Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, Çeltik Ekim Kanunu, Şeker Kanunu ile alkol ve tütün piyasasını düzenleyen çeşitli mevzuatlarda yapılan değişikliklerle hem denetim mekanizmaları güçlendirildi hem de idari yaptırımlar önemli ölçüde artırıldı.
TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl başkanlığında gerçekleştirilen Genel Kurul görüşmelerinin ardından kabul edilen düzenleme kapsamında özellikle alkol ve tütün sektörlerine yönelik yeni kurallar ile yüksek para cezaları dikkat çekti.
Çeltik Ekimi Kuralları Güncellendi
Yasayla birlikte Çeltik Ekim Kanunu'nda yer alan ve uzun yıllardır uygulanan mesafe kriterleri yeniden düzenlendi. Yeni uygulamaya göre çeltik tarlaları, il ve ilçe merkezlerinde imar sınırlarından itibaren en az 500 metre uzaklıkta kurulabilecek. Köy ve mahallelerde ise bu mesafe 50 metre olarak uygulanacak.
Mesafe hesaplamalarında köy ve mahallelerde yerleşim alanlarının en dış noktasındaki konut sınırı esas alınacak. Düzenlemenin, halk sağlığı ve çevresel etkilerin azaltılması amacıyla hayata geçirildiği belirtildi.
Alkollü İçki Markalarına Reklam ve Tanıtım Sınırlaması
Yasayla birlikte alkollü içki üreticileri, ithalatçıları ve dağıtıcılarına yönelik tanıtım ve sponsorluk yasaklarının kapsamı genişletildi.
Buna göre alkollü içki firmaları ticari unvanlarını, marka isimlerini, amblemlerini, logolarını veya ambalajlarında yer alan görsel unsurları kullanarak herhangi bir etkinliğe, organizasyona ya da yayına destek veremeyecek.
Ayrıca alkollü içki markalarına ait logo ve amblemlerin iş yerlerinin iç ve dış bölümlerinde, vitrinlerde ya da satış noktalarında kullanılması da yasak kapsamına alındı.
Yeni düzenlemeyle birlikte fermente alkollü içki markalarının distile alkollü içki markası olarak, distile alkollü içki markalarının ise fermente içki markası olarak kullanılmasının da önüne geçilecek.
Gece Alkol Satışı Denetimlerinde Yeni Dönem
Türkiye genelinde saat 22.00 ile 06.00 arasında uygulanan perakende alkollü içki satış yasağına ilişkin denetim süreçlerinde de önemli değişiklik yapıldı.
Daha önce ihlal tespitlerinin ilgili merkezi kurumlara bildirilmesiyle yürütülen süreç, yeni düzenlemeyle doğrudan mahalli mülki amirliklerin yetki alanına bırakıldı. Böylece yasağa aykırı satış yaptığı tespit edilen işletmelere yönelik idari yaptırımlar doğrudan yerel yönetim otoriteleri tarafından uygulanabilecek.
Perakende ve açık alkollü içki satışı yapan işletmelere yeni kurallara uyum sağlamaları için bir yıllık geçiş süresi tanınırken, piyasadaki ürünlerin ise üç ay içerisinde yeni mevzuata uygun hale getirilmesi gerekecek.
Şeker Pancarı Üretiminde Sözleşme Zorunluluğu
Şeker Kanunu'nda yapılan değişiklikle sözleşmesiz şeker pancarı üretimine son verildi. Yeni sistemde pancar üretimi yalnızca üretici ile fabrika arasında yapılacak sözleşmeler kapsamında gerçekleştirilebilecek.
Şeker pancarı alım fiyatları her yıl üretici temsilcileri ile fabrikalar arasında yapılacak görüşmeler sonucunda belirlenecek. Ayrıca pancar teslimlerinde yapılacak fire ve polarizasyon ölçümlerine ziraat odaları veya kooperatif temsilcileri de gözlemci olarak katılabilecek.
Tütün ve Etil Alkol İhlallerine Yüksek Para Cezaları
Yeni düzenleme kapsamında tütün ve etil alkol piyasasına yönelik yaptırımlar da ağırlaştırıldı.
Belirlenen oranlarda yerli tütün kullanmayan firmalara uygulanacak para cezaları artırılırken, amacı dışında etil alkol bulunduranlara, teknik düzenlemelere aykırı etil alkol satanlara ve ticari amaçla usulsüz etil alkol kullananlara 20 bin lira ile 100 bin lira arasında idari para cezası verilebilecek.
Bakanlık tarafından faaliyet belgeleri askıya alınmasına rağmen üretim veya satış faaliyetlerini sürdüren işletmelere ise 100 bin liradan başlayıp 1 milyon liraya kadar ulaşan para cezaları uygulanabilecek. Aynı ihlalin beş yıl içerisinde tekrarlanması halinde işletmenin faaliyet belgeleri tamamen iptal edilebilecek.
Tarım Arazilerine Koruma Kalkanı
Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nda yapılan değişikliklerle tarım arazilerinin korunmasına yönelik yeni tedbirler de yürürlüğe girdi.
Buna göre tarımsal niteliği korunacak alanlarda yalnızca tarımsal faaliyet gösteren kooperatifler, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın izniyle taşınmaz edinebilecek.
Tarımsal kullanım planlarına aykırı faaliyet gösterenlere zarar verilen arazinin her metrekaresi için 2 bin 500 lira idari para cezası uygulanacak.
Öte yandan tarım arazileri üzerinde izinsiz yapılan yapı ve tesislere elektrik, su veya doğal gaz aboneliği verilmesi de yasaklandı. Kurallara aykırı işlem yapan kurum ve kuruluşlara her abonelik için 100 bin lira ceza kesilecek. Aboneliğin iptal edilmemesi durumunda ise her ay için ek ceza uygulanacak.
AOÇ'nin Vergi Borçlarına Düzenleme
Yasayla birlikte Atatürk Orman Çiftliği'ne (AOÇ) ait arazi ve taşınmazlar bina ve arazi vergilerinden muaf tutuldu.
Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce tahakkuk ettirilen bina ve arazi vergileri ile bunlara ilişkin ceza ve gecikme faizlerinin tahsilinden vazgeçilecek. Bu kapsamda devam eden davalarda ise mahkemeler tarafından karar verilmesine yer olmadığına hükmedilecek.
TBMM'de kabul edilerek yasalaşan düzenlemenin önümüzdeki dönemde özellikle tarım, alkol, tütün ve şeker sektörlerinde faaliyet gösteren üretici ve işletmeler üzerinde önemli etkiler oluşturması bekleniyor.
