Marco Polo Kimdir?
Marco Polo (1254-1324), Asya kıtasını ve Çin'in zenginliklerini Batı dünyasına tanıtan, tarihin en ünlü Venedikli tüccar ve kâşiflerinden biridir. 1254 yılında, deniz ticaretiyle uğraşan köklü bir ailenin çocuğu olarak Venedik'te dünyaya gelmiştir.
Onun adını tarihe altın harflerle yazdıran şey ise, henüz 17 yaşındayken babası ve amcasıyla birlikte çıktığı ve dünya tarihini derinden etkileyen Asya seferidir.
Destansı Asya Seferi (1271-1295)
Marco Polo'nun macerası, tüccar babası Niccolò ve amcası Maffeo ile birlikte 1271 yılında Venedik'ten yola çıkmasıyla başlamıştır. Bu uzun ve meşakkatli yolculuk tam 24 yıl sürmüş ve İpek Yolu güzergahını takip etmiştir.
-
Rotası: Anadolu (Türkiye), İran, Afganistan, Pamir Dağları ve Gobi Çölü gibi zorlu coğrafyaları aşarak Asya'nın derinliklerine ilerlemişlerdir.
-
Çin'e Varış: Yıllar süren yolculuğun ardından, o dönem Çin'e hükmeden Moğol İmparatorluğu'nun (Yuan Hanedanı) başkentine ulaşmışlardır.
Kubilay Han'ın Sarayında 17 Yıl
Marco Polo, sadece sıradan bir tüccar olarak kalmamış; zekası ve gözlem yeteneğiyle dönemin en kudretli liderlerinden biri olan Moğol İmparatoru Kubilay Han'ın güvenini kazanmıştır.
-
Kubilay Han'ın hizmetine giren Polo, imparatorluğun elçisi ve yöneticisi sıfatıyla Asya'nın daha önce hiçbir Avrupalının ayak basmadığı bölgelerini gezmiş, gözlemlemiş ve raporlamıştır.
Esaret ve Tarih Yazan Kitap: Seyahatname (Il Milione)
1295 yılında deniz yoluyla ve büyük bir servetle Venedik'e dönen Marco Polo, dönüşünden kısa bir süre sonra Venedik ve Cenova arasındaki bir deniz savaşında esir düşmüştür. Ancak bu esaret, dünya tarihi için büyük bir kazanca dönüşmüştür.
Hapishanede geçirdiği süre boyunca, Asya'daki inanılmaz anılarını aynı hücreyi paylaştığı yazar Rustichello da Pisa'ya anlatmıştır. Rustichello'nun yazıya döktüğü bu hatıralar, "Il Milione" (Dünyanın Hikâye Edilişi / Marco Polo'nun Seyahatnamesi) adıyla yayımlanmıştır.
Seyahatname'nin İçeriği ve Etkileri
Bu kitap, Batı dünyası için bir devrim niteliğindeydi:
-
Moğol saraylarının ihtişamını, Doğu'nun kültürünü ve baharatlarını anlattı.
-
Avrupalıların o zamana kadar hiç bilmediği kağıt para, kömür kullanımı ve posta teşkilatı gibi yenilikleri tanıttı.
-
Asya'nın kapılarını Avrupalı tüccar ve kâşiflere araladı. En önemlisi, yüzlerce yıl sonra Kristof Kolomb'a Batı'ya yelken açması için büyük bir ilham kaynağı oldu (Kolomb'un seferinde yanında bu kitabın bir kopyasını taşıdığı bilinmektedir).
Gerçek mi, Kurgu mu? Tarihsel Tartışmalar
Marco Polo'nun kitabı her ne kadar büyük yankı uyandırsa da, bazı tarihçiler anlattıklarının tamamen gerçek olup olmadığını tartışmaktadır. Çin Seddi'nden, çaydan veya Çin yazısından bahsetmemesi; "Acaba Çin'e bizzat gitmedi de, bu bilgileri İranlı veya Arap tüccarlardan mı duydu?" sorusunu akıllara getirmiştir.
Ancak, tüm bu tartışmalara rağmen, Çin kaynaklarındaki bazı kayıtlar ve eserin içerdiği devasa coğrafi/kültürel bilgiler; bu kitabın Orta Çağ coğrafyası ve İpek Yolu ticareti için benzersiz bir tarihi belge olduğunu kanıtlamaktadır.
