2018 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne dahil edilen yapı, antik dönemde önemli bir kaplıca merkezi olan Basilica Therma (Aqua Sarvenae) kentinin bir parçası olarak biliniyor.
Sarıkaya Roma Hamamı'nın büyük bölümü zaman içerisinde yıkımlara uğramış. Yapının günümüze ulaşan bölümleri arasında tonozlu arka mekâna geçişi sağlayan batı cephe duvarı öne çıkıyor.
Yaklaşık 30 metre uzunluğundaki batı cephe duvarında 10 gözlü ve iki katlı mermer kemerler bulunuyor. Cephede Korint düzenindeki entablatur dizilişi görülüyor. Kemer ayakları üzerindeki yarım sütunların büyük bölümü ise tahrip olmuş durumda.
Batı cephenin arkasında üç gözlü ve tek katlı bir kemer ile iç kemer sıralarının alt bölümlerine ait taşlar bulunuyor. Duvarın kuzey ve güney uçlarında ise dairesel havuz alanları yer alıyor.
Hamamın tonozlu mekânına geçişi sağlayan arkat dizileri de günümüze ulaşan mimari unsurlar arasında bulunuyor. Bu bölümdeki boğa başlı kornet motifli süslemeler, yapının Roma dönemine ait mimari özelliklerini yansıtan ayrıntılar arasında gösteriliyor.
Sarıkaya Roma Hamamı, 2018 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne dahil edildi. Antik dönemde Aquae Sarvenae ve Basilica Therma adlarıyla anılan Sarıkaya'nın önemli bir kaplıca merkezi olduğu belirtiliyor.
Kaplıca tesislerinin içerisinde bulunan hamamın büyük kısmının yıkılmış olması nedeniyle günümüzde yapının yalnızca bazı bölümleri görülebiliyor. Buna rağmen ayakta kalan kemerler, tonozlu mekân ve cephe unsurları, yapının geçmişteki mimari yapısı hakkında bilgi veriyor.
Kral Kızı Efsanesi
Sarıkaya Roma Hamamı, mimari özelliklerinin yanı sıra “Kral Kızı Hamamı” adıyla anlatılan yöresel efsaneyle de biliniyor.
Efsaneye göre Kayseri'de hüküm süren Roma krallarından birinin kızı amansız bir hastalığa yakalanır. Kral, kızını birçok hekime götürmesine rağmen hastalığına çare bulunamaz. Hastalığı ilerleyen kızın yürüyemez hale geldiği ve dizlerinin tutulduğu anlatılır.
O dönemde sazlık ve bataklık olduğu aktarılan Sarıkaya'da sıcak suyun bulunduğu bölgede küçük bir gölet ve çamurlu bir alan bulunur. Kral, kızını son çare olarak bu sıcak suyun bulunduğu yere gönderir.
Kızın burada sıcak su ve çamur içerisinde zaman geçirmesinin ardından hastalığının iyileşmeye başladığı anlatılır. Bir süre sonra yeniden yürümeye başlayan kızın tamamen iyileştiği ve sıcak suyun kendisine iyi geldiğinin anlaşıldığı ifade edilir.
Efsaneye Göre Yeni Bir Şehir Kuruldu
Efsanenin devamında, kızının iyileşmesi üzerine kralın sıcak suyun bulunduğu yere mermerden bir havuz yaptırdığı ve çevresini büyük kesme taşlarla çevirdiği anlatılır.
Havuzun çevresinde zamanla bir şehir oluştuğu, bu şehre kralın kızının adının verildiği rivayet edilir. Halk anlatısında şehrin “Öper” veya “Hoperi” adıyla anıldığı ve nüfusunun 70 bin olduğu belirtilir.
Efsaneye göre büyük şehir daha sonra meydana gelen bir depremle yok olurken hamamların bulunduğu alan ayakta kalır.
Sarıkaya Roma Hamamı, günümüze ulaşan kemerleri, tonozlu bölümleri, havuz alanları ve süslemeleriyle Roma döneminin kaplıca mimarisinden izler taşırken, Kral Kızı efsanesiyle de bölgenin kültürel anlatılarında yer almaya devam ediyor.
