Kozanoğlu, tarihsel anlatımlarda Afşar boyuna bağlı Kozanlı aşiretinin reisi olarak öne çıkıyor. Kozanlı aşireti, 19. yüzyılda Adana'nın Kozan bölgesinde, Osmanlı Devleti'nin konar-göçer Türkmenleri yerleşik hayata geçirme politikasına karşı çıkan topluluklar arasında yer aldı.
Kozanoğulları'nın bölgedeki etkinliği, yalnızca aşiret yapısıyla sınırlı kalmadı. Oymak, farklı dönemlerde bölgenin idaresinde de görev aldı ve Kozan havalisinde uzun süre hüküm sürdü.
Kozanoğulları hangi boya bağlıydı?
Kozanoğulları, Afşar boyuna bağlı Kozanlı aşireti içerisinde yer alıyordu.
Verilen bilgilere göre bu oymak, önce Karamanoğulları'nın, daha sonra ise Osmanlı Devleti'nin maiyetinde bulundu. Kozan havalisinin idaresini yürüten Kozanoğulları, bölgede uzun süre etkili oldu.
Kozan dağlarında yaşayan Varsaklar, Kozanoğulları'nın piyadelerini oluştururken, Çukurova'daki Avşarlar ise süvarileri olarak görev yaptı.
Bu yapı, Kozanoğulları'nın bölgedeki siyasi ve askeri gücünün temel unsurlarından biri olarak öne çıktı.
Kozan havalisinde uzun süre hüküm sürdüler
Kozanoğulları, Kozan ve çevresinde uzun süre yönetici konumunda bulundu. Bölgedeki etkinlikleri sırasında halkın hak ve hukukunu, iç ve dış saldırılara karşı korudukları aktarılıyor.
Kozan'ın eski adıyla Sis olarak anıldığı dönemde, konar-göçer Türkmenlerin bölgedeki yaşamı ile Osmanlı Devleti'nin yerleşik hayata geçirme politikası arasında anlaşmazlıklar yaşandı.
Kozanlı aşiretinin de bu politikaya karşı çıkması, Kozanoğulları'nın tarihsel anlatılardaki yerini belirleyen önemli unsurlardan biri oldu.
Kozanoğlu ve Dadaloğlu
Kozanoğlu'nun adı, halk ozanı Dadaloğlu'nun dizelerinde de yer aldı.
Dadaloğlu, Kozanoğlu'nu ve onun çevresindeki mücadeleleri anlatan şiirinde şu dizelere yer verdi:
"Dadaloğlu'm der ki, aslım nereli,
Bizde ölen şehit, gazi yaralı,
Haydin aslanlarım, haydin ileri,
Seyret kavgayı da, gör Kozanoğlu."
Bu dizeler, Kozanoğlu'nun dönemin mücadeleleri ve bölgedeki olaylarla birlikte halk edebiyatında da yer edindiğini gösteren anlatımlardan biri olarak öne çıkıyor.
