Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından mevcut yapıların güvenliğinin artırılması amacıyla hayata geçirilmesi planlanan periyodik denetim sistemi, 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Yeni uygulamayla Türkiye genelindeki binalar 5 yılda bir zorunlu yapısal muayeneden geçirilecek. Denetimlerde kolonlara müdahale, kaçak kat, taşıyıcı sistemdeki hasarlar ve ruhsata aykırı uygulamalar mercek altına alınacak. Kurallara aykırı müdahalelerin tespit edildiği yapılar için güçlendirme, mühürleme ve yıkım süreçleri gündeme gelebilecek.
Türkiye genelindeki mevcut yapıların güvenliğinin düzenli olarak takip edilmesini amaçlayan yeni denetim sistemi için hazırlıklar sürüyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan düzenleme kapsamında, yalnızca yeni yapılacak binalar değil, daha önce inşa edilerek kullanıma açılmış yapılar da belirli aralıklarla kontrol edilecek.
1 Ocak 2027 tarihinde başlayacak uygulamayla birlikte binaların 5 yılda bir zorunlu yapısal denetimden geçirilmesi öngörülüyor. Böylece yapıların inşa edildikten sonraki süreçte geçirdiği değişiklikler, taşıyıcı sistemlerinin durumu ve ruhsatlarına uygunlukları düzenli olarak takip edilebilecek.
Binalara Bina Kimlik Sertifikası Oluşturulacak
Yeni sistem kapsamında binalar için Bina Kimlik Sertifikası oluşturulacak. Bu uygulamayla yapıların ruhsat, iskân ve onaylı proje bilgileri dijital ortamda kayıt altına alınacak.
Dijital kayıt sistemi sayesinde binaların teknik ve idari bilgilerine ilişkin verilerin düzenli şekilde takip edilmesi hedefleniyor. Yapıların mevcut durumlarının belirlenmesi ve zaman içerisinde gerçekleştirilen projeye aykırı değişikliklerin tespit edilmesi de sistemin önemli amaçları arasında yer alıyor.
Uygulamayla birlikte binaların yalnızca yapım aşamasında değil, kullanım süresince de denetlenmesi ve yapı güvenliğinin devamlılığının sağlanması amaçlanıyor.
Denetimlerde Kolonlar, Kaçak Katlar ve Taşıyıcı Sistemler İncelenecek
Periyodik muayeneler kapsamında teknik ekipler tarafından binalarda ayrıntılı incelemeler gerçekleştirilecek. Yapıların mevcut durumu ile onaylı projeleri karşılaştırılacak, belirlenen teknik ölçümler doğrultusunda ruhsata uygunlukları değerlendirilecek.
Denetimlerde özellikle şu hususlar kontrol edilecek:
-
Binanın kolonlarına ve taşıyıcı sistemine herhangi bir müdahale yapılıp yapılmadığı,
-
Yapıya ruhsata aykırı kaçak kat eklenip eklenmediği,
-
Taşıyıcı unsurlarda yapısal güvenliği tehdit edebilecek çatlakların bulunup bulunmadığı,
-
Binanın onaylı ruhsat ve projelerine uygun şekilde inşa edilip edilmediği,
-
Kat sayısı, tavan alanı ve dış cephe çıkma alanlarının projeyle uyumlu olup olmadığı,
-
Yapının ruhsatında belirtilen kullanım amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı.
Yapılacak incelemelerle birlikte binalarda zaman içerisinde ortaya çıkan yapısal değişikliklerin ve mevzuata aykırı müdahalelerin tespit edilmesi hedefleniyor.
Zemin Katlardaki Dükkanlar Özel Olarak İncelenecek
Yeni denetim sisteminde özellikle ticari işletmelerin bulunduğu zemin katlardaki yapısal müdahalelere dikkat edilecek.
Depremlerde binaların ağır hasar almasına veya yıkılmasına neden olabilecek taşıyıcı sistem müdahalelerinin önüne geçilmesi amacıyla zemin katlardaki kolonlar ve diğer taşıyıcı unsurlar uzman ekipler tarafından ayrıntılı şekilde incelenecek.
Özellikle işyerlerinde daha geniş kullanım alanı oluşturmak amacıyla kolonların kesilmesi, daraltılması veya taşıyıcı sistemin bütünlüğünü bozabilecek değişiklikler yapılması üzerinde durulacak.
Bu tür müdahalelerin tespit edilmesi halinde yapılan işlemler kayıt altına alınarak ilgili idarelere bildirilecek. Böylece binaların taşıyıcı sistem güvenliğini tehlikeye düşüren uygulamaların belirlenmesi ve gerekli işlemlerin başlatılması amaçlanıyor.
Kurallara Aykırı Binalar İçin Güçlendirme, Mühürleme ve Yıkım Gündeme Gelecek
Periyodik denetimler sırasında binanın onaylı projesine aykırı uygulamalar veya yapısal güvenliği tehdit eden durumlar tespit edilmesi halinde teknik rapor hazırlanacak.
Hazırlanan rapor, gerekli değerlendirme ve işlemlerin yapılması amacıyla ilgili belediyeye veya yetkili idareye iletilecek. Tespit edilen aykırılığın ve yapısal riskin boyutuna göre bina hakkında farklı yaptırımlar uygulanabilecek.
Riskin giderilmesi için güçlendirme çalışmaları istenebilecek. Mevzuata aykırı müdahalelerin ve tehlikeli durumların devam etmesi halinde ise mühürleme veya yıkım süreçleri başlatılabilecek.
1 Ocak 2027'de Yeni Dönem Başlıyor
1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanan düzenlemeyle Türkiye genelindeki mevcut yapıların belirli aralıklarla kontrol edilmesi hedefleniyor. Beş yılda bir yapılacak zorunlu muayenelerle binaların güvenlik durumlarının takip edilmesi, ruhsata aykırı değişikliklerin belirlenmesi ve taşıyıcı sistemlere yönelik tehlikeli müdahalelerin önlenmesi amaçlanıyor.
Yeni uygulama kapsamında Bina Kimlik Sertifikası ile dijital kayıt sisteminin de devreye alınmasıyla yapıların geçmişine ve mevcut durumuna ilişkin bilgilerin daha düzenli şekilde takip edilmesi öngörülüyor.
