Türkiye'de özellikle büyükşehirlerde yükselen konut ve kira maliyetleri, dar ve orta gelirli vatandaşların barınma sorununu gündemin önemli başlıklarından biri haline getirirken, hükümetten yeni bir sosyal konut modeli için hazırlık yapıldığı belirtildi.
Hükümet kaynaklarından aktarılan bilgilere göre, mevcut sosyal konut çalışmalarına ek olarak 500 bin kiralık sosyal konut yapılması planlanıyor. Modelin en önemli özelliği ise konutların satılmak yerine devlet mülkiyetinde tutulması ve vatandaşlara uygun bedellerle kiralanması olacak.
Projeden memurlar, işçiler, emekliler ve dar gelirli vatandaşların yararlanmasının hedeflendiği belirtilirken, uygulamanın özellikle kira fiyatlarının yüksek olduğu şehir merkezlerinde hayata geçirilmesi planlanıyor.
Kira Bedeli Piyasanın Yaklaşık Yarısı Olacak
Yeni modelin dikkat çeken unsurlarından biri, sosyal konutlarda uygulanacak kira bedelleri olacak.
Planlamaya göre sosyal konutların bulunduğu bölgelerdeki ortalama kira fiyatlarının yaklaşık yarısı seviyesinde kira belirlenmesi öngörülüyor.
Örneğin bir bölgede benzer konutların ortalama kira bedeli 20 bin TL seviyesindeyse, sosyal konut için yaklaşık 10 bin TL kira alınması planlanıyor.
Ortalama piyasa kirasının 15 bin TL olduğu bir bölgede ise sosyal konut kirasının yaklaşık 7 bin 500 TL seviyesinde olması hedefleniyor.
Bu yöntemle özellikle gelirinin önemli bölümünü kiraya ayırmak zorunda kalan vatandaşların üzerindeki barınma maliyetinin azaltılması amaçlanıyor.
Evlerin Sahibi Devlet Olacak
Projeyi klasik sosyal konut uygulamalarından ayıran en önemli nokta ise konutların vatandaşlara satılmayacak olması.
Planlanan modelde konutların mülkiyeti devlette kalacak, vatandaşlar ise belirlenen şartları taşıması halinde bu evlerde kiracı olarak oturacak.
Böylece sosyal konut stokunun uzun vadede korunması ve aynı konutların farklı dönemlerde ihtiyaç sahibi vatandaşlara sunulması hedefleniyor.
Konutlar 3 Yıllığına Kiralanacak
Gündeme gelen modele göre sosyal konutların vatandaşlara ilk etapta 3 yıllık süreyle kiralanması planlanıyor.
Üç yıllık dönemin ardından kira bedellerinin nasıl belirleneceği ise ekonomik göstergeler dikkate alınarak şekillendirilecek. Bu kapsamda enflasyon oranlarının kira artışlarında temel kriterlerden biri olması bekleniyor.
Ancak uygulamanın kesin kira artış yöntemi, kiralama süresi ve yenileme koşullarıyla ilgili henüz nihai bir düzenleme açıklanmış değil.
81 İlde Uygulanması Planlanıyor
500 bin kiralık sosyal konut projesinin Türkiye'nin 81 ilini kapsaması planlanıyor.
Konutların özellikle nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu, kira fiyatlarının ortalamanın üzerine çıktığı ve dar gelirli vatandaşların barınma maliyetlerinin arttığı bölgelerde yoğunlaştırılması bekleniyor.
Büyükşehirlerde şehir merkezlerine yakın bölgelerin de proje kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor.
Kira Fiyatlarını Aşağı Çekmesi Hedefleniyor
Projenin yalnızca sosyal konutlardan yararlanacak vatandaşların kira yükünü azaltması değil, genel kira piyasası üzerinde de etkili olması amaçlanıyor.
Devlet tarafından piyasanın altında kira bedelleriyle önemli miktarda konutun kiraya sunulmasının, özellikle arzın yetersiz olduğu bölgelerde kira fiyatları üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Böylece sosyal konutların doğrudan yararlanıcılarına ekonomik destek sağlamasının yanı sıra, özel kiralama piyasasındaki fiyat artışlarının da sınırlandırılması hedefleniyor.
Başvurular Ne Zaman Başlayacak?
Gündeme gelen planlamaya göre 500 bin kiralık sosyal konut projesinin 2027 yılında hayata geçirilmeye başlanması, ilk konutların ise 2027 yılının sonlarına doğru kiraya verilmesi bekleniyor.
Ancak şu aşamada başvuru şartları, gelir kriterleri, yaş sınırı, hane koşulları, kira sözleşmesinin yenilenip yenilenmeyeceği ve illere göre kontenjan dağılımı konusunda kesinleşmiş resmi bir takvim bulunmuyor.
Bu nedenle başvuru süreciyle ilgili ayrıntıların, projenin yasal ve teknik altyapısının tamamlanmasının ardından açıklanması bekleniyor.
Sosyal konut modelinde hedef ne?
Yeni modelle birlikte dar ve orta gelirli vatandaşların daha uygun maliyetle barınma imkanına kavuşması, devletin uzun vadeli sosyal konut stokunu koruması ve kira piyasasındaki fiyat baskısının azaltılması hedefleniyor.
500 bin kiralık konutun 81 ilde devreye alınması halinde, projenin Türkiye'nin konut ve kira piyasasında önemli bir değişim yaratması bekleniyor. Ancak projenin kesin kapsamı, başvuru şartları ve kira tutarlarıyla ilgili nihai kararların resmi açıklamalarla netleşmesi gerekiyor.
