Teklifte, gerekli prim gün sayısı ve sigortalılık süresini tamamladığı halde yaş şartı nedeniyle emekli olamayan kişilere yaş sınırı aranmaksızın emeklilik hakkı tanınması öngörülüyor.
DEM Parti Grup Başkanvekilleri Sezai Temelli ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit tarafından sunulan teklif, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olanların emeklilik koşullarının yeniden düzenlenmesini amaçlıyor. Teklifin yasalaşması halinde, belirlenen şartları sağlayan sigortalıların emekliliğe erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.
1999 Sonrası Sigortalılar İçin Eşitsizlik Vurgusu
Kanun teklifinin gerekçesinde, 8 Eylül 1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanun ile emeklilik şartlarına yaş koşulunun getirildiği hatırlatıldı. Bu düzenlemenin, sigortalılık başlangıç tarihleri birbirine yakın olan çalışanlar arasında farklı emeklilik koşullarına yol açtığı ifade edildi.
2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin belirli bir dönemi kapsadığı, bu dönemin hemen ardından sigortalı olan çalışanların ise kapsam dışında kaldığı belirtildi. Teklifte, söz konusu durumun uzun yıllara yayılan eşitsizliklere neden olduğu değerlendirmesine yer verildi.
Emekliliğin temel bir sosyal hak olduğu vurgulanan gerekçede, özellikle ileri yaşlarda iş bulmakta zorlanan, güvencesiz ve düşük ücretlerle çalışan kişilerin yaşadığı ekonomik ve sosyal sorunlara dikkat çekildi.
Yaş Şartı Olmadan Emeklilik Önerisi
Teklif, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra 506, 1479, 2925 ve 5434 sayılı kanunlara tabi olarak sigortalı olan ve yaş koşulu dışındaki emeklilik şartlarını yerine getiren kişileri kapsıyor.
Önerilen geçici maddeyle, gerekli prim gün sayısı ve sigortalılık ya da hizmet süresi koşullarını tamamlamasına rağmen yalnızca yaş şartını bekleyen kişilerin, düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından ilgili kuruma yazılı başvuruda bulunarak yaşlılık aylığı almaya hak kazanabilmesi öngörülüyor.
Teklifte ayrıca 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olanların emeklilik yaşlarının, sigortalılık başlangıç tarihlerine göre kademeli biçimde yeniden belirlenmesi amaçlanıyor. Mevcut prim ve hizmet koşullarının korunması ve farklı sigortalılık statülerindeki çalışanlar arasında hakkaniyetin güçlendirilmesi de hedefler arasında bulunuyor.
Kanun Teklifi Neler Getiriyor?
Teklif kapsamında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na “Geçici Madde 113” başlığıyla yeni bir madde eklenmesi öneriliyor.
Düzenlemenin TBMM'de kabul edilerek yasalaşması halinde, 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan ve yaş şartı dışındaki gerekli emeklilik koşullarını tamamlayan kişilere yaş sınırı aranmaksızın emekli aylığı bağlanmasının önü açılabilecek.
Teklifte, düzenlemenin mali etkilerinin hesaplanması ve kamuoyuyla paylaşılması da öngörülüyor. Sosyal güvenlik sisteminin finansmanının adil, sürdürülebilir ve sosyal devlet ilkesiyle uyumlu biçimde planlanması gerektiği belirtiliyor.
Kademeli Emeklilik Teklifi Yasalaştı mı?
TBMM Başkanlığına sunulan kanun teklifi, henüz yasalaşmış bir düzenleme olarak değerlendirilmemeli. Teklifin kabul edilip edilmeyeceği ve hangi koşullarla yürürlüğe gireceği, Meclis'teki yasama sürecinin ardından belli olacak.
Bu nedenle 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan çalışanlar açısından yaş şartının kaldırıldığına ilişkin kesinleşmiş bir uygulama bulunmuyor. Teklifin yasalaşması durumunda kapsamda yer alacak kişilerin emeklilik koşullarına ilişkin ayrıntıların da netleşmesi bekleniyor.
