Yozgat il merkezinin yaklaşık 40 kilometre batısında, Büyüknefes Köyü sınırları içerisinde bulunan antik kent, farklı medeniyetlere ait izleri bir arada barındırıyor.
Tarihi geçmişi oldukça eski dönemlere uzanan Tavium’da Hitit ve Frig yerleşimlerine ait izler görülüyor. Ancak kentin asıl yerleşim ve gelişim dönemi, Galatlar zamanında, milattan önce 3’üncü yüzyıl ile 1’inci yüzyıl arasına tarihleniyor. Bu özelliğiyle Tavium, Yozgat’ın antik dönem tarihini anlamak açısından önemli yerleşim alanlarından biri olarak öne çıkıyor.
Galatların Anadolu’daki Önemli Merkezlerinden Biri
Tavium Antik Kenti’nin, Romalıların Galat olarak adlandırdığı kavmin Trokme (Trokmi) kolu tarafından kurulduğu biliniyor. Milattan önce 280’li yıllarda Balkanlar üzerinden Anadolu’ya gelen Trokme topluluğunun yerleştiği kent, zaman içerisinde İç Anadolu Bölgesi’nin önemli merkezlerinden biri haline geldi.
Tavium, Trokmelerin yaşadığı Orta Kızılırmak yöresinde ticaret merkezi ve başkent konumundaydı. Bu konumu, kentin yalnızca bir yerleşim alanı olmadığını, aynı zamanda dönemin ekonomik ve idari yaşamında da önemli bir yere sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Yüzey Araştırmalarında Farklı Dönemlere Ait İzler Bulundu
Tavium ve çevresinde 1997 yılından itibaren yüzey araştırmaları gerçekleştiriliyor. Yapılan araştırmalarda bölgenin tarihsel geçmişine ilişkin çok sayıda buluntu ve mimari kalıntıya rastlandı.
Araştırmalar kapsamında seramik parçaları, sütun kaideleri ve sütun tamburları, mezar stelleri, Bizans dönemine ait yazıtlı bir mezar taşı ile çeşitli mimari parçalar tespit edildi. Bu buluntular, Tavium’un farklı dönemlerdeki yerleşim ve kullanım geçmişinin izlerini taşıyor.
Bölgede gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda Kalkolitik Çağ’dan İslami Dönem’e kadar uzanan geniş bir zaman dilimine ait iskân izlerinin belirlenmesi de dikkat çekiyor. Bu durum, Büyüknefes Köyü ve çevresinin tarih boyunca farklı topluluklara ev sahipliği yaptığını gösteren önemli veriler arasında yer alıyor.
Yozgat’ın Büyüknefes Köyü’nde bulunan Tavium Antik Kenti, Hitit ve Frig dönemlerinden Galatlara, Roma ve Bizans dönemlerine uzanan tarihsel izleriyle kentin kültürel mirasının önemli parçalarından birini oluşturuyor. Bölgede ortaya çıkarılan arkeolojik buluntular, Yozgat’ın binlerce yıllık geçmişinin anlaşılmasına katkı sağlıyor.
