Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Zaman Kullanım Araştırması sonuçlarını yayımladı. 2015 yılı verileriyle karşılaştırmalı olarak hazırlanan çalışma, Türkiye’de bireylerin günlük yaşam alışkanlıklarında son 10 yılda önemli değişimler yaşandığını ortaya koydu.
Araştırmada özellikle dijitalleşmenin etkisiyle sosyal medya kullanımındaki hızlı artış, geleneksel medya alışkanlıklarındaki düşüş ve gelir düzeyine göre zaman kullanımındaki belirgin farklılıklar dikkat çekti.
Sosyal Medya Kullanımı Hızla Yükseldi, Televizyon Düştü
Verilere göre 2015 yılında bireylerin yaklaşık yüzde 95’i televizyon izlediğini belirtirken, bu oran 2025 yılında yüzde 89’a geriledi. Buna karşılık sosyal medya kullanımında ciddi bir artış yaşandı. 2015’te yüzde 34 olan sosyal medyada vakit geçirme oranı, 2025’te yüzde 72’ye yükseldi.
Son 10 yılda artış gösteren faaliyetler arasında arkadaş ziyaretleri, sosyal ve eğlence mekânlarına gitme, günübirlik geziler, doğa yürüyüşleri ve kütüphane ziyaretleri yer aldı. Buna karşılık gazete ve dergi okuma, radyo dinleme, internet kafeye gitme, sinema ziyaretleri ve akraba ziyaretlerinde düşüş gözlendi.
Gelir Düzeyi Günlük Yaşamı Doğrudan Etkiliyor
Araştırma, gelir seviyesine göre günlük yaşam alışkanlıklarının belirgin şekilde farklılaştığını ortaya koydu. Gelir grupları 0–28 bin TL, 28 bin 1–42 bin TL, 42 bin 1–60 bin TL, 60 bin 1–90 bin TL ve 90 bin TL üzeri olarak beş kategoriye ayrıldı.
Verilere göre gelir arttıkça bireylerin zaman kullanımı da önemli ölçüde değişiyor.
Yemek Süresi Azalıyor, Çalışma Süresi Artıyor
En düşük gelir grubunda bireyler yemek için günlük ortalama 3 saat 24 dakika ayırırken, en yüksek gelir grubunda bu süre 3 saat 9 dakikaya düşüyor.
İstihdam faaliyetlerinde ise ters bir tablo dikkat çekiyor. Günlük çalışma ve iş arama süresi en düşük gelir grubunda yaklaşık 1,5 saat iken, en yüksek gelir grubunda bu süre 3 saat 15 dakikaya kadar çıkıyor.
Eğitim, Ev İşleri ve Uyku Sürelerinde Farklar
Eğitime en fazla zaman ayıran grup 28 bin 1–42 bin TL gelir aralığındaki bireyler olurken, en yüksek gelir grubunda eğitim süresi günlük 43 dakika ile sınırlı kaldı.
“Hanehalkı ve aile bakımı” kapsamında değerlendirilen ev işleri, çocuk ve yetişkin bakımı ile alışveriş gibi faaliyetlerde ise düşük gelir grubu günde 2 saat 48 dakika harcarken, yüksek gelir grubunda bu süre 2 saat 4 dakikaya geriledi.
Uyku sürelerinde de gelir arttıkça düşüş yaşandı. En düşük gelir grubundaki bireyler günde ortalama 9 saat 7 dakika uyurken, en yüksek gelir grubunda bu süre 8 saat 47 dakikaya indi.
Sosyal Yaşam ve Boş Zaman Azalıyor
Sosyal yaşam, eğlence, kültürel faaliyetler ve dinlenmeye ayrılan süre gelir düzeyi yükseldikçe azaldı. En düşük gelir grubunda bu faaliyetlere günde 2 saat 12 dakika ayrılırken, en yüksek gelir grubunda süre 1 saat 52 dakikaya düştü.
Televizyon, radyo ve müzik dinleme gibi medya tüketiminde de gelir grupları arasında 21 dakikalık fark oluştu.
Ulaşım ve Gönüllü Faaliyetlerde Dikkat Çeken Fark
Gelir arttıkça ulaşım için ayrılan sürenin de yükseldiği görüldü. En düşük gelir grubunda günlük ulaşım süresi 49 dakika iken, en yüksek gelir grubunda bu süre 1 saat 13 dakikaya çıktı.
Gönüllü faaliyetler, yardım çalışmaları ve dini aktivitelerde ise tersine bir tablo oluştu. En düşük gelir grubunda bu faaliyetlere 49 dakika ayrılırken, en yüksek gelir grubunda süre 24 dakikaya geriledi.
Hobi ve Spor En Az Zaman Ayrılan Alanlar
Araştırmaya göre gün içerisinde en az zaman ayrılan faaliyetler arasında hobi ve spor öne çıktı. “Hobiler ve oyunlar” için ayrılan süre düşük gelir grubunda 22 dakika, yüksek gelir grubunda 27 dakika olarak ölçüldü. Spor faaliyetlerine ayrılan süre ise genel ortalamada 12 dakika olurken, en yüksek gelir grubunda 15 dakikaya kadar çıktı.
TÜİK verileri, Türkiye’de gelir düzeyi yükseldikçe bireylerin zaman kullanımının daha yoğun çalışma ve daha sınırlı sosyal yaşam eksenine kaydığını ortaya koydu.
