Yeni sistemle sosyal yardımların daha bütüncül hale getirilmesi, ihtiyaç sahibi hanelerin gelirlerinin belirli bir seviyeye tamamlanması ve desteklerin aile merkezli bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
Sisteme ilişkin çalışmalar devam ederken, vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında vatandaşlık maaşının kimlere verileceği, ödeme tutarının ne kadar olacağı ve başvuruların ne zaman başlayacağı geliyor.
Bakan Şimşek'ten Sosyal Yardım Sistemi Açıklaması
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye Büyük Millet Meclisinde kendisine yöneltilen soru önergesine verdiği yanıtta sosyal yardım sisteminin yeniden yapılandırılmasına ilişkin çalışmalar hakkında bilgi verdi.
Şimşek, 2023 yılının ikinci yarısından itibaren uygulanmaya başlanan yeni ekonomi programıyla makroekonomik dengesizliklerin önemli ölçüde giderildiğini belirtti. Enflasyondaki düşüşle birlikte vatandaşların refah seviyesinin ve alım gücünün artırılmasının hedeflendiğini ifade eden Şimşek, elde edilen kazanımların toplumun farklı kesimlerine yansıtılması amacıyla çalışmalar yürütüldüğünü kaydetti.
Sosyal amaçlı harcamaların bütçe içerisindeki payındaki artışa da dikkat çeken Şimşek, söz konusu oranın yüzde 1,3 seviyesinden yüzde 4,8'e yükseldiğini ve yaklaşık dört katına çıktığını belirtti.
GETAD Sistemi Nasıl İşleyecek?
Yeni sosyal yardım modelinin merkezinde Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, yani GETAD bulunuyor.
Bakan Şimşek, mevcut sosyal yardım sisteminin aile odaklı, kapsayıcı ve kişi başına asgari gelir sağlayacak şekilde yeniden tasarlandığını belirterek sistemin GETAD çatısı altında birleştirileceğini açıkladı.
Bu modelde temel amaç, belirli kriterlere göre ekonomik desteğe ihtiyaç duyduğu tespit edilen hanelerin gelirinin belirlenen asgari seviyeye tamamlanması olacak.
Ancak sistemin kesin ödeme tutarı, gelir sınırı ve başvuru şartları henüz kesinleşmiş değil.
Vatandaşlık Maaşı Nasıl Hesaplanacak?
Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak adlandırılan modelin çalışma mantığını anlatmak amacıyla çeşitli örnekler kullanılıyor.
Örneğin, bir hanenin sahip olması gereken asgari gelir seviyesinin 20 bin lira olarak belirlenmesi halinde, aylık geliri 15 bin lira olan bir hanenin gelirinin bu seviyeye tamamlanması gündeme gelebilecek.
Bu durumda aradaki 5 bin liralık farkın sosyal destek olarak karşılanması söz konusu olabilecek.
Ancak burada belirtilen 20 bin lira ve 5 bin lira tutarları kesinleşmiş ödeme miktarları değil. Bunlar yalnızca gelir tamamlayıcı sistemin nasıl çalışabileceğini anlatmak amacıyla kullanılan örnek rakamlar.
Sistemin uygulanmaya başlaması halinde hangi gelir seviyesinin esas alınacağı ve destek miktarının nasıl hesaplanacağı yapılacak yasal düzenlemelerle netleşecek.
Kimler Yararlanabilecek?
GETAD'ın öncelikli olarak ekonomik açıdan desteğe ihtiyaç duyan dar gelirli hanelere yönelik olması planlanıyor.
Sistemde yalnızca kişinin bireysel gelirinin değil, hanenin genel ekonomik ve sosyal durumunun dikkate alınması bekleniyor. Bu nedenle hane içerisinde yaşayan kişilerin gelirleri, çocuk sayısı, çalışma durumu ve diğer sosyoekonomik göstergelerin değerlendirmeye alınması gündeme gelebilecek.
Çocuklu aileler, geliri yetersiz haneler, işsizler ve ekonomik açıdan desteğe ihtiyaç duyan diğer grupların sistemden yararlanması bekleniyor. Ancak hangi grupların kesin olarak kapsamda bulunacağı ve başvuru şartları henüz açıklanmış değil.
Sosyal Yardımlarda Dijital Dönem
GETAD kapsamında yalnızca nakdi gelir desteğinin değil, sosyal yardım süreçlerinin dijital altyapısının da güçlendirilmesi planlanıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu'nda sistemin dijital altyapısına yönelik çeşitli uygulamalara yer verildi.
Bu kapsamda hak sahiplerinin kart bilgilerine, kendilerine sağlanan desteklere ve kullanım detaylarına mobil ortamdan ulaşabilmesini sağlayacak Aile Kart Mobil Uygulaması geliştirilmesi planlanıyor.
Ayrıca hanelerin sosyoekonomik durumlarının belirlenmesine yönelik SERBİS-Sosyal Ekonomik Risk Bilgi Sistemi oluşturulması hedefleniyor.
Bunun yanında, sosyal yardım kriterlerini karşılayan hanelere yönelik ziyaretlerin planlanması ve takibinin yapılabilmesi amacıyla İzleme Merkezi uygulamasının geliştirilmesi öngörülüyor.
Kira Ve Fatura Desteği De Gündemde
Yeni sosyal yardım modelinde yalnızca doğrudan gelir desteği verilmesi değil, dar gelirli hanelerin temel giderlerinin azaltılması da hedefleniyor.
Bu kapsamda kira ödeyen dar gelirli vatandaşların desteklerden yararlanacak öncelikli gruplar arasında değerlendirilmesi bekleniyor. Kira yardımının yanı sıra elektrik, doğal gaz ve diğer temel fatura giderlerine yönelik mevcut desteklerin kapsamının genişletilmesi de gündeme gelebilecek.
Böylece hanelerin gelirlerinin artırılmasının yanı sıra barınma ve temel yaşam giderleri üzerindeki ekonomik yükün de azaltılması amaçlanıyor.
Başvurular Ne Zaman Başlayacak?
GETAD sistemiyle ilgili çalışmalar devam ederken, vatandaşların başvuru tarihi konusunda resmi düzenlemeyi beklemesi gerekiyor.
Mevcut bilgilere göre uygulamanın, 1 Ekim'de TBMM'nin yeni yasama dönemine başlamasının ardından gündeme gelmesi bekleniyor.
Yasal düzenlemenin Meclis'ten geçmesi halinde sistemin uygulama takviminin oluşturulması ve başvuru sürecinin başlatılması planlanıyor. Ancak şu aşamada vatandaşlık maaşının kesin başlama tarihi, ödeme miktarı ve başvuru koşulları kesinleşmiş durumda değil.
GETAD sistemine ilişkin çalışmalar sürerken, vatandaşların sosyal medyada veya farklı kaynaklarda yer alan kesin ödeme tutarlarına itibar etmemesi önem taşıyor.
Özellikle “her aileye şu kadar ödeme yapılacak” şeklindeki rakamların şu aşamada kesinleşmiş bir devlet ödemesi olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Gelir sınırı, destek miktarı, kimlerin yararlanacağı, başvuru kanalları ve ödeme takvimi yapılacak yasal düzenlemeler ve ilgili kurumların resmi açıklamaları sonrasında netleşecek.
Yeni sistem hayata geçirilirse sosyal yardımların tek çatı altında daha kapsamlı biçimde yürütülmesi ve ihtiyaç sahibi hanelerin gelirlerinin belirli bir seviyeye tamamlanması hedefleniyor.
