenlere, belirli sınırlar dahilinde işe yönlendirme yardımı yapılabildiği belirtiliyor.
Aynı şekilde, yönlendirme sonucunda sigortalı olarak özel sektörde işe başlayanlara tek seferlik işe başlama yardımı sağlanabiliyor.
Amaç sosyal yardım ile istihdam arasındaki bağı güçlendirmek
Uygulamanın temelinde, çalışabilir durumda olan kişilerin sosyal yardımlara bağımlılığının azaltılması ve çalışma hayatına katılımlarının artırılması hedefi bulunuyor.
2026-2028 Orta Vadeli Programı'nda da sosyal yardım sistemi ile işgücü piyasası politikaları arasındaki bağlantının güçlendirilmesi, sosyal yardım alan bireylerin işgücüne katılımını ve istihdam edilebilirliğini artıracak aktif işgücü programlarının yaygınlaştırılması hedeflenmişti.
2024’te 1.496 kişi yeniden değerlendirme için bildirildi
İŞKUR'un 2024 yılı faaliyet raporunda, yardımlara bağımlılığı azaltmak amacıyla 1.496 çalışabilir durumdaki sosyal yardım yararlanıcısının, yardım durumlarının yeniden değerlendirilmesi için SYDV'lere bildirildiği belirtildi.
Bu veriler, sosyal yardım sisteminde yalnızca nakdi desteğin sürdürülmesinin değil, çalışabilir durumdaki yararlanıcıların işgücü piyasasına kazandırılmasının da kurumsal politika olarak uygulandığını gösteriyor.
Başvuru ve kesinti sürecinde SYDV ve İŞKUR birlikte çalışıyor
Süreçte İŞKUR ile SYDV'ler arasında veri paylaşımı ve takip mekanizması bulunuyor. Çalışabilir durumdaki sosyal yardım yararlanıcılarının sisteme kaydedilmesi, uygun iş ve programlara yönlendirilmesi ve yönlendirmeye ilişkin sonuçların ilgili vakıflara aktarılması bu mekanizma üzerinden gerçekleştiriliyor.
Dolayısıyla sosyal yardım alan kişilerin hangi şartlarda istihdama yönlendirileceği ve yardımın hangi durumlarda kesilebileceği, kişinin sosyal yardım statüsü ve ilgili mevzuatta yer alan koşullar çerçevesinde değerlendiriliyor.
Sosyal yardım alan herkesin yardımı kesilecek mi?
Hayır. Uygulama, çalışabilir durumda olduğu belirlenen ve mevzuatta tanımlanan hedef kitle içerisinde bulunan sosyal yardım yararlanıcılarını kapsıyor. Ayrıca yardımın kesilmesi için uygun iş veya programa ilişkin yönlendirmelerin mevzuatta belirtilen koşullarda gerçekleşmesi ve reddetme durumunun üç kez tekrarlanması gerekiyor.
Bu nedenle “çalışmak istemeyen herkesin maaşı bir yıl kesilecek” şeklindeki ifade yerine, belirli şartları taşıyan sosyal yardım yararlanıcılarının uygun iş veya programları üç kez reddetmeleri halinde sosyal yardımlarının bir yıl süreyle kesilebilmesi şeklinde değerlendirmek daha doğru oluyor.
