Pazardaki daralmanın devam etmesi halinde, geçtiğimiz ay yapılan düzenlemeyle Cumhurbaşkanı'na verilen ÖTV tutarını 10 kata kadar artırma yetkisinin yeniden gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.
Türkiye'de sıfır otomobil pazarında yaşanan daralma, yalnızca satış rakamlarını değil, devletin otomotiv sektöründen elde ettiği Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gelirlerini de etkilemeye başladı. Temmuz ayında otomotiv pazarında yaşanan küçülmeyle birlikte ÖTV tahsilatının da gerilemesi, yıl sonu vergi gelir hedefinin yakalanıp yakalanamayacağı tartışmasını beraberinde getirdi.
Özellikle otomotivden elde edilen ÖTV gelirlerindeki düşüşün sürmesi halinde, yılın kalan döneminde uygulanabilecek yeni vergi politikaları ve geçtiğimiz ay yürürlüğe giren düzenlemeyle Cumhurbaşkanı'na tanınan geniş yetki yeniden gündeme gelebilir.
Otomotiv ÖTV Gelirleri İlk Kez Geriledi
Otomotiv Gazetecisi Emre Özpeynirci'nin paylaştığı verilere göre, uzun bir sürenin ardından devletin otomotiv sektöründen tahsil ettiği ÖTV gelirinde düşüş yaşandı.
Temmuz ayında otomotiv pazarının yüzde 24,5 oranında daralmasına paralel olarak, otomotivden tahsil edilen ÖTV de yüzde 2,55 gerileyerek 60,1 milyar TL seviyesine düştü.
Yılın ilk 7 ayında otomotiv sektöründen tahsil edilen toplam ÖTV ise 419,9 milyar TL olarak gerçekleşti.
2026 yılı için belirlenen otomotiv ÖTV gelir hedefinin ilk 7 ayda yüzde 44,16'sının gerçekleştiği belirtilirken, geçen yılın aynı döneminde bu oran yüzde 47,16 seviyesindeydi.
Bu tablo, yılın kalan 5 aylık döneminin ÖTV gelir hedefi açısından kritik olacağına işaret ediyor.
Pazar Daralması Hedefi Riski Artırıyor
Sıfır otomobil satışlarında yaşanan daralmanın önümüzdeki aylarda da devam etmesi halinde, devletin otomotivden elde ettiği ÖTV gelirlerinin beklenen seviyeye ulaşmasının zorlaşabileceği belirtiliyor.
Otomotiv pazarındaki küçülmenin vergi gelirlerine doğrudan yansıması nedeniyle yıl sonu hedefinin yakalanması için satışların yeniden hızlanması önem taşıyor.
Ancak satışlardaki gerilemenin sürmesi halinde, bütçe gelirleri açısından farklı seçeneklerin gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.
Akaryakıtta da Yüz Milyarlarca Liralık Gelir Kaybı Bekleniyor
Otomotiv ÖTV'sindeki gelişmelerin yanı sıra akaryakıttan elde edilen vergi gelirlerinde de dikkat çeken bir tablo bulunuyor.
Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre, eşel mobil uygulaması nedeniyle yıl genelinde ÖTV ve KDV gelirlerinde 480-500 milyar TL seviyesinde kayıp yaşanması bekleniyor.
Akaryakıtta oluşan vergi gelir kaybının da bütçe açısından önemli bir büyüklüğe ulaşması beklenirken, otomotiv sektöründeki ÖTV tahsilatının da gerilemesi yıl sonu hesaplarını daha kritik hale getiriyor.
Cumhurbaşkanı'na 10 Kat Artırma Yetkisi Verilmişti
Geçtiğimiz ay TBMM'den geçen düzenleme, otomobillerden alınan ÖTV bakımından dikkat çeken bir yetki değişikliğini beraberinde getirmişti.
Düzenlemeyle otomobillerden alınacak ÖTV açısından asgari maktu tutar 100 bin TL olarak belirlenirken, Cumhurbaşkanı'na bu tutarı 10 kata kadar artırma yetkisi verildi.
Bu yetkinin en üst seviyede kullanılması halinde, binek otomobiller için uygulanabilecek asgari ÖTV tutarının 1 milyon TL'ye kadar çıkarılmasının önü açılmış olacak.
Henüz bu yetkinin bu şekilde kullanılacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmazken, otomotiv sektöründeki gelişmeler nedeniyle düzenlemenin olası etkileri yakından takip ediliyor.
Ucuz Otomobillerde Fiyat Artışı Riski
ÖTV tutarındaki olası artışın özellikle daha düşük fiyatlı otomobiller üzerinde önemli bir maliyet oluşturabileceği belirtiliyor.
Mevcut düzenlemenin olası etkisini göstermek amacıyla verilen örneklerden biri Skoda Fabia oldu.
Liste fiyatı yaklaşık 1 milyon 969 bin TL olan araç için mevcut sistemde yaklaşık 725 bin TL ÖTV hesaplanıyor.
ÖTV'deki asgari maktu tutarın 100 bin TL'den 1 milyon TL'ye yükseltilmesi durumunda ise araç için uygulanacak ÖTV tutarı 1 milyon TL seviyesine çıkabilecek.
Bu senaryoda yaklaşık 906 bin TL'lik net fiyat üzerinden hesaplama yapıldığında, ÖTV dahil tutar yaklaşık 1 milyon 906 bin TL'ye ulaşacak. Bunun üzerine yüzde 20 KDV'nin eklenmesiyle aracın nihai fiyatının yaklaşık 2 milyon 300 bin TL seviyesine çıkabileceği hesaplanıyor.
Böyle bir senaryonun gerçekleşmesi halinde söz konusu aracın mevcut fiyatına göre yaklaşık 330 bin TL daha pahalı hale gelmesi mümkün olabilecek.
Egea, Corolla, Fabia, Polo ve T-Cross da Etkilenebilir
ÖTV'deki maktu tutarın artırılması halinde özellikle Türkiye'de daha erişilebilir fiyatlarla satışa sunulan modellerin önemli bir bölümünün etkilenebileceği değerlendiriliyor.
Bu kapsamda Fiat Egea, Toyota Corolla, Skoda Fabia, Volkswagen Polo ve Volkswagen T-Cross gibi modellerin fiyatlarında da yukarı yönlü hareket yaşanabileceği ifade ediliyor.
Özellikle otomobilin vergisiz fiyatı ile mevcut ÖTV tutarı arasındaki farkın düşük olduğu modellerde, maktu ÖTV artışının fiyatlara doğrudan yansıması bekleniyor.
Gözler Yılın Kalan 5 Ayında
Otomotiv pazarında yaşanan daralma ve ÖTV gelirlerindeki gerileme, yılın kalan bölümünü hem sektör hem de kamu maliyesi açısından önemli hale getirdi.
İlk 7 ayda hedeflenen ÖTV gelirinin yüzde 44,16'sının toplanması, yıl sonu hedefinin yakalanabilmesi için önümüzdeki 5 aylık dönemde yüksek miktarda tahsilat yapılmasını gerektiriyor.
Pazardaki daralmanın devam etmesi halinde ise vergi gelir hedefinin yakalanması daha zor hale gelebilecek.
Bu nedenle otomotiv sektöründe satış rakamları, ÖTV tahsilatı ve Cumhurbaşkanı'na verilen yetkinin kullanılıp kullanılmayacağı yıl sonuna kadar yakından takip edilecek.
Uzman değerlendirmelerine göre, otomotiv pazarındaki daralmanın kalıcı hale gelmesi durumunda söz konusu yetkinin vergi gelirlerini artırmak amacıyla kullanılması ihtimali sektörün en önemli gündem başlıklarından biri haline gelebilir.
