Kararla birlikte, boşanmasına rağmen eski eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen kişilere ödenen dul veya yetim aylıklarının kesilmesi ve haksız ödendiği tespit edilen tutarların geri tahsil edilmesine ilişkin uygulamanın hukuki dayanağı bir kez daha teyit edilmiş oldu.
Başvuru yerel mahkemeden geldi
İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesi, görülmekte olan bir dava kapsamında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56'ncı maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Başvuruda, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen kişilerin dul ve yetim aylıklarının kesilmesini ve yapılan ödemelerin geri alınmasını öngören düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürüldü.
Mahkeme ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) bazı dosyalarda yeterli inceleme yapmaması nedeniyle araştırma yükünün yargıya kaldığını, bunun da özel hayatın gizliliği ile yargı bağımsızlığı açısından sorun oluşturduğunu savundu.
AYM: Düzenleme açık ve öngörülebilir
Başvuruyu esastan değerlendiren Anayasa Mahkemesi, kanun hükmünün Anayasa'ya uygun olduğuna karar verdi.
Kararın gerekçesinde, dul ve yetim aylıklarının hangi durumlarda kesileceği ile haksız ödemelerin hangi usuller çerçevesinde geri alınacağının kanunda açık şekilde düzenlendiği belirtildi.
Yüksek Mahkeme, bu nedenle mülkiyet hakkına yönelik müdahalenin kanuni dayanağa sahip olduğunu ve hukuki belirlilik ilkesini karşıladığını değerlendirdi.
"Amaç, hakkın kötüye kullanılmasını önlemek"
Kararda, dul ve yetim aylıklarının temel amacının, eşini kaybeden veya anne ya da babasını yitiren kişilere sosyal güvence sağlamak olduğuna dikkat çekildi.
Boşanmasına rağmen eski eşiyle fiilen birlikte yaşamayı sürdüren kişilerin eş desteğinden fiilen yoksun olmadıkları belirtilen kararda, bu kişilere aylık ödenmeye devam edilmesinin sosyal güvenlik sisteminin amacıyla bağdaşmayacağı ifade edildi.
AYM, düzenlemenin hakkın kötüye kullanılmasını önlemeyi, kamu kaynaklarının etkin kullanılmasını sağlamayı ve sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini korumayı hedeflediğini vurguladı.
İptal talebi oy birliğiyle reddedildi
Anayasa Mahkemesi, kanun koyucunun sosyal güvenlik sisteminin işleyişini düzenleme konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu belirterek, söz konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verdi.
Bu kapsamda, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiği tespit edilen kişilerin dul ve yetim aylıklarının kesilmesine ve yersiz ödendiği belirlenen tutarların SGK tarafından geri tahsil edilmesine yönelik uygulama yürürlükte kalmaya devam edecek.
