Tarihte "Hz. Halime" veya "Halime Hatun" denildiğinde, farklı yüzyıllarda yaşamış, kendi dönemlerinin kaderine ve tarih akışına yön vermiş iki büyük ve müstesna kadın şahsiyet akla gelmektedir. Bunlardan ilki, Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed'in (s.a.v.) sütannesi olan Halîme es-Sa‘diyye; ikincisi ise Osmanlı İmparatorluğu'nun kurucusu Osman Gazi’nin annesi ve Kayı Boyu'nun ana figürlerinden biri olan Halime Hatun (Halime Sultan)'dır.
Arama motorlarında ve tarihi okumalarda sıklıkla karıştırılan veya aynı çatı altında mercek altına alınan bu iki önemli ismin yaşam öyküleri şu şekildedir:
İSLAM TARİHİNDE HZ. HALİME: HALÎME ES-SA‘DİYYE
İslam dünyasında büyük bir saygı hürmetle anılan ve adının başına "Hazret (Hz.)" unvanı getirilen Halîme es-Sa‘diyye, Hazreti Muhammed'in (s.a.v.) sütannesidir.
-
Soyu ve Kimliği: Tam adı Halîme bint Ebî Züeyb'dir. Medine ve Mekke civarında göçebe hayatı süren, Arapçayı en pürüzsüz ve fasih konuşan kabilelerden biri olan Hevâzin kabilesinin Sa‘d b. Bekir koluna mensuptur. Künyesi Ümmü Kebşe'dir.
-
Ailesi ve Sütkardeşleri: Eşi Hâris b. Abdüluzzâ'dır. Peygamber Efendimiz ile birlikte büyüyen ve onun sütkardeşleri olan Abdullah, Üneyse ve Şeymâ (Huzâfe) adında çocukları vardır.
-
Peygamberimizi Evlat Edinme Süreci: Mekke'deki asil aileler, çocuklarının çölün temiz havasında büyümeleri ve en düzgün Arapçayı öğrenmeleri için yeni doğan bebekleri bedevi kadınlara sütanneliğe verirlerdi. M.S. 569 yılında büyük bir kıtlık döneminde Mekke'ye gelen Halime, başlangıçta yetim olduğu ve zengin bir ödeme alamayacağı düşüncesiyle Hz. Muhammed'i almakta tereddüt etmiştir. Ancak elinin boş dönmemesi için onu yanına almayı kabul etmiştir.
-
Yaşanan Mucizeler (Bereket): İslami kaynaklara ve rivayetlere göre; Hz. Muhammed aileye katılır katılmaz Halime'nin kuruyan sütü ve zayıf develerinin memeleri bollukla dolmuş, binitleri hızlanmış ve yaşadıkları kurak coğrafya büyük bir bolluk ve berekete kavuşmuştur.
-
Şakk-ı Sadr (Göğsün Yarılması) Olayı: Yaklaşık 4-5 yaşına kadar Peygamberimize özenle bakan Halime, kırsalda Peygamberimizin göğsünün melekler tarafından yarılarak kalbinin temizlenmesi hadisesi (Şakk-ı Sadr) yaşanınca büyük bir endişe kapılmış ve çocuğu Mekke'ye, annesi Hz. Âmine'ye teslim etmiştir.
-
Sonraki Hayatı ve Vefatı: İlerleyen yıllarda Peygamberimiz Hz. Hatice ile evlendiğinde Halime kendisini ziyaret etmiş, Hz. Hatice ona kıtlık sebebiyle 40 koyun ve 1 deve hediye etmiştir. İslamiyet'in doğuşundan sonra kocası ve çocuklarıyla birlikte Müslüman olmuştur. Medine'de vefat ettiği ve Cennetü'l-Bakî kabristanlığına defnedildiği bilinmektedir.
OSMANLI TARİHİNDE HALİME HATUN: HALİME SULTAN
Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi'nin annesi ve Ertuğrul Gazi'nin eşi olan Halime Hatun, 13. yüzyılda Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecinde kilit roller üstlenmiş tarihi bir figürdür.
-
Kimliği ve Kökeni: Kayı boyunun önderi Ertuğrul Gazi'nin bilinen tek eşidir. Erken dönem Osmanlı kroniklerinde hayatına dair çok az kesin resmi bilgi yer alır. Bazı tarihsel anlatılarda Selçuklu hanedan soyuna mensup bir melike (Halime Sultan) olduğu yönünde rivayetler bulunsa da, arşiv belgelerinde kökeni net bir sülaleye dayandırılamamaktadır.
-
Çocukları: Osmanlı İmparatorluğu'nun temellerini atan üç önemli erkek evlat dünyaya getirmiştir:
-
Osman Gazi (Osmanlı Devleti'nin kurucusu ve ilk padişahı)
-
Saru Batu Savcı Bey
-
Gündüz Alp (Gündüz Bey)
-
-
Tarihi Rolü ve Önemi: Göçebe bir beyliğin (Kayı Boyu) Söğüt ve Domaniç hattında yurt edinme, hayatta kalma ve büyüme sancıları çektiği o çetin dönemde, obanın başında Ertuğrul Gazi'nin en büyük destekçisi, manevi dayanağı ve akıl hocası olmuştur.
-
Vefatı ve Mezarı: 1281 veya 1282 yılında, Osmanlı Devleti'nin resmi kuruluşunu (bağımsızlığını) göremeden Söğüt'te vefat etmiştir. Oğlu Osman Gazi tarafından babası Ertuğrul Gazi için Söğüt'te inşa ettirilen Ertuğrul Gazi Türbesi'nin bahçesinde Halime Hatun adına özel bir kabir bulunmaktadır.
