Anayasa Mahkemesi (AYM), lise öğrencilerine verilen okul değiştirme disiplin cezalarına ilişkin bireysel başvuruları karara bağladı. Resmi Gazete'de yayımlanan kararda, iki öğrencinin eğitim hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşıldı.
Başvurulara konu olaylarda, farklı özel eğitim kurumlarında öğrenim gören lise öğrencilerine çeşitli disiplin gerekçeleriyle okul değiştirme cezası verildi. Öğrencilerin söz konusu cezalara karşı açtıkları iptal davaları idare mahkemelerince reddedilince konu Anayasa Mahkemesine taşındı.
Yüksek Mahkeme, yaptığı incelemede disiplin cezalarının hukuki dayanağını değerlendirerek eğitim hakkına yönelik müdahalenin kanuni temele dayanmadığına hükmetti.
İki öğrenciye farklı gerekçelerle disiplin cezası verildi
Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, başvuruculardan R.N.D'ye 2024 yılında okul yöneticileri ve öğretmenlere sözlü saldırıda bulunduğu ve tehdit ettiği gerekçesiyle okul değiştirme cezası uygulandı.
Diğer başvurucu M.R'ye ise 2023 yılında sosyal medya paylaşımlarında başka bir öğrenciyi tehdit edici ifadeler kullandığı ve hakaret ettiği gerekçesiyle aynı disiplin cezası verildi.
Öğrenciler, haklarında tesis edilen işlemlerin iptal edilmesi amacıyla idari yargıda dava açtı. Ancak idare mahkemelerinin başvuruları reddetmesi üzerine öğrenciler, eğitim haklarının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yoluna gitti.
AYM: Eğitim hakkına müdahalenin kanuni dayanağı bulunmuyor
Başvuruları inceleyen Anayasa Mahkemesi, okul değiştirme cezalarının dayandırıldığı Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ni değerlendirdi.
Kararın gerekçesinde, yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde belirtilen kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde, ortaöğretim öğrencilerine uygulanabilecek disiplin suçları ve cezalarına ilişkin bir hüküm bulunmadığına işaret edildi.
Yüksek Mahkeme, başvuruculara verilen disiplin cezalarının yalnızca yönetmelik hükümlerine dayandırıldığına dikkati çekti.
Gerekçede, ortaöğretim öğrencilerine yönelik disiplin suçlarının genel ilkelerini ortaya koyan, bu suçların kapsamını belirleyen ve hangi eylemlerin hangi cezaları gerektireceğini öngörülebilir şekilde düzenleyen bir kanuni düzenlemenin bulunmadığı belirtildi.
Bu nedenle öğrencilerin eğitim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının olmadığı sonucuna varıldı.
İki öğrenciye 50'şer bin lira tazminat ödenecek
Anayasa Mahkemesi, yaptığı değerlendirme sonucunda her iki öğrencinin de Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılması için kararın ilgili idare mahkemelerine gönderilmesi kararlaştırıldı.
AYM ayrıca başvurucuların her birine 50'şer bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Kararla birlikte okul değiştirme disiplin cezalarının hukuki dayanağına ilişkin önemli bir değerlendirme yapılırken, eğitim hakkına müdahale niteliğindeki işlemlerin kanuni temele dayanması gerektiği bir kez daha vurgulandı.
