Çocukluk Yılları ve Aile Kökeni
-
Doğumu ve Kökeni: 5 Nisan 1951 tarihinde, anne ve babasının görev yeri olan Gaziantep'te dünyaya gelmiştir. Aile kökenleri çok kültürlü bir yapıya dayanır; baba tarafı Üsküp, anne tarafı ise Bulgaristan göçmenidir.
-
Ailesi: Annesi Leyla Hanım matematik öğretmeni, babası Orhan Bey ise Fransızca öğretmenidir. Her iki ebeveyninin de çevirmenlik yapması, Gürsel'in kitaplarla çok küçük yaşlarda tanışmasını sağlamıştır.
-
Trajik Kayıp ve İlk Gözlemler: Ailesinin tayinleri nedeniyle çocukluğunun önemli bir kısmı Balıkesir’de geçmiştir (ilköğrenimini Balıkesir 6 Eylül İlkokulu’nda tamamlamıştır). Henüz 11 yaşındayken babasını bir trafik kazasında kaybetmesi iç dünyasında derin bir kırılma yaratmıştır. Bu kaybın ardından bir süre yaşadığı Akhisar’daki dedesinin evi ve taşra gözlemleri, ileride yazacağı edebi eserlerin ilk temellerini oluşturmuştur.
Eğitim Hayatı ve Sürgün Yılları
-
Edebiyata İlk Adım: Ortaöğrenimini 1970 yılında Galatasaray Lisesi’nde yatılı olarak tamamlamıştır. Edebiyata ilgisi bu yıllarda filizlenmiş ve ilk yazıları 1966'dan itibaren Yeni Ufuklar, Yeni Dergi ve Halkın Dostları gibi dönemin önemli dergilerinde yayımlanmıştır.
-
12 Mart ve Fransa'ya Gidiş: 1971 yılındaki 12 Mart muhtırasının ardından, dergilerde çıkan bir yazısı gerekçe gösterilerek hakkında dava açılmış ve yargılanmıştır. Siyasi baskı ortamı nedeniyle Türkiye'den ayrılarak Fransa’ya gitmek zorunda kalmıştır.
-
Sorbonne Doktora Süreci: Paris Sorbonne Üniversitesi Modern Fransız Edebiyatı Bölümü’nden 1974 yılında mezun olmuştur. 1979 yılında aynı üniversitede Türk ve dünya edebiyatının iki büyük çınarı Nâzım Hikmet ve Louis Aragon üzerine "karşılaştırmalı edebiyat" alanında doktorasını tamamlamıştır.
-
12 Eylül Darbesi ve İkinci Sürgün: 1979'da Türkiye'ye dönse de, 12 Eylül 1980 askerî darbesi nedeniyle sertleşen siyasi iklim onu tekrar Fransa’ya gitmeye mecbur bırakmış ve yazar yaşamını uzun yıllar Paris merkezli olarak sürdürmüştür.
Akademik Kariyeri
Edebi kimliğinin yanı sıra uluslararası alanda saygın bir akademisyendir:
-
Uzun yıllar Paris Sorbonne Üniversitesi'nde Türk edebiyatı dersleri vermiştir.
-
Doğu Dilleri ve Medeniyetleri Ulusal Enstitüsü'nde (INALCO) öğretim üyeliği yapmıştır.
-
Fransa’nın en prestijli bilim kurumu olan Fransa Bilimsel Araştırmalar Ulusal Merkezi’nde (CNRS) araştırma başkanı (direktörü) olarak görev almıştır.
Edebi Kişiliği ve Başlıca Eserleri
Roman, öykü, gezi yazısı, deneme, eleştiri ve inceleme gibi edebiyatın neredeyse her türünde eser vermiştir. Yazılarında sıklıkla sürgünlük, yalnızlık, yabancılaşma, kent kültürü, tarih, cinsellik ve göç gibi temaları işlemiştir. Eserlerini daima Türkçe kaleme almasına rağmen kitapları, başta Fransızca olmak üzere 25'ten fazla dile çevrilmiştir.
Öne Çıkan Eserleri:
-
Öykü: Uzun Sürmüş Bir Yaz (1975), Sorguda (1978), Cicipapa (2002), Tehlikeli Sevişmeler (2015).
-
Roman: Kadınlar Kitabı (1983), Boğazkesen: Fatih'in Romanı (1995), Resimli Dünya (2004), Allah'ın Kızları (2008), Şeytan, Melek ve Komünist (2011), Yüzbaşının Oğlu (2014), Aşk ve İsyan.
-
Gezi, İnceleme ve Deneme: Paris Yazıları, Nâzım Hikmet ve Gelenek, Çıplak Berlin, Yalnızlığın Yarattığı Yazar Sait Faik, Mehdi'yi Beklerken: İran'a Yolculuk, Bana İtalya'yı Anlat.
Aldığı Önemli Ödüller
-
1976: Türk Dil Kurumu Öykü Ödülü (Uzun Sürmüş Bir Yaz ile)
-
1986: Abdi İpekçi Barış Ödülü
-
1987: Fransız PEN Kulüp Öykü Ödülü ve Haldun Taner Öykü Ödülü
-
1992: Radio France Internationale Öykü Ödülü
-
2009: Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü
-
2012: Balkanika Vakfı Uluslararası Roman Ödülü ve Fransa Akdeniz Roman Ödülü
