Artan akaryakıt, otoyol, bakım ve personel maliyetleri şehirlerarası yolcu taşımacılığı sektörünü zorlarken, otobüs firmaları tasarruf tedbirlerini genişletiyor. Birçok firmada ücretsiz kek ve bisküvi ikramı kaldırılırken, sektör temsilcileri yakın gelecekte su ve meşrubat gibi temel ikramların da ücretli hale gelebileceği uyarısında bulundu.
Akaryakıt fiyatlarındaki artış, otoyol ve köprü ücretleri, araç bakım giderleri, yedek parça maliyetleri ve dijital bilet satış platformlarının uyguladığı komisyonlar, otobüs işletmecilerini yeni tasarruf önlemleri almaya yöneltti.
Sektörde uzun yıllardır yolculara ücretsiz olarak sunulan çay, kahve, meşrubat, kek ve bisküvi gibi ikramlarda kısıtlamaya gidilirken, bazı firmaların ücretsiz ikram uygulamasını tamamen kaldırdığı belirtiliyor.
Artan Maliyetler Firmaları Zorluyor
Kars Otobüsçüler ve İşletmeciler Derneği Başkanı Mustafa Kıransal, sektörün ciddi bir ekonomik baskı altında faaliyet göstermeye çalıştığını belirterek, özellikle uzun mesafeli seferlerde gelir ile gider arasındaki dengenin bozulduğunu söyledi.
Kars-İstanbul hattını örnek gösteren Kıransal, yaklaşık 1.500 kilometrelik güzergâhta bilet fiyatlarının maliyetleri karşılamakta yetersiz kaldığını belirterek, artan giderler nedeniyle firmaların ücretsiz ikram hizmetlerini sürdürmekte zorlandığını dile getirdi.
Kıransal, bir otobüsün işletme maliyetinin her geçen gün yükseldiğini vurgulayarak, akaryakıt fiyatlarının yaklaşık 80 lira seviyelerine ulaştığını, yalnızca köprü ve otoyol ücretlerinin tek seferde binlerce lirayı bulduğunu ifade etti.
Araç bakım giderlerinin de önemli ölçüde arttığını belirten Kıransal, yeni bir otobüs lastiğinin yaklaşık 30 bin liraya, motor revizyonunun ise 600 bin liraya kadar çıktığını söyledi. Nitelikli servis ve usta bulmanın da giderek zorlaştığını kaydeden Kıransal, yüksek servis ücretlerinin işletmeler üzerindeki yükü daha da artırdığını dile getirdi.
Ücretsiz Kek ve Bisküvi Birçok Firmada Kaldırıldı
Artan maliyetler nedeniyle birçok otobüs firmasının ilk olarak ikram hizmetlerinde tasarrufa gittiği belirtiliyor.
Sektör temsilcileri, bir yıl önce birçok firmada ücretsiz kek ve bisküvi ikramının kaldırıldığını, bazı işletmelerin ise ikram çeşitliliğini azaltarak maliyetleri kontrol altında tutmaya çalıştığını ifade ediyor.
Buna rağmen yolcu memnuniyetini korumak isteyen bazı firmaların sıcak ve soğuk içecek ikramını sürdürmeye devam ettiği belirtiliyor.
Türkiye Otobüs İşletmecileri Federasyonu (TOFED) Malatya Şube Başkanı ve Malatya Şehirlerarası Otobüs İşletmecileri Derneği Başkanı Eyüp Fatih Bay da sektörün karşı karşıya olduğu ekonomik tabloya dikkat çekti.
Bay, internet üzerinden bilet satışı yapan platformların firmalardan aldığı komisyon oranlarının işletmeler üzerinde ciddi bir maliyet oluşturduğunu belirtti.
Özellikle dijital bilet satış uygulamalarının yaklaşık yüzde 13'e varan komisyonlar aldığını ifade eden Bay, buna rağmen birçok yolcunun doğrudan firmalar yerine bu uygulamalar üzerinden bilet satın almayı tercih ettiğini söyledi.
Komisyon kesintilerinin yanı sıra satış bedellerinin firmalara gecikmeli aktarılmasının da nakit akışını olumsuz etkilediğini belirten Bay, sektörün finansal açıdan zor günler geçirdiğini dile getirdi.
"Araçlar Boş Gidip Geliyor"
Yolcu sayısındaki düşüşün de sektörün en önemli sorunlarından biri olduğuna dikkat çeken Bay, birçok seferin düşük doluluk oranıyla gerçekleştirildiğini ifade etti.
Doluluk oranlarının azalmasının gelirleri önemli ölçüde düşürdüğünü belirten sektör temsilcileri, buna karşın sabit giderlerin artarak devam ettiğini ve bu durumun firmaları tasarruf tedbirlerini artırmaya zorladığını kaydetti.
Ücretli İkram Dönemi Gündemde
Sektör temsilcilerine göre mevcut maliyet artışlarının sürmesi halinde şehirlerarası otobüslerde önemli bir uygulama değişikliği yaşanabilir.
Eyüp Fatih Bay, hava yolu şirketlerinde olduğu gibi şehirlerarası otobüslerde de ücretsiz ikram anlayışının yerini ücretli satış sistemine bırakabileceğini belirterek, özellikle su ve meşrubat gibi ürünlerin ilerleyen dönemde yolculara ücret karşılığında sunulmasının sürpriz olmayacağını ifade etti.
Bay, maliyet baskısının devam etmesi halinde firmaların bu uygulamayı hayata geçirmek zorunda kalabileceğini söyledi.
Sektör Destek Bekliyor
Otobüs işletmecileri, artan maliyetler karşısında sektörün sürdürülebilirliğinin korunabilmesi için çeşitli destek mekanizmalarının devreye alınmasını talep ediyor.
Sektör temsilcileri, akaryakıt fiyatları, otoyol ve köprü ücretleri ile dijital satış platformlarının komisyon oranlarına yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesinin hem firmaların ayakta kalmasına hem de yolcuların daha uygun fiyatlarla seyahat edebilmesine katkı sağlayacağını ifade ediyor.
Mevcut ekonomik koşulların değişmemesi halinde ise şehirlerarası otobüs yolculuklarında ücretsiz ikram uygulamasının büyük ölçüde sona ermesi ve ücretli ikram modelinin yaygınlaşması bekleniyor.
