Yaz aylarında artan hava sıcaklıkları, sağlıklı bireylerin yanı sıra kronik hastalığı bulunan kişiler için de ek risk oluşturuyor. Özellikle böbreklerin sıvı ve elektrolit dengesini düzenleme kapasitesi azalmış olan kronik böbrek hastaları ile diyaliz hastalarının sıcak havalarda daha dikkatli olması gerekiyor.
Sağlık Bakanlığı da böbrek hastalığı bulunan kişileri aşırı sıcaklardan daha fazla etkilenebilecek risk grupları arasında sayıyor.
Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk, Türkiye'de böbrek hastalıklarının önemli bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekerek sıcak havalarda sıvı kaybının böbrekler üzerindeki yükü artırabileceğini belirtti.
Erk, "Aşırı sıcaklar ve susuzluk böbrekler üzerindeki yükü daha da artıracaktır" ifadelerini kullandı.
Sıcak hava böbreklere giden kan akımını azaltabiliyor
Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Nadir Alpay da özellikle kronik böbrek hastaları ve diyaliz tedavisi gören kişiler açısından yaz aylarında sıcaklık, aşırı terleme ve susuzluğun önemli sorunlara neden olabileceğini söyledi.
Böbreklerin sıvı ve elektrolit dengesini düzenleme kapasitesinin azalması halinde çevresel koşulların vücudun hassas dengesini daha kolay bozabildiğini belirten Alpay, sıcak havalarda terleme yoluyla yalnızca suyun değil, sodyum ve potasyum gibi elektrolitlerin de kaybedildiğini ifade etti.
Yeterli sıvı alınmadığında damar içerisindeki kan hacminin azalabileceğini belirten Alpay, bunun böbreklere ulaşan kan akımını düşürebileceğini söyledi.
Böbreklerin böyle bir durumda vücuttaki sıvıyı korumaya çalıştığını belirten Alpay, süzme hızının azalabileceğini ve idrarın daha yoğun hale gelebileceğini ifade etti.
Bu nedenle idrar renginin normalden daha koyu olmasının, bazı durumlarda sıvı kaybının işaretlerinden biri olabileceğine dikkat çekildi.
Kreatinin değerindeki yükselme her zaman kalıcı hasar anlamına gelmiyor
Sıcak hava nedeniyle ortaya çıkan sıvı kaybının laboratuvar değerlerinde de değişikliğe yol açabileceğini belirten Alpay, özellikle kreatinin düzeyinin yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Kreatininin böbrekler aracılığıyla vücuttan atıldığını hatırlatan Alpay, böbreklere ulaşan kan akımının azalmasının kanda kreatinin seviyesinin yükselmesine neden olabileceğini belirtti.
Bu yükselmenin her zaman kalıcı böbrek hasarı anlamına gelmeyebileceğini ifade eden Alpay, sıvı kaybına bağlı geçici değişikliklerin de görülebileceğini kaydetti.
Ancak sıvı kaybının zamanında fark edilmemesi ve düzeltilmemesi halinde, özellikle kronik böbrek hastalarında akut böbrek hasarı gelişebileceği veya mevcut hastalığın ilerleyebileceği uyarısında bulunuldu.
Potasyum dengesine özellikle dikkat
Kronik böbrek hastaları açısından elektrolit dengesindeki değişikliklerin de önem taşıdığına dikkat çeken Alpay, özellikle kandaki potasyum seviyesinin yükselmesinin ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Potasyum yüksekliğinin kalp ritmi açısından önemli sorunlara yol açabileceğini ifade eden Alpay, kronik böbrek hastalarının sıcak havalarda bu nedenle daha dikkatli olması gerektiğini söyledi.
Sodyum seviyelerinin ise kişinin kaybettiği su ve elektrolit miktarına, mevcut hastalıklarına ve diğer bireysel faktörlere göre farklı yönde değişebileceğini belirten Alpay, hastaların kendi başlarına sıvı veya elektrolit tüketimini artırmamaları gerektiğini vurguladı.
Alpay, kronik böbrek hastalarının gelişigüzel şekilde aşırı su veya elektrolit tüketmek yerine kendi hekimlerinin önerdiği sıvı ve beslenme planına uymaları gerektiğini ifade etti.
Hamam ve sauna böbrek hastaları için risk oluşturabilir
Yüksek sıcaklık ve yoğun terlemeye neden olan hamam ve sauna gibi ortamların da kronik böbrek hastaları açısından dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.
Bu ortamlarda kısa süre içerisinde önemli miktarda sıvı kaybedilebildiğini belirten uzmanlar, böbrek fonksiyonları zaten azalmış kişilerde bu durumun sıvı ve elektrolit dengesinin daha hızlı bozulmasına neden olabileceğini ifade ediyor.
Sıvı kaybının böbrek fonksiyonlarında akut kötüleşmeyi tetikleyebileceğine dikkat çekilirken, kronik böbrek hastalarının sauna, hamam ve uzun süreli yoğun sıcak maruziyeti konusunda hekimlerine danışmaları öneriliyor.
Alpay, sıcak havalarda ortaya çıkan kreatinin yüksekliğinin bazı durumlarda kalıcı böbrek hasarından değil, akut sıvı eksikliğinden kaynaklanabileceğini belirterek, sıvı kaybının uzun sürmesi veya ağırlaşması halinde tablonun akut böbrek hasarına dönüşebileceği uyarısında bulundu.
Diyaliz hastaları tatil yapabilir ancak önceden planlama şart
Hemodiyaliz hastalarının yaz aylarında seyahat ve tatil planlarını tedavilerini aksatmayacak şekilde yapmaları gerektiği belirtildi.
Başhemşire Figen Gül, diyaliz hastalarının gerekli planlamaları yapmaları halinde tatile çıkabileceklerini söyledi.
Gül, hastaların seyahatten önce gidecekleri bölgede uygun bir diyaliz merkezi belirlemeleri ve tatil tarihleri için önceden rezervasyon yaptırmaları gerektiğini ifade etti.
Seyahat öncesinde hastanın kendi diyaliz merkezinden gerekli tıbbi belgeleri almasının da önem taşıdığını belirten Gül, son diyaliz gününde epikriz raporunun alınmasını, varsa diyaliz raporları ile özellikle seroloji sonuçlarının hastanın yanında bulundurulmasını önerdi.
Böbrek hastalarının sıcak havalarda dikkat etmesi gerekenler
Uzmanların değerlendirmelerine göre kronik böbrek hastaları ve diyaliz hastalarının yaz aylarında özellikle şu konulara dikkat etmesi gerekiyor:
Sıvı tüketimi konusunda kendi hekimlerinin belirlediği plana uyulması,
Uzun süreli ve yoğun sıcak maruziyetinden kaçınılması,
Sauna ve hamam gibi yoğun terlemeye neden olan ortamlara girmeden önce hekime danışılması,
Aşırı terleme ve sıvı kaybı belirtilerinin göz ardı edilmemesi,
Kreatinin ve elektrolit değerlerindeki değişikliklerin hekim tarafından değerlendirilmesi,
Diyaliz hastalarının seyahat öncesinde gidecekleri merkezle gerekli planlamayı yapması,
Tatil sırasında diyaliz seanslarının aksatılmaması.
Uzmanlar, sıcak havalarda "daha fazla su içmenin" her böbrek hastası için otomatik olarak doğru yaklaşım olmadığına da dikkat çekiyor. Özellikle ileri evre kronik böbrek hastalığı ve diyaliz hastalarında günlük sıvı miktarının kişiye özel olarak belirlenmesi gerektiğinden, sıvı tüketiminde hekimin önerisinin esas alınması önem taşıyor. Türk Böbrek Vakfı da böbrek hastalarında sıvı ve beslenme konusunda kişisel tıbbi değerlendirmeye dikkat çekiyor.
