Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) kapsamında dar gelirli hanelere yönelik destek modelinde yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak da adlandırılan sistemde, gelir düzeyi düşük ailelere Türkiye'nin her bölgesinde aynı desteğin sağlanmaması planlanıyor.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda sürdürülen çalışmalarda il ve ilçe bazında etki analizleri gerçekleştiriliyor. Çalışmanın ekim ayında tamamlanmasının beklendiği bildiriliyor.
Destekler Yaşam Maliyetine Göre Farklılaşabilecek
GETAD modelinde hanelerin gelir düzeyinin yanı sıra yaşam şartları ve alım gücü gibi unsurların da değerlendirilmesi planlanıyor. Bu nedenle İstanbul'da yaşayan dar gelirli bir aile ile Bayburt'ta yaşayan dar gelirli bir ailenin aynı destek paketinden yararlanmaması öngörülüyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, sistem üzerinde 14 farklı kurumla çalışıldığını açıklamıştı. Göktaş'ın açıklamasına göre modelde hane içerisindeki fertlerin özellikleri dikkate alınarak aileyi belirli bir gelir seviyesine ulaştıracak bir destek yapısı oluşturulması hedefleniyor.
Kira Ve Gıda Desteği Öne Çıkabilecek
Çalışmada desteklerin bölgesel ihtiyaçlara göre şekillendirilmesi planlanıyor. Bazı bölgelerde kira desteğinin, bazı bölgelerde ise gıda, enerji veya ısınma desteğinin daha fazla öne çıkabileceği belirtiliyor.
İhtiyacın niteliğine göre nakit desteğinin de uygulanabileceği ifade ediliyor. AK Parti kaynaklarının değerlendirmesinde, “Tek tek il il, ilçe ilçe ihtiyaçlar belirleniyor. Gelir düzeyi düşük ailelerin tamamına aynı destekler sağlanmayacak” ifadeleri kullanıldı.
Gelir Eşiğinin Altındaki Haneler Desteklenecek
GETAD'ın temelinde, belirlenen gelir eşiğinin altında kalan hanelerin desteklenmesi bulunuyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, sistemin amacının haneleri belirli bir gelir seviyesine ulaştırmak olduğunu açıklıyor.
Model kapsamında çocuk sayısı, anne ve babanın durumu, engellilik ve yaşlılık gibi hane içerisindeki farklı unsurların da dikkate alınması planlanıyor.
Sistemin mevcut sosyal yardım programlarını daha bütünleşik bir yapıya kavuşturması hedefleniyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının 2026 bütçe sunumunda da GETAD ile mevcut sosyal yardım programlarının tek çatı altında toplanması ve fert başına asgari geliri garanti eden bir yapının oluşturulmasının hedeflendiği belirtildi.
Yozgat Uygun Maliyet Grubunda Yer Alıyor
Çalışmada iller yaşam maliyetleri ve ihtiyaçlar bakımından farklı gruplara ayrılıyor. Metinde yer alan çalışmaya göre İstanbul, Muğla, Ankara, İzmir ve Antalya “çok pahalı” grupta bulunuyor.
Aydın, Çanakkale, Yalova, Artvin, Bursa, Balıkesir, Edirne, Tunceli, Karabük, Kocaeli, Kırklareli, Manisa, Ordu, Rize, Mersin, Konya, Sakarya, Trabzon, Tekirdağ, Sinop ve Bolu ise “pahalı” grupta sıralanıyor.
Afyonkarahisar, Niğde, Çorum, Samsun, Eskişehir, Isparta, Kırıkkale, Osmaniye, Düzce, Giresun, Erzurum, Iğdır, Van, Kahramanmaraş, Tokat, Uşak, Hatay, Gümüşhane, Nevşehir, Amasya, Siirt, Zonguldak, Elazığ, Erzincan, Burdur, Gaziantep, Kayseri, Kastamonu, Şanlıurfa, Kütahya, Kırşehir, Adana, Batman, Bingöl ve Bitlis “orta” grupta yer alıyor.
Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Diyarbakır, Hakkari, Karaman, Kars, Kilis, Malatya, Muş, Şırnak, Yozgat ve Aksaray ise “uygun” grupta bulunuyor.
Aksaray, Kilis, Muş, Kars, Hakkari, Bayburt ve Ardahan ayrıca “özellikle düşük maliyetli” grupta sıralanıyor.
Nihai Destek Modeli Çalışmalar Sonrası Netleşecek
İllerin bu gruplara ayrılması, GETAD'ın nihai uygulama kapsamının kesinleştiği anlamına gelmiyor. İl ve ilçe bazındaki analizlerin sürdüğü, desteklerin hangi bölgelerde hangi başlıklarla uygulanacağının çalışmalar tamamlandıktan sonra netleşeceği belirtiliyor.
Başvuru Tarihi Henüz Kesinleşmedi
GETAD için başvuru sürecinin, sistemin yasal ve idari altyapısının tamamlanmasının ardından başlaması bekleniyor.
Bakan Göktaş, 2026 yılı içinde pilot çalışmaların başlatıldığını ve sistemin sonraki aşamada Türkiye geneline yaygınlaştırılmasının planlandığını açıklamıştı.
