Yüksek Mahkeme, tarım ürünlerinin satışı sırasında yapılan sosyal güvenlik primi kesintilerinin SGK kayıtlarına aktarılmamış olmasının vatandaşın sorumluluğunda olmadığına hükmederek, sigortalının bu nedenle hak kaybına uğratılamayacağını ortaya koydu.
Hukuki Süreç 1994 Yılındaki Prim Kesintisiyle Başladı
Karara konu olan dosyada, bir çiftçi 1994 yılında gerçekleştirdiği pamuk satışları sırasında ürün bedelinden sosyal güvenlik primi kesildiğini gösteren resmi belgeleri mahkemeye sundu. Söz konusu vatandaş, bu kesintilerin sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmesini ve sigorta giriş tarihinin ilgili döneme çekilmesini talep etti.
Ancak yapılan incelemelerde prim kesintilerinin SGK kayıtlarında yer almadığı tespit edildi. Kurum kayıtlarında prim ödemesi görünmediği gerekçesiyle talep reddedilince konu yargıya taşındı. Uzun yıllar devam eden hukuki sürecin ardından dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından değerlendirildi.
Yargıtay: Kurumsal Eksikliklerin Bedeli Vatandaşa Ödetilemez
Dosyayı inceleyen YHGK, tarım ürünlerinden yapılan sosyal güvenlik primi kesintilerinin ilgili kurumlara aktarılıp aktarılmadığını takip etme yükümlülüğünün vatandaşa ait olmadığına dikkat çekti.
Kararda, ürün alımı sırasında prim kesintisi yapan kurum veya şirketlerin söz konusu tutarları SGK’ya bildirme ve yatırma sorumluluğu taşıdığı vurgulandı. Ayrıca SGK'nın tahsilat ve denetim görevlerini yerine getirmemesinden kaynaklanan eksikliklerin sonuçlarının sigortalılara yüklenemeyeceği ifade edildi.
Yargıtay, vatandaşın elindeki kesinti makbuzlarının sosyal güvenlik sistemine dahil olma iradesini açık şekilde ortaya koyduğunu belirterek bu belgelerin hukuki açıdan dikkate alınması gerektiğine hükmetti.
EYT Kapsamına Girebilecek Vatandaşlar İçin Yeni Fırsat
Kararın en dikkat çekici yönlerinden biri ise EYT düzenlemesi bakımından doğurabileceği sonuçlar oldu.
Bilindiği üzere EYT düzenlemesinden yararlanabilmek için sigorta başlangıç tarihinin 8 Eylül 1999 ve öncesi olması gerekiyor. Uzmanlar, geçmiş yıllarda tarım ürünlerinden sosyal güvenlik primi kesintisi yapılmasına rağmen bu süreler SGK kayıtlarında görünmeyen kişilerin, mahkeme kararıyla sigorta başlangıç tarihlerini geriye çekme imkânı elde edebileceğini belirtiyor.
Bu durumda sigorta başlangıç tarihi EYT kapsamına girecek şekilde değişen bazı vatandaşların yaş şartına tabi olmaksızın emeklilik hakkı kazanmasının mümkün olabileceği ifade ediliyor.
Belgeler Büyük Önem Taşıyor
Sosyal güvenlik uzmanlarına göre benzer durumda bulunan vatandaşların ellerindeki tevkifat makbuzları, ürün satış belgeleri, kooperatif kayıtları ve diğer resmi evraklar büyük önem taşıyor.
Mahkemelerin değerlendirmelerinde bu belgelerin yanı sıra döneme ilişkin kayıtlar, tanık beyanları ve diğer deliller de dikkate alınabilecek. Uzmanlar, her dosyanın kendi özel şartları içerisinde inceleneceğini ve kararların somut olayın özelliklerine göre verileceğini vurguluyor.
Yeni Davaların Önünü Açabilir
Yargıtay’ın verdiği kararın, geçmişte tarım kesintileri yapılmasına rağmen hizmet süreleri SGK kayıtlarında görünmeyen çok sayıda çiftçi için emsal teşkil etmesi bekleniyor.
Hukukçular, kararın benzer durumda bulunan vatandaşlar açısından yeni dava süreçlerini gündeme getirebileceğini belirtirken, özellikle tarım sektöründe faaliyet gösteren ve geçmiş dönem prim kesintilerine ilişkin belgeleri bulunan kişilerin hukuki haklarını araştırmalarının önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Kararın, emeklilik hesaplamaları ve sigortalılık başlangıç tarihleri konusunda önümüzdeki dönemde açılacak davalarda önemli bir referans olarak kullanılabileceği değerlendiriliyor.
